De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In de Volkskrant verscheen een manifest voor linkse politiek die teruggaat naar haar vrijzinnige, seculiere wortels. Maar met de argumenten in dat manifest is van alles mis, ziet Julius Koetsier.
In hun manifest voor ‘Vrij Links’ (Volkskrant, 18 mei) pleiten Asis Aynan, Femke Lakerveld, Eddy Terstall en Keklik Yücel voor linkse hervorming. Het huidige links is volgens hen niet vrijzinnig en seculier genoeg. Ik ben het ermee eens dat links verandering kan gebruiken, maar daarvoor hebben we vernieuwers met meer realiteitszin nodig dan de mensen achter Vrij Links.
De schrijvers van het manifest beweren dat Nederland ‘al eeuwen’ een land is waar ‘een wereldbeeld geschokt of uitgedaagd’ mag worden. Maar dat is nou net het soort ‘nationaalromantiek’ dat de auteurs in hun eerste alinea afwijzen als een rechtse hobby. De persvrijheid staat precies 170 jaar (dus niet: ‘eeuwen’) in de Nederlandse Grondwet. Het is waar dat Nederland haar burgers altijd relatief veel vrijheid heeft gegeven, maar die vrijheid was nooit zo groot als nu. De voorstellen om daar verandering in te brengen, komen niet van links, maar van rechts: van concreet, zoals het sluiten van Moskeeën, tot vaag, zoals de ‘sanering’ van de publieke omroep.
‘De concessies die in voorgaande eeuwen aan de religieuzen zijn gedaan, kon de Nederlandse maatschappij nog absorberen,’ stellen Aynan et al. ‘Door grote demografische veranderingen, vooral in de grote steden, gaat dit inmiddels moeizaam.’ Hoewel het woord islam niet valt, is het duidelijk waar de schrijvers op doelen: concessies aan moslims zijn een gevaar voor de vrijheid. Maar welke ‘concessies’ uit voorgaande eeuwen kon Nederland dan wél goed absorberen? Het verbod op smalende godslastering dat gold van 1932 tot 2014? Het verbod op katholieke processies, dat gold van 1848 tot 1983(!), omdat Nederland weliswaar seculier, maar toch een gereformeerd land was? Welke vergelijkbare wetten zijn aangenomen om concessies aan moslims te doen, ten koste van de vrijheid van anderen?
‘Vrij Links neemt afstand van de suggestie dat niet-westerse Nederlanders in bescherming moeten worden genomen tegen het vrije debat,’ stellen de schrijvers van het manifest. Wie doet die suggestie dan? Krijgen niet-westerse Nederlanders een televisie die geen PowNed ontvangt? Persoonlijk vermoed ik dat er weinig Marokkaanse Nederlanders bestaan die niet op de hoogte zijn van het ‘vrije debat’ over de kwestie ‘minder Marokkanen’.
Uit het manifest: ‘Een deel van het huidige ‘links’ vaart mee op de populariteit van het denken in identiteiten. In deze uit Amerika overgewaaide trend worden mensen ingedeeld in verschillende groepen, gedefinieerd door religie, achtergrond, geslacht, geaardheid of ras.’ Volgens Vrij Links is ‘het denken in identiteiten’ dus een trend. De gewoonte om mensen in te delen in verschillende groepen is blijkbaar iets recents. Waren het Social Justice Warriors die de categorie ‘zwart’ verzonnen? Werd geslacht in de westerse samenleving eeuwenlang puur als een kwestie van uiterlijk gezien?
De identiteiten die Vrij Links als uitvinding van ‘regressief links’ wil presenteren, zijn eeuwenlang door machthebbers opgelegd. Nu de verschillen tussen die groepen enkele decennia voor de wet niet meer van belang zijn, denkt Vrij Links blijkbaar dat die geschiedenis vergeten moet worden. Ondanks het feit dat die indelingen nog steeds overduidelijke sociale en economische relevantie hebben. Vrij Links heeft het naïeve geloof dat links gered kan worden door de realiteit te negeren.
Beeld: Statue of Spinoza, Amsterdam door aesop via Flickr
