Asset 14

L'écume des jours

Deze week zag onze redactie de verfilming van de klassieke roman L'écume des jours ('Het schuim der dagen') van Boris Vian. Sadistische en bloederige dingen, de grote filosoof Jean-Sol Partre en in de long van Audrey Tautou groeit een waterlelie.

Melle: Dit is het motto van het boek: "Er zijn maar twee dingen belangrijk op deze wereld. Een: de liefde, op alle mogelijke manieren, met leuke meisjes. Twee: de muziek van New Orleans of Duke Ellington. De rest moet verdwijnen want de rest is oerlelijk."

Noor: Dat verdwijnen heeft regisseur Michel Gondry heel letterlijk genomen, de hele setting van de film verdween. Het huis waarin ze woonden brokkelde gaandeweg af, de kleur verdween niet alleen uit hun levens, maar ook uit ons beeld. De film begon in kleur en eindigde in zwartwit. En (spoiler!) de personages overleefden het geen van allen.

Melle: Dat is in het boek ook zo, maar in de eerste helft heeft Gondry inderdaad alle lelijkheid laten verdwijnen. Jezus, wat is het allemaal zoet en koddig en vrolijk.

Rob: Met Audrey Tautou in haar vaste rol als schattig naïef meisje.

Melle: Als Amélie.

Noor: Daar zal ze wel nooit meer van af komen. Amélie is haar ultieme rol geweest, en ze heeft die te vroeg gespeeld.

Melle: Het was natuurlijk ook haar doorbraak. Ze leidt aan een ernstige vorm van het Swiebertje-syndroom.

Noor: Melle, jij bent enorm fan van het boek. Waarom?

Melle: Ja, zoals ik eerder al eens schreef is L'écume des jours een perfect boek voor verwarde pubers. Absurd, romantisch, tragisch, wreed. Het is lekker opstandig en raar. Het gekke is dat de schrijver Boris Vian en Gondry op papier een per-fec-te combinatie vormen, maar als je deze film ziet realiseer je je dat het eigenlijk té perfect is: Gondry gaat helemaal los met Vian’s absurde wereld en dan blijft er eigenlijk niks van het drama over. Vermoedelijk zou een regisseur met meer zelfbeheersing het verhaal meer eer aan doen. Gondry blijft veel te dicht bij het boek.

Rob: Wat mij, als niet kenner van het boek, opviel, was dat de film het enkel van de absurdistische vorm moest hebben. Het verhaal kwam op mij over als een vrij standaard dingetje over liefde en de dood. In de film werden al die aspecten op een absurde manier ook nog eens heel erg letterlijk genomen waardoor het er voor mij heel dik bovenop kwam te liggen.

Noor: Er werd weinig tot niets aan de verbeelding over gelaten op deze manier. De personages en hun verhaal speelden een ondergeschikte rol. Eigenlijk was er niet eens een verhaal, want de toevalstreffer waterleliekanker, tsja, daar kun je verder ook niets aan doen, maar toeval kan nooit de essentie van een verhaal zijn. Hoogstens een beginpunt. Ik vond de kanker esthetisch gezien wel heel mooi verfilmd, die waterlelie-ijsbloem die zich tijdens haar slaap in haar long nestelt.

 

Melle: Het verhaal is echt heel tragisch, maar bij Gondry blijft het allemaal zo plat als een dubbeltje. Die waterlelie is bijvoorbeeld tegelijk wel en niet een metafoor. Tuurlijk: het gaat over kanker, maar in het boek accepteer je óók dat het dus kennelijk een waterlelie is. In de film doe je dat eigenlijk niet.

Noor: Daar verbaasde ik me over, dat ik het absurdisme, of magisch-realisme, maar moeilijk kon accepteren. In Gondrys andere films, of bijvoorbeeld Amélie, had ik daar geen enkele moeite mee. Maar hier was het absurdisme om het absurdisme en dat leidde volledig af van het verhaal. Dat blijft misschien een half uur leuk, maar zeker geen 125 minuten.

Melle: Als lezer mag je al het absurdisme zelf verbeelden en blijft het dromerige en vervreemdende overeind. In een film werkt dat niet. Gondry heeft het allemaal al voor je bedacht en dat slaat alle speelsheid dood. Zo blijkt het boek toch onverfilmbaar: niet omdat alle rare shit niet verbeeld kan worden, maar juist omdat het verbeeld wordt.

Rob: Weet je wat ik ook raar vond? Dat binnen het zoete sfeertje van het begin soms ineens dingen gebeuren als dat de hoofdpersoon zijn oogleden afknipt, of dat mensen in een hakselmachine terecht komen.

Melle: Ja, eigenlijk gebeuren er heel veel sadistische, bloedige dingen, maar die komen niet tot hun recht. Bij Vian blijft dat contrast veel groter. Hij schept een soort sadistisch genoegen in allerlei bloedige toestanden, maar houdt het toch licht. Bij Gondry blijft alleen het lichte over. Overigens vond ik de scène met de grote filosoof Jean-Sol Partre wel zeer geslaagd. Dat was voor mij het hoogtepunt van de film.

Rob: Ja, wat had die Boris Vian met, of tegen Jean Paul Sartre dat hij hem een dergelijk personage gaf in zijn boek?

Melle: Ik weet het niet precies, maar hij verkeerde in die kringen in St. Germain in de jaren vijftig en het zijn denk ik voornamelijk collegiale plaagstoten. Volgens mij was hij bevriend met Sartre en de Beauvoir.

Overigens zijn die expliciete verwijzingen naar de jaren vijftig wel leuk, maar ook een bewijs dat hij het boek wel erg letterlijk volgt. Zo vond ik het toch een beetje een probleem dat de enige neger in de film de kok was, goed kon dansen en zo lekker seksueel vrijgevochten was. Dat is volgens mij overigens een toevoeging van Gondry, kan je nagaan.

Rob: Hij is het racisme allang voorbij joh. Dan mag het weer!

Noor: Omar Sy leidt ook al aan het Swiebertje-syndroom. Hij is vooral bekend als de Intouchables-neger.

Melle: Ik heb Intouchables niet gezien, dus daar had ik geen last van. Trouwens: ik wil Gondry nog wel complimenteren met de details en de set-design, want het zag er allemaal fenomenaal uit.

Rob: Momentje, ben even weg voor een kleine lozing van blaasinhoud.

Noor: Getsie, nu zie ik dat weer voor me.

Melle: Kijk! Dat is de verbeelding! Als Rob een filmpje had gestuurd, was er niets aan geweest.

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
De schipperende kameleon: zomergast Van der Burg is sociaal voor de mensen, maar liberaal in het beleid

De schipperende kameleon: Zomergast Van der Burg is sociaal voor de mensen, maar liberaal in het beleid

Eric van der Burg was op bezoek bij Zomergasten. Marthe van Bronkhorst geeft in dit artikel haar scherpe analyse op de aflevering. Lees meer

Briefwisseling Ettie en Jochum - Brief 2

Wie wil nou een slachtoffer zijn?

Jochum ontving een brief van Ettie over zijn nooit-verstuurde brief aan zijn jeugdliefde. Ettie vindt dat Jochum de vrijheid van de queeridenteit niet goed beschrijft. Hij besluit Ettie een brief terug te sturen en op haar kritiek in te gaan. Lees meer

Briefwisseling Ettie en Jochum - brief 1

Het privilege van lesbisch-zijn

Een nooit verstuurde brief die door Jochum Veenstra op Hard//Hoofd gepubliceerd werd, begon een eigen leven te krijgen in het hoofd van Ettie, die niet zo goed wist wat ze ervan moest vinden en er toen maar over besloot te schrijven. Het resultaat is een niet-verstuurde brief die ze toch besloot op te sturen. Lees meer

Niet aan denken

Niet aan denken

Aan de feesttafel zoekt Aafke van Pelt tussen de koetjes en kalfjes naar het contrast, de diepere laag in het banale. Lees meer

Illustreer jij de volgende cover van het Hard//hoofd Magazine?

Illustreer jij de volgende cover van het Hard//hoofd Magazine?

Voor ‘Ssst’, het voorjaarsnummer van 2025 van Hard//hoofd, zijn we op zoek naar illustrator die de cover van ons magazine willen maken. Lees meer

Een kus van een beer

Een kus van een beer

Nick Sens ontmoet een beer in de dierentuin en raakt gefascineerd door deze dieren. Wie of wat ervaren we als we oog in oog met een beer staan? Aan alle wezens van de metamorfose, hier en daarginds (Nastassja Martin) De bruine beer zet twee zware stappen in mijn richting en ik bevries. Het gegil en... Lees meer

Levensweg

Levensweg

Als Aisha een trouwerij op een Limburgse boerderij bezoekt, mijmert ze ineens over haar eigen bruiloft. Ach, trouwen is niks voor haar. Toch? Lees meer

Kunst maken in een wereld die naar de gallemiezen gaat

Kunst maken in een wereld die naar de gallemiezen gaat

Martine Bontjes doet verslag van een zoektocht naar duurzaamheid tijdens kunstresidentie SOPRA SOTTO. Lees meer

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Ssst’, het zesde Hard//hoofd Magazine!

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Ssst’, het zesde Hard//hoofd Magazine!

Op het moment dat je overweegt om iets te zeggen, hoor je: ‘Ssst!’ Wie fluistert dit naar je, en waarom? Fantaseer je met ons mee? Dien uiterlijk 24 augustus 2024 een pitch in voor het magazine ‘Ssst’! Lees meer

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Wie zie jij als je in de spiegel kijkt? Voldoe je aan het beeld van ‘de gemiddelde mens’, of niet? Tom Kniesmeijer vraagt zich af waarom afwijken van het gemiddelde zoveel weerzin oproept en of hét gemiddelde wel bestaat. ‘Precies op het gemiddelde past niemand’. Ik sluit mijn ogen en ben terug in de Leidsestraat.... Lees meer

Marktplaatsgekkies

Marktplaatsgekkies

Marthe van Bronkhorst besluit de relatiemarkt opnieuw te betreden en vraagt zich af: ben ik een koopje, of een langetermijn-investering? Lees meer

Kunstverzamelaars opgelet! Interview met Hanane El Ouardani

Kunstverzamelaars opgelet! Interview met Hanane El Ouardani

Hanane El Ouardani (1994) is de fotograaf van het prachtige, nieuwe kunstwerk dat de kunstverzamelaars van Hard//hoofd thuis gaan ontvangen. De foto komt uit de serie The Skies are Blue, the Walls are Red (2018) en Jorne Vriens (onze Chef Kunst) heeft El Ouardani geïnterviewd over haar werk. Zij gaan met elkaar in gesprek over hoe zij als fotograaf te werk gaat, hoe deze foto tot stand is gekomen en praten over smaak, tegenstellingen en het hervinden van thuis. Lees meer

Galatea 1

Galatea

Een bezoek aan een Airbnb aan zee blijkt ook een bezoek aan asfalt, beton en een cementfabriek te betekenen. Andrea Koll plaatst dit beeld in dit door haar zelf geïllustreerde, tweestemmige gedicht tegenover het beeld van de door Pygmalion uit ivoor gemaakte Galatea. Lees meer

Nieuwe Barbaren 1

Nieuwe Barbaren

Met het essay 'Nieuwe barbaren' over de Kafkaëske, sci-fi serie Severance won Jacob Koolstra in 2024 de Drift Essaywedstrijd. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst 7

Dit maakten onze 1.660 kunstverzamelaars mogelijk in 2023

Kunstverzamelaars dragen bij aan onze missie om nieuw talent te ondersteunen. We leggen graag uit hoe we de donaties in 2023 hebben besteed. Lees meer

:Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Marthe van Bronkhorst bekijkt Europa als een treinreis en stemmen voor de Europese Parlementsverkiezingen als het zijn van de conducteur op die rammelende trein. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 7

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 3)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 6

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Nooit Verzonden - wacht op titel

Afscheidsbrief aan een waardeloze dokter

Er zijn nog steeds dokters die de gezondheidsklachten van hun patiënten niet serieus nemen. Luuk Schokker schreef een openhartige brief aan één van hen. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1) 1

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Hard//hoofd zoekt vóór 28 juli 2.000 trouwe lezers!

Hard//hoofd verschijnt weer op papier! In ‘Lief kutland’ klinken de begintonen van waaruit vrije utopieën werkelijkheid worden, of waarmee we ongelimiteerd verdriet en woede botvieren op alles wat er misgaat. Fantaseer je met ons mee? Schrijf je vóór 28 juli in voor slechts €2,50 per maand en ontvang ‘Lief kutland’ in september in de brievenbus, inclusief drie Lief kutland-stickers. Veel lees- en plakplezier!

Word trouwe lezer