In de nieuwe film van Thomas Vinterberg (Festen, Dear Wendy, Submarino) wordt de kleuterleider Lucas (Mads Mikkelsen) verdacht van kindermisbruik. Het vermeende slachtoffer is de dochter van zijn beste vriend. De inwoners van het kleine dorp gaan zich steeds feller tegen hem keren.
Emy: Vinterberg is terug! Dit zou wel eens de beste film van 2012 kunnen zijn.
Hiske: Zeg dat wel, holy shit wat een meesterwerk! Ik liep helemaal trillend de bioscoop uit.
Kasper: Ook ik was zeer onder de indruk. Wat ik bijzonder vond is dat je eigenlijk steeds kon voorspellen wat er ging gebeuren, maar evengoed op het puntje van je stoel bleef zitten. Dat noodlottige maakte het ook juist zo tragisch.
Hiske: Ik vond dat voorspelbare ook prachtig, want op die manier kon je van alle kanten begrijpen waarom er gebeurde wat er gebeurde, terwijl alles toch overduidelijk op een misverstand beruste.
Emy: Ik vond de reacties van de dorpsbewoners inderdaad voorspelbaar, maar niet die van Lucas.
Kasper: Daar heb je gelijk in, hij was een verrassend (maar toch heel geloofwaardig) personage.
Hiske: En mijn god, wat is die Mads Mikkelsen een fantastische acteur.
Kasper: Ja, beangstigend goed. En zo enorm veelzijdig ook. Zie mijn bijdrage aan onze film-ABC voor zijn meer absurdistische rollen. Maar alle acteurs in deze film waren van het allerhoogste niveau.
Emy: Ik dacht in het begin: de directrice van de kleuterschool reageert heel adequaat. Als een werknemer wordt verdacht van misbruik is het wel zo verstandig die man even op non-actief te stellen. Je denkt ook gelijk aan de meest extreme zaken, zoals Het Hofnarretje.
Kasper: Ik vond die werkgever helemaal niet adequaat, maar juist stuitend slecht. Vooral die ‘verhoorder’, met z’n gesloten en sturende vragen. En dan de spastische houding van die bazin, die Lucas steeds maar niet informeert en voor hem wegloopt. Ziedend werd ik er van.
Emy: Mee eens, alleen in allereerste instantie handelde zij adequaat. Vanaf het moment dat die flutverhoorder in beeld kwam liep alles volkomen uit de hand. Dan zie je dat mensen geloven wat ze willen geloven, en als er eenmaal zo’n beschuldiging van kindermisbruik ligt niemand meer redelijk kan nadenken.
Kasper: Hebben jullie onlangs Pauw & Witteman gezien, waarin naar aanleiding van deze film een ex-leraar was uitgenodigd die min of meer hetzelfde had meegemaakt?
Emy: Dat heb ik niet gezien, maar ik heb wel tijdens mijn studie Psychologie gehoord over het ‘false memory syndrome’. Dat hulpverleners mensen zo ondervragen dat ze gaan geloven misbruikt te zijn. Dat zag je bij het meisje in de film, Klara, die wist het op een gegeven moment ook allemaal niet meer.
Kasper: Je had in de jaren negentig toch ook die zaak in Epe? Daar zouden de meest verschrikkelijke dingen gebeurd zijn, tot satanische babyoffers aan toe, maar werden er op zeker moment vraagtekens gezet bij de juistheid van de herinneringen waar alle getuigenissen op gebaseerd waren. Volgens mij zijn er meer van dat soort zaken in het nieuws geweest en Koot & Bie hebben daar ooit nog mooi de draak mee gestoken.
Hiske: Wat de politie deed was in deze film niet zo interessant, dat leek allemaal redelijk adequaat te verlopen en speelde slechts een rol op de achtergrond. Het verhoor van Lucas krijgen we niet eens te zien. Het interessantst is voor mij de verwarring en de woede van zijn vrienden, de kinderen van de vrienden en zijn eigen zoon.
Emy: Die zoon kreeg me aan het huilen. Hij was terecht woedend.
Kasper: De aangrijpendste scène vond ik die waarin Lucas wil dat zijn beste vriend Theo (de vader van Klara) hem in de ogen kijkt. Hij wil dat hij zijn onschuld ziet. De dag nadat ik de film zag moest ik een college geven over Žižek, die het erover heeft dat onze vrienden altijd vreemden blijven, omdat we ze in essentie nooit kunnen kennen. Om dit voor de cursisten inzichtelijk te maken vertelde ik deze scène na, dat kwam dus mooi uit.
Emy: Ik denk dat ik dat pessimisme deel: hoe hard je ook wil geloven in de onschuld van je vriend, er blijft dat wantrouwen als het om zoiets gevoeligs als kindermisbruik gaat, zeker van je eigen kind.
Hiske: Het was echt een film over vertrouwen en vriendschap, en of als er Hele Hele Erge Dingen worden gezegd die woorden ooit nog kunnen wegwaaien.
Emy: Kasper, keek jij hier als vader nu ook anders naar denk je?
Kasper: Ik geloof van niet. Wel als ex-leraar. Tijdens mijn korte carrière in het voortgezet onderwijs had op zeker moment een meisje beweerd dat ik aan haar borsten had gezeten. En dat terwijl ik geeneens een borstenman ben.
Hiske: Was dat het einde van je carrière, Kasper?
Kasper: Het was het begin van het einde.
Emy: Ik vraag me wel af of we nu dit soort grapjes zouden maken als de film in het midden had gelaten of Lucas schuldig was. Over zijn onschuld was geen enkele twijfel, waardoor je alleen maar de hele tijd boos bent op al die mensen die niet naar hem willen luisteren.
Kasper: Kennen jullie de documentaire Capturing the Friedmans? Het gaat over een gezin dat van de ergste zaken verdacht wordt, maar de film laat in het midden of het wel echt zo is. Een aanrader als je eens intens in verwarring wil worden gebracht! Maar als Vinterberg voor zo’n ambigue weg had gekozen, was Jagten een heel ander soort werk geworden; misschien nog wel wat verontrustender, maar dramatisch minder sterk.
Hiske: Ja, door de duidelijkheid van de plot was er zoveel ruimte voor alle grote gebeurtenissen in het innerlijk leven van die mensen. En alle emoties werden zo briljant in beeld gebracht. Bijvoorbeeld die shots van heel dichtbij waardoor je alleen maar de verwarring op het gezicht van de zoon ziet.
Emy: De keuze van de locaties was ook perfect. In het begin zag je het bos, een jachtgeweer, en de kinderen op de speelplaats. Dat komt later allemaal zo mooi terug. En het huis waar ze tegen het einde dineren, dat was net het huis van Festen.
Hiske: Het is ook een enorm leuke groep vrienden waar ik heel graag bij zou willen horen, en ze wonen allemaal in van die leuke huizen. De wijze les: je kunt nog zo’n leuk ingericht huis hebben, dat wil niet zeggen dat je uiteindelijk niet met hooivorken het dorp wordt uitgejaagd.
