Muziek als een erg donker café met een glas whisky en een sigaret en slechts één iemand aan de bar. En kaarsjes." /> Muziek als een erg donker café met een glas whisky en een sigaret en slechts één iemand aan de bar. En kaarsjes." />
Asset 14

Signe Tollefsen

Elke maand kiest Anne namens het Amsterdams Songwriters Guild een bijzonder singer-songwriter. Deze keer een portret van Signe Tollefsen, die na vele zijpaden toch steeds bij de muziek uitkwam. “Tell me something I don’t know already."

[audio: http://www.hardhoofd.com/wp-content/uploads/2010/05/02-History-class.mp3]Signe Tollefsen - History Class (Signe Tollefsen, 2009)

Het haar van Signe Tollefsen trekt onmiddellijk de aandacht. In zonlicht is het oranje rood, onder de lampen op het podium donkerrood, alsof er vlammen uit haar hoofd slaan. De combinatie met een bijna serene lach en haar diepe, zuivere stem met lange hoge uithalen maken haar tot een prettige artieste om naar te kijken. En te luisteren. Zij is al lang met succes actief in het Nederlandse muzieklandschap. Haar lange en diverse muzikale achtergrond heeft gezorgd voor vakmanschap van hoog niveau, maar ook een geheel eigen stijl, ook wel beschreven als ‘folk noir’. Zij verzorgde al het voorprogramma voor grote namen als Alela Diane en Ane Brun. Een portret van deze jonge vrouw met een grote liefde voor de muziek.

Signe Tollefsen dankt haar naam aan het immigrantenverleden van haar Amerikaanse vader; haar betovergrootvader trok van Noorwegen naar de USA. ‘Mijn ouders vonden het leuk mij ook een Noorse voornaam te geven.’ Als vijftienjarige verhuisde ze vanuit Nederland naar Engeland. Deze ervaring maakte haar, zoals ze het zelf noemt, ‘talig mank’. ‘Eigenlijk zijn Engels en Nederlands voor mij allebei een tweede taal. Ik heb eerst Nederlands geleerd, maar wat is een eerste taal? De taal waarin je jezelf het best uit kan drukken, waarin je het meest thuis bent. Ik kan me nu eigenlijk in beide talen niet precies uitdrukken hoe ik wil, ik ben dus in beide talen mank. In mijn hoofd loopt het door elkaar. Stel: je hebt twee puzzels en van beiden mist tien procent. Dan pak ik stukjes van de ene puzzel en plak het in de andere puzzel. Tijdens het schrijven van mijn teksten heb ik daar minder last van. Bij het schrijven heb je de tijd om na te denken die je tijdens praten niet hebt.’

In haar muziek heeft ze wel een duidelijke talige voorkeur; al haar nummers zijn in het Engels. ‘Ik heb nooit in het Nederlands geschreven. Ik ben er in Engeland mee begonnen en heb het dus daar geleerd. Daarna is het moeilijk om het anders te doen. Doordat ik vanaf mijn vijftiende geen Nederlandse les meer heb gehad leerde ik niet het poëtische vocabulaire dat ik in het Engels wel had. Om in het Nederlands te kunnen schrijven zou ik een inhaalslag van tien jaar moeten maken.’ Maar het is niet het belangrijkste. ‘Misschien is de taal van de muziek inderdaad wel de meeste volledige manier om me uit te drukken. Het komt uit een plek in mijn hoofd waar ik geen grip op heb. Ik ga zitten met pen, papier en gitaar en zing, hum, neurie en dan rolt er iets van mijn tong af. Klinkt het mooi dan schrijf ik het op. Soms realiseer ik me pas tijdens het tweede couplet waar het over gaat, dan denk ik bij een zin; wait a minute, dit gaat over mijn vader!’

[audio: http://www.hardhoofd.com/wp-content/uploads/2010/05/01-It-smells-of-you-2.mp3]Signe Tollefsen - It Smells of You (Signe Tollefsen, 2009)

Uiteindelijk weet ze precies wat ze met haar teksten bedoelt. ‘Je moet een verhaal vertellen en als je het zelf niet weet komt het niet aan. Maar de mensen moeten zelf puzzelen; anders is het te makkelijk. Als ik precies ga uitleggen wat het is, verknal ik het. Iedereen moet het in zijn eigen leven kunnen plaatsen.’ Er blijkt nog een reden te zijn waarom ze haar teksten nooit uitlegt: ‘Dat doe ik soms ook voor mijzelf. Ik leg al zoveel van mijn ziel in mijn liedjes bloot, het is ook een verwerkingsproces. De rest blijft voor mij zodat ik ook iets overhoud.’

De Nederlands-Amerikaanse singer/songwriter verhuisde in 2004 terug naar Nederland om Geneeskunde te gaan studeren, maar daar kwam het (gelukkig) nooit van. De muziek zoog haar na enkele omzwervingen terug en ze besloot aan de popafdeling van het Amsterdamse conservatorium te gaan studeren. Muzikaal had ze toen al een lange reis gemaakt. Deze begon bij de klassieke koorzangen waarmee haar vader haar als kind omringde. Haar moeder koos vaker voor de Franse chanson en Simon and Garfunkel. Signe ging als kind naar een ‘koorschool’. Naast de lessen had het koorzingen een grote rol in het leerprogramma. ‘Later als jonge tiener ontdekte ik Janis Joplin thuis bij een vriend. Die hebben we toen helemaal grijs gedraaid. Daarna volgde er veel, waaronder Aerosmith, Hole en obscure Duitse bands.’ Signe begon met gitaar spelen. ‘Ik kreeg een Spaanse gitaar voor mijn veertiende verjaardag. Toen schreef ik voor het eerst zelf liedjes in plaats van klassieke muziek van blad te lezen.’

Met 17 jaar kwam haar liefde voor klassieke zang weer bovendrijven en ze ging naar het Royal Northern College of Music in Manchester. Maar op het moment dat Signe eindelijk kon kiezen voor de droom die ze als achtjarige had, operazangeres worden, besloot zij anders. ‘Op het conservatorium was erg veel competitie en daar heb ik een grote afkeer van. Ik wilde daar niet aan meedoen. Verder gaan in dat wereldje betekende dus met de ellebogen werken en knokken en daar had ik vanwege die afkeer voor competitie ook de 'drive' niet voor.’ Ze wist het niet meer en besloot filosofie te gaan studeren aan de universiteit van Hull, maar dat werd geen succes. ‘Als je de weg bent kwijtgeraakt kun je dat niet oplossen met filosofie. Ik zat vooral gitaar te spelen en ben er in het laatste jaar mee gekapt.’ Op de dag van de auditie voor de popopleiding van het Amsterdamse conservatorium wist ze dat dit was wat ze wilde, ‘The rest is history.’ Signe heeft uiteindelijk erg veel gehad aan haar muzikale opleiding. ‘Ik heb wat ik nodig had er uitgeplukt, er waren bepaalde theorielessen die voor mij heel belangrijk geweest zijn. Zoals de kerktoonladders en leren opschrijven wat je hoort.’ Niet alles wat er op het conservatorium te leren was, sprak Signe aan. Misschien dat daar haar duidelijke eigen stijl uit naar voren is gekomen. ‘Ze wilden wel dat ik de basis leerde. Uiteindelijk hadden ze daar ook best gelijk in. Vooral de gitaarles en de theorielessen. Op een gegeven moment ben ik gestopt overal tegen te vechten. Ik deed wat ik moest doen voor mijn cijfers en wat ik nodig had, heb ik in mijn eigen muziek gestopt.’

Is volgens Signe een muzikale opleiding essentieel voor iedereen die mooie muziek wil maken? ‘Nee. Als je muziek maakt, gaat het er niet om dat je alles technisch en zuiver doet, maar dat je Soul hebt. Bob Dylan kan ook niet zingen, hij heeft het nooit gekund en hij kan het nog steeds niet, maar he’s got it en dat is het belangrijkste. Dat scholing niet de enige weg is, blijkt wel uit het feit dat de meeste goede popmusici niet geschoold zijn. Maar als ze dat wel zijn, wordt het misschien toch ietsje intelligenter denk ik. Radiohead of Tori Amos, dat is intelligente, ingewikkelde muziek.’ Signe is erg kritisch op zowel andere muzikanten als zichzelf. ‘Ik ben een ontzettende snob, je moet van goeden huize komen voor ik een CD koop. Wat voor mij essentieel is om muziek te kunnen waarderen: Tell me something I don’t know already. Dat is denk ik wat ik zoek in muziek. Ik wil iets nieuws horen.’ Een zekere onbevangenheid is Signe dus wel kwijtgeraakt. ‘Ja dat zou kunnen, maar ik heb er wel iets voor teruggekregen want: I know something they don’t know.’

[audio: http://www.hardhoofd.com/wp-content/uploads/2010/05/08-My-old-man.mp3]Signe Tollefsen - My old man (Signe Tollefsen, 2009)

De lat ligt dus in ieder geval heel hoog, Signe en de mensen om haar heen zijn erg kritisch. Een van die mensen is partner en mede-muzikant Peter Schuyff (the Woodwards), tevens schilder. Hij is vaak terug te vinden in haar liedjes, zoals My Old Man. ‘Peter geeft altijd hele goede feedback op mijn teksten en ik bewonder die van hem. Die zijn ingenieus. Er zit een soort tweede laags humor in waar je even over na moet denken. Ik zie hem wel als een muze, wat soms voor me en soms tegen me werkt. Omdat ik erg tegen hem opkijk qua poëzie is het soms wel heel moeilijk om met mijn teksten bij hem aan te komen. Maar ik doe het wel.’ Als twee muzikanten samen een relatie hebben, kan dat moeilijk zijn. ‘Maar het werkt ook erg motiverend, het is een goede trap onder je kont, kom op, vooruit met de geit!’ Signes relatie met het Amsterdams Songwriters Guild werd ook met name bepaald door Peter. ‘Hij speelde daar vaak op de open mic en zo ben ik daar verzeild geraakt. Het deed me erg denken aan waar ik zelf ooit begonnen was, in Engeland. Ik heb er niet vaak gespeeld, ik kwam vooral voor Peter, en ik heb daar een leuke groep mensen leren kennen die ik vervolgens ook heb zien ontwikkelen. Dat vond ik erg leuk om te zien. Het heeft voor mij dus vooral sociaal dingen toegevoegd, niet per se muzikaal.’

In 2006 won Signe zowel de muzikantenprijs als de publieksprijs van de Grote Prijs van Nederland. Toch moesten we tot 2009 wachten op haar debuutalbum. Het Folkforum schreef hierover “Ze heeft zich (…) niet gehaast, maar dat heeft als bijkomend voordeel dat de liedjes konden rijpen als goede wijn in een kelder.” Signe vindt deze vergelijking een goede vondst. ‘Ik herken het. Ik heb zo lang gewacht uit perfectionisme en de drang om het rustig aan te doen. Ik had kunnen haasten en denken: er moét nu wat uitkomen. Maar ik heb er zo lang mee gewacht dat ik helemaal tevreden ben en blij en trots op wat ik gemaakt heb.’ Haar muziek wordt neergezet als Folk Noir. Wat is dat precies? ‘Het is donkere folk. Die donkerheid zit in mijn muziek en mijn teksten. De plaat heeft een melancholie, het is een erg donker café met een glas whisky en een sigaret en slechts één iemand aan de bar. En kaarsjes. Maar ik schrijf nu ook minder donker. Dat is een hele ommezwaai voor mij geweest. Zoals het (relatief nieuwe) nummer Happy Camper. Ook hierin gebeuren dingen die shit zijn, maar die los ik op met een grapje.’ Voor de volgende uitspraak schakelt Signe zoals eerder beschreven karakteristiek over in het Engels: ‘Even though life can suck sometimes, I still have this and that. I am a Happy Camper as long as I’ve got enough to eat, and a bed to can come home to. ‘


Mail

Anne Roos Rosa de Carvalho

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziRedacteur
het laatste
Rueben Millenaar

“Excuses voor de slavernij? Moet ik me schuldig voelen?”

Overheidsexcuses zijn hét moment voor Nederland om het koloniale verleden eens recht in het gezicht aan te kijken, schrijft Lennart Bolwijn. Lees meer

 1

'Ik gebruik de toekomst, het verleden en het tijdloze'

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: illustrator Mans Weghorst reageert op de reflectie van animator Michael Dudok de Wit. Lees meer

TIP: Verander je perspectief

Verander je perspectief

De geschiedenis maar ook het heden lijken vaak een ver-van-ons-bed-show. Else Boer onderzoekt hoe je belangrijke gebeurtenissen pijnlijk dicht naar je toe haalt. Een tip om op zoek te gaan naar verhalen die je wereld- en zelfbeeld doen kantelen. Lees meer

 Vijftig jaar parade op de barricade

Vijftig jaar parade op de barricade

Vandaag precies vijftig jaar geleden liepen duizenden Amerikanen mee in de eerste Gay Pride Parade. Lees meer

 1

Met een liefdevolle blik

Deze week worden we blij van een documentaire over een Japanse oudtante, een datingshow op Netflix en een podcast over misdaad en alcohol. Lees meer

Vrije val

Vrije val

Een bekend gevoel voor velen: vastzitten op een feestje waar je niet wilt zijn. De vrouw in dit verhaal zoekt naar manieren om zichzelf en haar gebroken hart staande te houden in het nachtelijk gewoel. Lees meer

Hoe de zwarte dichteres May Ayim een slavenfort veroverde

Hoe de zwarte dichteres May Ayim een slavenfort veroverde

Een promenade die oorspronkelijk naar de oprichter van het fort was vernoemd, kreeg niet lang geleden een nieuwe naam. Lees meer

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 3)

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 3)

De tent die in 'A Show Off' hoog richting de hemel reikt, wankelt door overmoed. Als een stomme film waarbij de pianist in de zaal letterlijk de toon zette bij het filmbeeld, zo vallen beeld en geluid hier ook samen. Lees meer

Juist nu kan het straatbeeld anders 3

Juist nu kan het straatbeeld anders

In veertig tramhaltes verspreid over Den Haag is in plaats van reclame een kunstproject te zien van collectief Topp & Dubio. Lees meer

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Als iedereen zo graag met ‘homo’ wil schelden, laten we het dan ook als scheldwoord behandelen. Laten we voetbalwedstrijden stilleggen bij homofobe uitlatingen. Laten we druk uitoefenen op kranten die homofobe artikelen publiceren, schrijft Sebastiaan van der Lubbe. Lees meer

Wen niet aan het leven in de quarantaineshuttle

Wen niet aan het leven in de quarantaineshuttle

Alex Philippa moet niks hebben van zij die het quarantaine-leven willen optimaliseren. Zelfisolatie is niet optimaal, maar onnatuurlijk en eenzaam. Lees Alex' tip over zelfbehoud in lockdown. Lees meer

Nieuws in Beeld: Hoe het bedrijfsleven demonstraties mogelijk maakt 10

Hoe het bedrijfsleven demonstraties mogelijk maakt

Fotograaf Ka-Tjun Hau bracht de 'achterkant' van de antiracismedemonstraties in beeld. Lees meer

Alles vijf sterren: 28

Breng ons naar zee

Deze week worden we blij van de documentaire Les plages d'Agnès, een boek over de midzomer en een recept voor veganistische zalm. Lees meer

Magma

Magma in mijn onderbuik

'Bij Cas liet ik los dat het drie uur ’s nachts was, dat ik morgen om acht uur op mijn werk moest zijn.' Een kort verhaal van Joanne van Beek. Lees meer

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 2)

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 2)

Hoe Maaike Fransens baksels zich tot haar zorgen verhouden, is aan ons om te bepalen. Lees meer

Hard//talk: ‘Black Lives Matter’ betekent óók in Nederland politiegeweld tegengaan

‘Black Lives Matter’ betekent óók in Nederland politiegeweld tegengaan

De politie meer geweldsbevoegdheden geven is volstrekt onnodig. Het is zelfs onwenselijk en gevaarlijk. Lees meer

Hard//talk: De anderhalve meter negeren mag best, maar alleen als het geld oplevert

De anderhalve meter negeren mag best, maar alleen als het geld oplevert

Als de antiracismedemonstranten die begin deze maand op de Dam stonden de schuld krijgen van een tweede coronagolf, is dat niet omdat ze een risico namen. Lees meer

Zoek naar de oorsprong

Zoek naar de oorsprong

Babeth Fonchie schreef drie gedichten over geknutselde ouderfiguren en vroege herinneringen. Lees meer

 1

Hoe vang je activisme in beeld?

Hoe dun is de scheidslijn tussen een sterke boodschap en een kwalijke misser? Hoe luid moet je van je laten horen als witte illustrator, en vraag je geld voor het gebruik van een illustratie van George Floyd? Drie illustratoren gaan in gesprek. Lees meer

Alles vijf sterren: 27

Het mag eindelijk (weer)

Deze week worden we blij van een serie uit de zeroes, een boek dat ons meeneemt naar Istanbul en, eindelijk, weer een bezoekje aan het theater. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan