Asset 14

Kameraden, fluisterpoëzie en nog een laatste ballon

Alles vijf sterren: IJzersterke duimen en Russische romantiek 1

Wat moet je echt doen, lezen, beluisteren of zien? Om je te helpen geven leden van de Hard//hoofd-redactie iedere week antwoord op één simpele vraag: 'wat maakt je blij?'.

99 Luftballons: Kriegsminister gibt 's nicht mehr
✩✩✩✩✩
Daan Steinebach

Om de een of andere reden krijg ik de laatste tijd Nena’s jaren-tachtig-klassieker 99 Luftballons niet uit mijn hoofd. Dat is niet de eerste keer: ik weet dat ik hem ooit, lang lang geleden op mijn eerste mp3-speler heb gezet – een groot bezit met 256 MB – maar dat kan niet met de tekst van doen hebben gehad, want Duits sprak ik niet. Wat ik begreep was de titel (maar verkeerd: Luftballons zijn niet die met een mandje, dat zijn Heißluftballons), en dat magische zinnetje uit het laatste couplet: Kriegsminister gibt ’s nicht mehr. Stel je voor er komt oorlog en niemand gaat er naar toe.

Nu het lied zich weer een weg mijn bewustzijn in heeft gebaand, en ik het Duits begrijp, zie ik pas hoe goed het echt is – vooral de tekst, al is die jaren-tachtig-sound ook helemaal niet verkeerd. De ongrijpbare tekst, het Duits en het vreselijk Duitse eraan, de persoonlijke, lichte toon over het enorme en zware thema. En dat kleine beetje hoop aan het eind: geen oorlogsministers meer, een wereld die in Trümmern ligt, maar nog één ballon: Denk’ an dich und lass’ ihn fliegen.'

Warsan Shire: Zachtjes in je oor fluisterend
✩✩✩✩✩
Yentl van Stokkum

'Beyonces album Lemonade was behalve een groot cadeau voor de muziekwereld, popcultuur, en de roddelbladen mijn eerste kennismaking met Warsan Shire, een dichter die absoluut vijf sterren verdient. Warsan Shire schrijft zintuiglijke, zachte, gevaarlijke teksten. Ze kan schijnbaar moeiteloos de balans houden tussen het uiterst persoonlijke, narratieve en het universele, geëngageerde. Het is bijzonder om haar poëzie te lezen, maar nog mooier is het om in geluidsopnames naar haar stem te luisteren die op een krachtige manier in je oor fluistert en blijft nagalmen als je niet kunt slapen. Hoe kan het ook anders met gedichten als For women who are difficult to love en Home. Warsan Shire geeft een stem aan mensen die je misschien minder snel in de poëzie hoort. Ze weet wat angst is en wat pijn, maar is een van die uitzonderlijke dichters die ervoor zorgen dat we weten dat ook het meest gruwelijke vreemd en prachtig is.'

It Won't Be Long Now, Comrades!: Geen sovjetnostalgie
✩✩✩✩✩
Sarah van Binsbergen

'Deze week is het honderd jaar geleden dat de Oktoberrevolutie begon. Een dubieuze verjaardag, want wat moeten we precies vieren? Een gefaalde poging om de maatschappij anders in te richten? Dictators, terreur, armoede en onderdrukking? De tentoonstelling It Won’t Be Long Now, Comrades!, nog tot zondag te zien bij Framer Framed in Amsterdam kiest een andere invalshoek. Jonge curatoren Katia Krupennikova en Inga Lāce willen met de tentoonstelling laten zien dat er met de terechte focus op het veroordelen van de totalitaire regimes die uit de revolutie voortkwamen ook iets vergeten wordt, namelijk dat ook oproepen tot zelforganisatie, verzet en allerlei emancipatiebewegingen uit datzelfde revolutionaire denken zijn voortgekomen. Dertien deelnemende kunstenaars uit postcommunistische landen belichten in hun werk de continuïteit tussen revoluties uit het heden en verleden. Dat levert geen naïeve Sovjetnostalgie op, maar een soms lichtvoetige, soms loodzware lofzang op sociale verandering, hoe klein en onzichtbaar en soms vergeten ook. Een welkome herinnering, in de week waarin we ook een andere dubieuze verjaardag vieren, de eerste van Trump.'

Beeld: still uit de video van 99 Luftballons.

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

We zoeken een nieuwe chef Kunst! Reageren kan tot zondag 22 februari 2026. Lees meer

Auto Draft 12

Laat dat, zei ik

Op de binnenplaats van een muf hostel verlangt een man naar erkenning bij zijn vrouwelijke kamergenoot. In Laat dat, zei ik legt Robin van Ommen onze verwachtingen over wederkerigheid in sociale interacties bloot. Met een surreële twist. Lees meer

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt? 2

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt?

Het is de AI-era. Terwijl modemerken paraderen met virtuele modellen en digitale pasvormen, wordt het lichaam steeds minder relevant in hoe kleding wordt verkocht. Loïs Blank vraagt zich af wat er van mode overblijft als het lichaam niet langer nodig is. Lees meer

Vrijheid is geen taart

Vrijheid is geen taart

Wat te doen wanneer het je allemaal even te veel wordt in dit leven? Sharvin Ramjan bezocht in 2023 maar liefst tweemaal Isaac Juliens tentoonstelling What Freedom Is To Me. Ook Juliens oudere werk lijkt weinig aan relevantie te verliezen. ‘Hoe mooi zou het zijn als we de fantasierijke wereld en visie van Isaac Julien met beide handen uit het scherm trekken en met ons meedragen in de dagelijkse sleur van het leven?’ Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Soms vraagt een kunsttentoonstelling om een andere vorm dan een standaard recensie. Dit is ook het geval bij ‘Sculpting the senses’ van Iris van Herpen in Kunsthal Rotterdam. Merel Wolfkamp ging er heen en beschrijft haar ervaring op een gevoelige, poëtische manier. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Zand erover

Zand erover

In dit verhaal van Anouk Harkmans ligt een verteller op het strand, alleen, met een steen op haar navel, en ze overdenkt een relatie die voorbij is. 'Wat als dit geen einde is? Wat als het einde al heeft plaatsgevonden – zonder zichtbare erosie – en dit niet meer is dan de onverhoopte poging om te doen alsof dat niet zo is?' Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Het kerstmaal

Het kerstmaal

Het ouderlijk huis: een kern waar velen van ons naar terugkeren met de feestdagen. Dingen horen daar te zijn zoals je ze hebt achtergelaten. Maar wat als dat niet meer zo is? Wat als dat fundament niet meer zo stevig blijkt te zijn? Thomas D'heer schrijft zacht over toenadering, weemoed en familie. Lees meer

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

In fotografiemuseum Foam bezoekt Caecilia Rasch de tentoonstelling Mid-Air, en deze roept vragen op over contrasten: kunst en commercie, ironie en eerlijkheid. Lees meer

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Pantone stelt dat de wereld gebaat is bij meer visuele zuiverheid, een esthetische keuze die midden in deze tijd allesbehalve apolitiek is. In reactie op de nieuwe kleur van het jaar laat Loïs Blank zien hoe kleur, macht en uitsluiting met elkaar verweven zijn. Haar column is een oproep voor meer kleur, meer geluid en meer weerstand. Lees meer

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Maak jij een bijdrage die een nieuwe weg inslaat? Stuur vóór 1 februari je pitch in en draag met een (beeld)verhaal, essay, poëzie of kunstkritiek bij aan het magazine ‘Sporen’. Lees meer

Auto Draft 11

20240903 Fiat Punto

Met de handrem omlaag en handen aan het stuur rijdt Wim Landuyt je in dit gedicht langs zijn bloedlijn, van de pastasaus in zijn aderen tot in dit land van regels: een compilatie van zijn migratie. 'net als een geïmporteerde fiat punto / brandt mijn motor onder mijn huid' Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

César Rogers 4

César Rogers maakt een print voor onze kunstverzamelaars: ‘De spanning tussen mechanisering en het lichaam vind ik belangrijk’

Word vóór 1 januari kunstverzamelaar bij Hard//hoofd en ontvang een unieke print van César Rogers! In gesprek met chef Kunst Jorne Vriens licht hij een tipje van de sluier op. Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in maart je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!