Asset 14

Hier, um zu sagen

Roelof ten Napel is acht weken lang de Zondagsschrijver. In deze periode verkent hij voor Hard//hoofd de betekenis van verlangen, in acht fictieve essays. Vandaag deel vier, over de afstand die ontstaat in het willen benoemen.

Het heeft iets tegenstrijdigs: er zo van houden de wereld te ervaren, dat je erover wilt schrijven. Zoals een bloem plukken, of iets fotograferen – die neiging te willen bewaren wat ons eigenlijk alleen kan overkomen. Wat we willen bewaren gaat niet in die woorden zitten, niet in die foto.

Maar in dat geval zijn die woorden iets anders.

Ik moet denken aan Rainer Maria Rilkes negende Duino-elegie: ‘Zijn we misschien hier om te zeggen: huis, / brug, bron, deur, kruik, fruitboom, venster,— / hoogstens: zuil, toren. . . . maar ze te zeggen, begrijp je, / oh ze zo te zeggen, intiemer dan de dingen zelf ooit / dachten te zijn.’ En verderop: ‘Hier is de tijd van het zegbare, hier zijn thuis. / Spreek en getuig.’

Spreek en getuig, twee verschillende dingen. De wereld komt nooit ongeschonden onze woorden in – maar omgekeerd? Onze woorden in de wereld, ons spreken als gebeurtenis in de wereld. Elke betekenis is eenmalig, misschien – als betekenis in zekere zin iets is dat plaatsvindt – maar de woorden lijken zich te laten herhalen, ze getuigen van dat vergaan dat ze de hele tijd meemaken.

Iets dat blijft. Ik en Wolff hebben elkaar al in tijden niet gesproken, maar ik hoor hem nog. Hoe kunnen je gedachten klinken als iemand anders? Het oproepen van een stemgeluid. We waren op het strand, Iris was denk ik nog in het water. We gingen in het zand zitten, ik bekeek de golven, zag Wolff in mijn ooghoek naar zijn voeten kijken, hoorde hem langzaam ademhalen. Ik wilde iets zeggen. Er vormde zich een moment, zo voelde het, alsof het zich zwaar maakte en alles naar elkaar trok, en ik wilde iets zeggen dat in die dichtheid zou kunnen bestaan. Iets dat ruimte voor ons zou maken, dat zou bevestigen dat we in dat moment niet van elkaar gescheiden waren.

Ik wist niets, er kwam niets, niets dat niet juist het omgekeerde zou doen, het moment in tweeën zou breken. Dus ik bleef stil.

En precies toen opende Wolff – die toch altijd stiller was – zijn mond, en praatte. Ik ga het niet herhalen, niet hier, want hier zou het niets betekenen. Maar hij maakte iets dat ik tenminste kon bewaren.

Van de Griekse dichteres Sappho is maar één gedicht heel gebleven, alle andere manuscripten missen delen. Er is een fragment waarop alleen het woord ‘jeugd’ leesbaar is gebleven. Uit de fragmenten van een ander gedicht de zinsneden ‘… je zal herinneren … want deze dingen deden we / in onze jeugd … ja veel en prachtige dingen … // … we leven … de overkant … durf … // … met een dunne stem …’

hardhoofd_zomerseries_IVjpg

Wat wegvalt voelt minstens zo boeiend als wat bleef, of vanwege wat bleef. Door wat er staat, komt wat ontbreekt onder spanning te staan.

Dat is niet alleen maar mooi.

We praten al lang niet meer, maar ik hoor Wolff nog. Door wat blijft, zoals zo’n zin die je zomaar weer te binnen kan schieten. Alsof ik hier en nu terug zou kunnen praten – het maakt dat iemand nooit echt weg is, niet helemaal. Daar zit een kier tussen, iemand die afwezig is en iemand die volledig verdwijnt. Afwezigheid kan nog steeds een ruimte vullen – kan in de weg gaan zitten.

Vanochtend las ik in een boek van Roland Barthes: ‘Maar is verlangen niet altijd hetzelfde, of het object nu aan- of afwezig is? Is het object niet altijd afwezig?’

Ja – door dat verlangen zelf. Verlangen werkt zich tussen mij en wat ik wil; het veroorzaakt dat ik voel hoe het ontbreekt.

Ook toen al, op het strand. Juist dat ik iets wilde zeggen, het gevoel had dat er iets gezegd moest worden om de nabijheid die er was te bevestigen: dat gevoel was, ondanks alles, afstand. En ik verwachtte niet dat Wolff iets zou zeggen, en hij deed het toch – en de woorden kwamen aan, maar hij bleef aan de overkant, toen al, nu nog – als aan een dunne draad, een dunne stem.



Mail

Roelof ten Napel (1993) is schrijver. Hij publiceerde Constellaties (2014) en Het leven zelf (2017) en was laureaat van het C.C.S. Crone-stipendium. Zijn poëziedebuut, Het woedeboek (2018), is genomineerd voor de Grote Poëzieprijs, de C. Buddingh' en de Poëziedebuutprijs Aan Zee.

Elzeline Kooy is een illustrator/striptekenaar, wonend en werkend in Rotterdam. Haar werk kenmerkt zich door een tikkeltje onhandige lijn en surrealistisch kleurgebruik. Elzeline wordt hierbij geïnspireerd door situaties die zij in haar dagelijks leven observeert.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

Na twee jaar af en aan wel en geen onderwijs op school te hebben gehad, ervaren leerlingen dat er 'hiaten in hun kennis' zijn ontstaan. Lees meer

Automatische concepten 73

Engeland is gesloten

Maar liefst 28.000 vluchtelingen staken in 2021 het Engelse Kanaal over, met gevaar voor eigen leven. Lees meer

Op elk potje past een probleempje

Op elk potje past een probleempje

Waarom moeten lesbische relaties in films altijd zo tragisch afgelopen? Esther Lamberigts pleit voor een positiever beeld van queer levens in hedendaagse media. Lees meer

Nieuws in beeld: Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Vond de Chinese maanlander een hutje, een kleine triomfboog, of toch maar gewoon een grote rots? Lees meer

Nieuws in beeld: Weg met het kerstpakket!

Weg met het kerstpakket!

Er zit zelden iets in waar je op zit te wachten, laat staan iets van kwaliteit. Lees meer

Over geluk is het moeilijk praten 2

Over geluk is het moeilijk praten

Filmmaker Agnès Varda was een uitgesproken feminist. Julia de Dreu zag in haar een geestdriftige, politiek geëngageerde vrouw. Maar Varda's film 'Le bonheur' lijkt een ode aan het traditionele huwelijksgeluk. Wat wilde ze ons vertellen met dit onuitgesproken drama? Lees meer

Stemmen op je zestiende voor een sterkere democratie

Het is goed voor Nederland als zestienjarigen mochten stemmen, zegt Jazz Komproe. Lees meer

Ik sla een praatje op het Godenpad

Shimanto Reza gaat tegen zijn achterhoofdstem in en ontdekt de waarde van taboes. Lees meer

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Sociale media moedigen ‘seksuele objectificatie’ aan zodat we langer van hun diensten gebruik maken. Des te interessanter is daarom het recente tegengeluid vanuit de traditionele ‘tempels’ van seksuele objectificatie: de pop-, mode- en pornoindustrie. Lees meer

Als het spuug ons aan de lippen staat 1

Als het spuug ons aan de lippen staat

Kun je bang worden van het water bij de Lauwersdijk dat ieder jaar een páár milimeter stijgt? Filosoof Tjesse Riemersma schrijft over nonchalance, paniek en of het mogelijk is om goed bang te zijn in tijden van klimaatverandering. Lees meer

Nieuws in beeld: De schone schijn van shein

Je nieuw bloesje heeft een louche verleden

Achter het succes van retailapp Shein zou 'moderne slavernij' schuilgaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Genoeg van het ongenoegen

Genoeg van het ongenoegen

Slopen, slopen, slopen - volgden de relzoekers van vorige maand niet gewoon het voorbeeld van de regering? Lees meer

Fenomenologie van de moshpit

Fenomenologie van de moshpit

Wat is de aantrekkingskracht van de moshpit? Volgens Wout Nordbeck, essayprijswinnaar van Wijsgerig Festival DRIFT, kan enkel de fenomenologie ons helpen deze vraag te beantwoorden. Lees meer

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Geweld kent vele vormen: uit je huis gedreven worden, een politieknuppel op je kaak krijgen, en een beschaafd gesprek moeten houden met de mensen die je huizen slopen en je zojuist tegen de grond werkten. Al deze vormen passeerden de revue tijdens de Woonopstand. Lees meer

Daten en rouw

Daten als de dood nog naklinkt

Rouw laat geen enkel deel van het leven onberoerd, merkt Babet te Winkel na het overlijden van haar moeder. In dit persoonlijke essay onderzoekt ze de relatie tussen daten en de dood. Lees meer

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Van de Nederlanders met autisme krijgt ongeveer de helft ooit medicijnen voorgeschreven, maar veel opties zijn daar niet in. Lees meer

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Max Urai heeft in zijn jonge jaren veel voorbeelden gehad van mannelijkheden die niet draaien om auto's herkennen en gewichtheffen. Toch merkt hij nu dat een mens zich maar tot zoverre kan pushen om anders te worden dan hij/zij/hen is. Lees meer

Nieuws in beeld: 17

Gevaccineerde Big Bird vogelvrij voor conservatieve Amerikanen

Big Bird kreeg een vaccin en nu zijn conservatieve Amerikanen boos. Lees meer

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Dyslexie is alleen een handicap omdat we het belang van foutloos Nederlands overschatten. In ons professionele en persoonlijke leven zou spelling niet bepalend moeten zijn, stelt Vivian Mac Gillavry, zelf dyslectisch. Lees meer

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

De millennial beweegt zich in een wereld vol problemen, waar niets zeker lijkt te zijn. Waarom blijven zoeken naar vaste betekenis, vraagt Aisha Mansaray zich af. Kunnen we niet beter een vrolijk soort nihilisme omarmen? Lees meer