Asset 14

Hier, um zu sagen

Roelof ten Napel is acht weken lang de Zondagsschrijver. In deze periode verkent hij voor Hard//hoofd de betekenis van verlangen, in acht fictieve essays. Vandaag deel vier, over de afstand die ontstaat in het willen benoemen.

Het heeft iets tegenstrijdigs: er zo van houden de wereld te ervaren, dat je erover wilt schrijven. Zoals een bloem plukken, of iets fotograferen – die neiging te willen bewaren wat ons eigenlijk alleen kan overkomen. Wat we willen bewaren gaat niet in die woorden zitten, niet in die foto.

Maar in dat geval zijn die woorden iets anders.

Ik moet denken aan Rainer Maria Rilkes negende Duino-elegie: ‘Zijn we misschien hier om te zeggen: huis, / brug, bron, deur, kruik, fruitboom, venster,— / hoogstens: zuil, toren. . . . maar ze te zeggen, begrijp je, / oh ze zo te zeggen, intiemer dan de dingen zelf ooit / dachten te zijn.’ En verderop: ‘Hier is de tijd van het zegbare, hier zijn thuis. / Spreek en getuig.’

Spreek en getuig, twee verschillende dingen. De wereld komt nooit ongeschonden onze woorden in – maar omgekeerd? Onze woorden in de wereld, ons spreken als gebeurtenis in de wereld. Elke betekenis is eenmalig, misschien – als betekenis in zekere zin iets is dat plaatsvindt – maar de woorden lijken zich te laten herhalen, ze getuigen van dat vergaan dat ze de hele tijd meemaken.

Iets dat blijft. Ik en Wolff hebben elkaar al in tijden niet gesproken, maar ik hoor hem nog. Hoe kunnen je gedachten klinken als iemand anders? Het oproepen van een stemgeluid. We waren op het strand, Iris was denk ik nog in het water. We gingen in het zand zitten, ik bekeek de golven, zag Wolff in mijn ooghoek naar zijn voeten kijken, hoorde hem langzaam ademhalen. Ik wilde iets zeggen. Er vormde zich een moment, zo voelde het, alsof het zich zwaar maakte en alles naar elkaar trok, en ik wilde iets zeggen dat in die dichtheid zou kunnen bestaan. Iets dat ruimte voor ons zou maken, dat zou bevestigen dat we in dat moment niet van elkaar gescheiden waren.

Ik wist niets, er kwam niets, niets dat niet juist het omgekeerde zou doen, het moment in tweeën zou breken. Dus ik bleef stil.

En precies toen opende Wolff – die toch altijd stiller was – zijn mond, en praatte. Ik ga het niet herhalen, niet hier, want hier zou het niets betekenen. Maar hij maakte iets dat ik tenminste kon bewaren.

Van de Griekse dichteres Sappho is maar één gedicht heel gebleven, alle andere manuscripten missen delen. Er is een fragment waarop alleen het woord ‘jeugd’ leesbaar is gebleven. Uit de fragmenten van een ander gedicht de zinsneden ‘… je zal herinneren … want deze dingen deden we / in onze jeugd … ja veel en prachtige dingen … // … we leven … de overkant … durf … // … met een dunne stem …’

hardhoofd_zomerseries_IVjpg

Wat wegvalt voelt minstens zo boeiend als wat bleef, of vanwege wat bleef. Door wat er staat, komt wat ontbreekt onder spanning te staan.

Dat is niet alleen maar mooi.

We praten al lang niet meer, maar ik hoor Wolff nog. Door wat blijft, zoals zo’n zin die je zomaar weer te binnen kan schieten. Alsof ik hier en nu terug zou kunnen praten – het maakt dat iemand nooit echt weg is, niet helemaal. Daar zit een kier tussen, iemand die afwezig is en iemand die volledig verdwijnt. Afwezigheid kan nog steeds een ruimte vullen – kan in de weg gaan zitten.

Vanochtend las ik in een boek van Roland Barthes: ‘Maar is verlangen niet altijd hetzelfde, of het object nu aan- of afwezig is? Is het object niet altijd afwezig?’

Ja – door dat verlangen zelf. Verlangen werkt zich tussen mij en wat ik wil; het veroorzaakt dat ik voel hoe het ontbreekt.

Ook toen al, op het strand. Juist dat ik iets wilde zeggen, het gevoel had dat er iets gezegd moest worden om de nabijheid die er was te bevestigen: dat gevoel was, ondanks alles, afstand. En ik verwachtte niet dat Wolff iets zou zeggen, en hij deed het toch – en de woorden kwamen aan, maar hij bleef aan de overkant, toen al, nu nog – als aan een dunne draad, een dunne stem.



Mail

Roelof ten Napel (1993) is schrijver. Hij publiceerde Constellaties (2014) en Het leven zelf (2017) en was laureaat van het C.C.S. Crone-stipendium. Zijn poëziedebuut, Het woedeboek (2018), is genomineerd voor de Grote Poëzieprijs, de C. Buddingh' en de Poëziedebuutprijs Aan Zee.

Elzeline Kooy is een illustrator/striptekenaar, wonend en werkend in Rotterdam. Haar werk kenmerkt zich door een tikkeltje onhandige lijn en surrealistisch kleurgebruik. Elzeline wordt hierbij geïnspireerd door situaties die zij in haar dagelijks leven observeert.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer

Lang leve de slush pile 1

Lang leve de slush pile

Hoe kan literair Nederland inclusiever worden als het steeds vaker weigert ongevraagde manuscripten aan te nemen? Een pleidooi voor een openboekbeleid. Lees meer

ALL-IN

Een levendig gebrek aan bescheidenheid

De allereerste kunsttrialoog op Hard//hoofd. Wat vonden redacteuren Jorne Vriens, Iris van der Werff en Vivian Mac Gillavry van de tentoonstelling ALL-INN in het HEM? Lees meer

Voor sommigen gelden nog steeds dezelfde reisbeperkingen

Voor sommigen gelden nog altijd dezelfde reisbeperkingen

Jonathan Luger is in de trein naar Amsterdam getuige van een ongehoorzaamheidsactie die niet bepaald burgerlijk is. Hij beseft hoe het internationale reisverkeer het afgelopen jaar voor vluchtelingen relatief weinig is veranderd. Lees meer

Essay: Boy's don't cry 1

Boys don't cry

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 1 met de films Mulan en Like father, like son. Lees meer

Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer