Je krijgt geen hap meer door je keel, bij elke persoon die ook maar iets herkenbaars heeft maakt je hart een sprongetje, en als je telefoon oplicht wordt de hortus in je buik tot leven gewekt." /> Je krijgt geen hap meer door je keel, bij elke persoon die ook maar iets herkenbaars heeft maakt je hart een sprongetje, en als je telefoon oplicht wordt de hortus in je buik tot leven gewekt." />
Asset 14

Verliefde

Gierende hormonen razen door je lijf, je krijgt geen hap meer door je keel, bij elke persoon die ook maar iets herkenbaars heeft maakt je hart een sprongetje, en als je telefoon oplicht wordt de hortus in je buik tot leven gewekt. Verliefdheid, de mysterieuze chemie die mensen tot dieren maakt. Slimme en onzekere dieren, dat wel. Maar dat maakt het spelletje ook wel weer spannend. Kijken hoe lang de ander het volhoudt niet te bellen, wedstrijdjes “Nee jíj moet ophangen” spelen, uiterst nonchalant maar o zo doorzichtig via gemeenschappelijke vrienden informeren waar de hopefully-soon-to-become-significant-other uithangt. Het hoort er allemaal bij. En dat alles om uiteindelijk zoveel liefde te creëren dat er nageslacht uit voort zal komen – de stempel op ons evolutionaire lot. Dieren doen het gewoon met voortplanting, wij moeten per se ‘de liefde bedrijven’. Kan het nog pathetischer? Liefde is ook gewoon een kwestie van samen een neurologische band kweken. De biologie bepaalt je gevoel; Verlichting overwint Romantiek.

Allereerst: ik ben geen gefrustreerde wetenschapper die haar eigen gebrek aan genegenheid probeert te verzachten met goed onderbouwde formules en stofjes. De liefde is een prachtig fenomeen en is, meer nog dan hebzucht, de grootste menselijke drijfveer – al was het maar om jezelf lief te hebben. Zonder liefde geen kunst, cultuur of creativiteit. Misschien zelfs wel geen oorlogen – waarom zou je immers willen heersen over anderen als niet op z’n minst voor eigenliefde? Maar ook het meest intrigerende allesomvattende gevoel van de sociale mens kan tot op zekere hoogte biologisch ontrafeld worden. Liefde heeft zo’n sterke en dynamische fysiologie dat dokters zowel verliefde als gebroken harten menen te kunnen meten. Er wordt immers een enorm scala aan hormonen en neurotransmitters aangesproken tijdens verliefdheid, waardoor er lichamelijk van alles verandert. Liefde is… niet slechts iets dat tussen je oren zit.

De functie van liefde gaat verder dan seksuele reproductie alleen; er wordt een belangrijke sociale verbintenis aangegaan die zorgt voor vertrouwen, genegenheid en rust, en het biedt steun en bescherming in moeilijke tijden. Liefde dient een cruciaal evolutionair doel: het onderhouden en voort laten duren van de soort. Liefdevol gedrag wordt gestimuleerd doordat sociale banden tussen mensen een belonende werking op de hersens hebben.

Er is een ‘beloningscircuit’ in de hersens dat gedrag stimuleert dat positief is voor het voortbestaan van de mens, zoals eten en seks. Dit circuit wordt door vele ingewikkelde verbindingen en stoffen betreden en vormt de interne menselijke drijfveer. Verliefdheid heeft als algemeen gevolg dat dit gehele circuit tot een euforische hoogte komt, net als bij bepaalde drugs. Wanneer verliefden een foto van hun geliefde zien, wordt dit circuit bijvoorbeeld actiever dan na het zien van een andere foto.

Ondanks de positieve gevoelens kan verliefdheid ook een behoorlijk stressvolle ervaring zijn. Je hebt een verhoogde hartslag, zweethanden, krampen in je buik en diarree, en daarbovenop komt de onzekerheid die een nog niet beantwoorde of bevestigde liefde met zich meebrengt. De stresshormonen die hierbij vrijkomen kunnen echter, mits in een gebalanceerde hoeveelheid, de ontwikkeling van sociale binding positief beïnvloeden. De vurige verliefdheid geeft zo een soort kickstart aan het ontstaan van een langdurige sociale band, die op zijn beurt weer stress onderdrukt. Een haat-liefde verhouding avant la lettre.

De sociale binding wordt voornamelijk tot stand gebracht door de hormonen oxytocine en vasopressine. Beide onderdrukken de activiteit in hersengebieden die geassocieerd worden met angst, stress, agressie en kritisch sociaal oordelen. Ze stimuleren daarentegen sociaal en seksueel gedrag, ontspanning en het beloningscircuit. Oftewel, je kritische beoordelingsvermogen wordt platgelegd, de sociale remming drastisch verminderd en je vindt alles extra leuk – vandaar dat liefde je blind maakt. Die lelijke wrat is opeens schattig geworden, zweetvoeten ruiken heerlijk en zelfs de meest misgeslagen plank wordt grappig bevonden. Verliefden worden bedwelmd door hun eigen hersens. Je ergeren aan kleine dingetjes zou daarom een goed voorteken kunnen zijn van de afnemende liefdesstofjes.

Oxytocine komt vrij bij onder andere huidcontact, orgasmes en bevallingen – het bewerkstelligt de sociale band tussen zowel partners als moeder en kind. Er zijn inmiddels al verscheidene ‘love potions’ op de markt die beweren met behulp van oxytocine-spray liefde te kunnen induceren. We zullen de komende tijd echter nog moeten werken aan onze eigen versiertrucs, want ondanks de hoopvolle marketing sorteren deze magische middeltjes geen effect.

Dopamine is een andere stof die verhoogd wordt afgegeven tijdens verliefdheid. Het zorgt voor het belonende, stimulerende en vrolijke gevoel aan de ene kant, en de verhoogde darmperistaltiek aan de andere kant; de vlinders dus. Zowel aan het begin als aan het eind van een liefde wordt je maag tot stilzwijgen gedwongen en vermindert je eetlust drastisch. Ook dit heeft te maken met de intense staat van fysiologische opwinding van je lichaam en is een effect dat drugs als amfetamines ook hebben. De noradrenaline die afgegeven wordt tijdens verliefdheid houdt je lichaam in opperste staat van concentratie en verdringt zowel eetlust als vermoeidheid. Daarnaast zijn er sterke aanwijzingen dat lichaamseigen cannabinoïdes en endorfine verhoogd worden afgegeven tijdens verliefdheid. Lang leve de drugsloze roze wolk-beleving!

Op het moment dat twee mensen besluiten officieel hun hele leven samen door te brengen, zijn ze vaak nog verliefd – verloofdes zijn verliefden. Echtelieden daarentegen, maken de overgang van verliefd naar liefde mee; dan krijg je mensen die “Nee, niet meer zo van die spannende vlinders of vurige passie als vroeger, maar we hóuden gewoon heel erg van elkaar” zeggen. En misschien kan je ook niet van mensen verwachten dat ze eindeloos verliefd blijven. Na een kort dan wel lang tijdje wordt de achtbaanbalans der hormonen hoe dan ook gestabiliseerd en verminderen ook de extreme emoties en lichamelijke reacties. Zo’n stabiele liefdesrelatie heeft uiteraard ook vele voordelen, maar toch gaan veel mensen, nadat de extatische gevoelens zijn gaan liggen, weer op zoek naar nieuwe hersenbedwelming – bij iemand anders. Verliefdheid is de turbulente, roekeloze puberteit van een stabiele, realistische liefde. En wie verlangt er nou niet zo nu en dan terug naar die heerlijk onbezonnen tijd vol spanning en sensatie?

Mail

Brankele Frank

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Afgelopen woensdag opende het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië. Onze chef kunst Jorne Vriens zag hoe kunstenaar Renzo Martens in huilen uitbarstte toen hij sprak over zijn samenwerking met zijn Congolese medekunstenaars. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Wanneer Eva op bezoek is bij haar zus, vraagt die of Eva haar eicellen al in heeft laten vriezen. Het laat Eva nadenken over hoe ze de vraag 'Wil ik een kind?' überhaupt kan beantwoorden. 'De vraag omtrent het ouderschap is bij uitstek een gevoelskwestie, en mijn gevoel volgen is nooit mijn sterkste punt geweest.' Lees meer

De buschauffeur

De buschauffeur

'Kijk door me heen als door de voorruit'. In deze gedichtenreeks van Angelika Geronymaki probeert een buschauffeur krampachtig de kortstondigheid - in tijd, plaats, interactie - te behouden die eigen is aan zijn baan. Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Vacature Lid Raad van Toezicht

Vacature Lid Raad van Toezicht

Hard//hoofd wil per 1 juni de driekoppige Raad van Toezicht uitbreiden met twee nieuwe leden waaronder een voorzitter. Mocht je willen reageren dan ontvangen wij graag voor 1 mei een reactie. Lees meer

:Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

De Stoute Stift is de gloednieuwe illustratiewedstrijd van deBuren, Stripgids, Hard//hoofd en Stichting Nieuwe Helden. Meedoen? De deadline is 1 mei 2024 (10:00). Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Fatma Shanan: de lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn 1

Fatma Shanan | De lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn

Een oase van rust midden in Berlijn. De kleine geschilderde landschappen en zelfportretten in de natuur van Fatma Shanan (1986, Israël) komen goed tot hun recht in de expositieruimte van Dittriech en Schlechtriem. De tentoonstelling ‘The Inn River’ bestaat uit een bescheiden aantal van negen schilderijen. Aucke Paulusma laat zien dat een aandachtige observatie loont, maar dat de schilderijen laten niet per se een vrolijke indruk achterlaten. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer