Je krijgt geen hap meer door je keel, bij elke persoon die ook maar iets herkenbaars heeft maakt je hart een sprongetje, en als je telefoon oplicht wordt de hortus in je buik tot leven gewekt." /> Je krijgt geen hap meer door je keel, bij elke persoon die ook maar iets herkenbaars heeft maakt je hart een sprongetje, en als je telefoon oplicht wordt de hortus in je buik tot leven gewekt." />
Asset 14

Verliefde

Gierende hormonen razen door je lijf, je krijgt geen hap meer door je keel, bij elke persoon die ook maar iets herkenbaars heeft maakt je hart een sprongetje, en als je telefoon oplicht wordt de hortus in je buik tot leven gewekt. Verliefdheid, de mysterieuze chemie die mensen tot dieren maakt. Slimme en onzekere dieren, dat wel. Maar dat maakt het spelletje ook wel weer spannend. Kijken hoe lang de ander het volhoudt niet te bellen, wedstrijdjes “Nee jíj moet ophangen” spelen, uiterst nonchalant maar o zo doorzichtig via gemeenschappelijke vrienden informeren waar de hopefully-soon-to-become-significant-other uithangt. Het hoort er allemaal bij. En dat alles om uiteindelijk zoveel liefde te creëren dat er nageslacht uit voort zal komen – de stempel op ons evolutionaire lot. Dieren doen het gewoon met voortplanting, wij moeten per se ‘de liefde bedrijven’. Kan het nog pathetischer? Liefde is ook gewoon een kwestie van samen een neurologische band kweken. De biologie bepaalt je gevoel; Verlichting overwint Romantiek.

Allereerst: ik ben geen gefrustreerde wetenschapper die haar eigen gebrek aan genegenheid probeert te verzachten met goed onderbouwde formules en stofjes. De liefde is een prachtig fenomeen en is, meer nog dan hebzucht, de grootste menselijke drijfveer – al was het maar om jezelf lief te hebben. Zonder liefde geen kunst, cultuur of creativiteit. Misschien zelfs wel geen oorlogen – waarom zou je immers willen heersen over anderen als niet op z’n minst voor eigenliefde? Maar ook het meest intrigerende allesomvattende gevoel van de sociale mens kan tot op zekere hoogte biologisch ontrafeld worden. Liefde heeft zo’n sterke en dynamische fysiologie dat dokters zowel verliefde als gebroken harten menen te kunnen meten. Er wordt immers een enorm scala aan hormonen en neurotransmitters aangesproken tijdens verliefdheid, waardoor er lichamelijk van alles verandert. Liefde is… niet slechts iets dat tussen je oren zit.

De functie van liefde gaat verder dan seksuele reproductie alleen; er wordt een belangrijke sociale verbintenis aangegaan die zorgt voor vertrouwen, genegenheid en rust, en het biedt steun en bescherming in moeilijke tijden. Liefde dient een cruciaal evolutionair doel: het onderhouden en voort laten duren van de soort. Liefdevol gedrag wordt gestimuleerd doordat sociale banden tussen mensen een belonende werking op de hersens hebben.

Er is een ‘beloningscircuit’ in de hersens dat gedrag stimuleert dat positief is voor het voortbestaan van de mens, zoals eten en seks. Dit circuit wordt door vele ingewikkelde verbindingen en stoffen betreden en vormt de interne menselijke drijfveer. Verliefdheid heeft als algemeen gevolg dat dit gehele circuit tot een euforische hoogte komt, net als bij bepaalde drugs. Wanneer verliefden een foto van hun geliefde zien, wordt dit circuit bijvoorbeeld actiever dan na het zien van een andere foto.

Ondanks de positieve gevoelens kan verliefdheid ook een behoorlijk stressvolle ervaring zijn. Je hebt een verhoogde hartslag, zweethanden, krampen in je buik en diarree, en daarbovenop komt de onzekerheid die een nog niet beantwoorde of bevestigde liefde met zich meebrengt. De stresshormonen die hierbij vrijkomen kunnen echter, mits in een gebalanceerde hoeveelheid, de ontwikkeling van sociale binding positief beïnvloeden. De vurige verliefdheid geeft zo een soort kickstart aan het ontstaan van een langdurige sociale band, die op zijn beurt weer stress onderdrukt. Een haat-liefde verhouding avant la lettre.

De sociale binding wordt voornamelijk tot stand gebracht door de hormonen oxytocine en vasopressine. Beide onderdrukken de activiteit in hersengebieden die geassocieerd worden met angst, stress, agressie en kritisch sociaal oordelen. Ze stimuleren daarentegen sociaal en seksueel gedrag, ontspanning en het beloningscircuit. Oftewel, je kritische beoordelingsvermogen wordt platgelegd, de sociale remming drastisch verminderd en je vindt alles extra leuk – vandaar dat liefde je blind maakt. Die lelijke wrat is opeens schattig geworden, zweetvoeten ruiken heerlijk en zelfs de meest misgeslagen plank wordt grappig bevonden. Verliefden worden bedwelmd door hun eigen hersens. Je ergeren aan kleine dingetjes zou daarom een goed voorteken kunnen zijn van de afnemende liefdesstofjes.

Oxytocine komt vrij bij onder andere huidcontact, orgasmes en bevallingen – het bewerkstelligt de sociale band tussen zowel partners als moeder en kind. Er zijn inmiddels al verscheidene ‘love potions’ op de markt die beweren met behulp van oxytocine-spray liefde te kunnen induceren. We zullen de komende tijd echter nog moeten werken aan onze eigen versiertrucs, want ondanks de hoopvolle marketing sorteren deze magische middeltjes geen effect.

Dopamine is een andere stof die verhoogd wordt afgegeven tijdens verliefdheid. Het zorgt voor het belonende, stimulerende en vrolijke gevoel aan de ene kant, en de verhoogde darmperistaltiek aan de andere kant; de vlinders dus. Zowel aan het begin als aan het eind van een liefde wordt je maag tot stilzwijgen gedwongen en vermindert je eetlust drastisch. Ook dit heeft te maken met de intense staat van fysiologische opwinding van je lichaam en is een effect dat drugs als amfetamines ook hebben. De noradrenaline die afgegeven wordt tijdens verliefdheid houdt je lichaam in opperste staat van concentratie en verdringt zowel eetlust als vermoeidheid. Daarnaast zijn er sterke aanwijzingen dat lichaamseigen cannabinoïdes en endorfine verhoogd worden afgegeven tijdens verliefdheid. Lang leve de drugsloze roze wolk-beleving!

Op het moment dat twee mensen besluiten officieel hun hele leven samen door te brengen, zijn ze vaak nog verliefd – verloofdes zijn verliefden. Echtelieden daarentegen, maken de overgang van verliefd naar liefde mee; dan krijg je mensen die “Nee, niet meer zo van die spannende vlinders of vurige passie als vroeger, maar we hóuden gewoon heel erg van elkaar” zeggen. En misschien kan je ook niet van mensen verwachten dat ze eindeloos verliefd blijven. Na een kort dan wel lang tijdje wordt de achtbaanbalans der hormonen hoe dan ook gestabiliseerd en verminderen ook de extreme emoties en lichamelijke reacties. Zo’n stabiele liefdesrelatie heeft uiteraard ook vele voordelen, maar toch gaan veel mensen, nadat de extatische gevoelens zijn gaan liggen, weer op zoek naar nieuwe hersenbedwelming – bij iemand anders. Verliefdheid is de turbulente, roekeloze puberteit van een stabiele, realistische liefde. En wie verlangt er nou niet zo nu en dan terug naar die heerlijk onbezonnen tijd vol spanning en sensatie?

Mail

Brankele Frank

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

Alles Vijf Sterren: 44

Warm en comfortabel

Deze week worden onze redacteurs blij van een goede jas en muziek om mee naar bed te gaan (of juist mee op te staan). Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur is het aanspreekpunt voor redacteuren en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer