In mijn familie werden weinig video’s gemaakt. Wel veel foto’s. Mijn vader was fotograaf, en later leraar, maar nooit cameraman. Drie video’s zijn er: van een sinterklaasfeest toen ik een jaar of acht was, het 50-jarige huwelijk van mijn opa en oma, en de begrafenis van mijn vader. Die laatste video had ik tot vorige week nooit bekeken, maar omdat het deze maand vijf jaar geleden is dat hij overleed, voelde ik dat ik er iets mee moest.
In beeld is de directeur van de school waar mijn vader les gaf. De schooldirecteur geeft een feitelijke reconstructie van de laatste dag van mijn vader. Ze zouden gaan pilzen ’s middags, vertelt hij, zoals het team vaker deed op vrijdagmiddag. Mijn vader rookte een sigaretje op het schoolplein in de pauze. Daarna ging hij terug naar zijn klas en voelde hij zich opeens niet goed. Soms slaat de stem van de schooldirecteur over, soms valt zijn stem helemaal weg. Strak kijkt hij naar zijn papiertje, het verhaal moet verteld.
Foto: Paul Mayne.
Het is de schooldirecteur die mij wakker belt dat mijn vader in het ziekenhuis ligt. “Hij heeft een hartaanval gehad.” De lange reis van Groningen naar Enschede, en dan daar horen dat hij al is overleden. Mijn moeder was ook te laat. Ze slaat haar armen om me heen, ze trilt en fluistert dat ik best mag huilen. Mijn moeder is een sterke vrouw. Ze leest de Opzij, zij verdient het geld dat mijn vader niet verdient met zijn foto’s. Nu is ze zo klein en kwetsbaar. Huilend hangt ze in mijn armen. Maar ik kan niet huilen, want dat klinkt zo raar, ik schaam me voor het geluid.
De video gaat verder. Mijn oom leest een gedicht voor. Mijn tante haalt jeugdherinneringen aan haar broertje op. Een vriend vertelt over hun vriendschap. Een koor zingt liedjes. Het is een mooi programma, en in slechts een paar dagen in elkaar geflanst. We zitten met z’n allen in de tuin om het zo informeel mogelijk te maken. Alleen de begrafenisondernemer is in pak gekomen.
Het bewegende beeld houdt op. Nu zijn er foto’s te zien. De maker van de video heeft er nogal dramatische klassieke muziek onder gezet. Grof effectbejag, zou ik zeggen. Toen de video werd gemaakt vond ik dat ook wat raar, want wie heeft er behoefte aan een video van een begrafenis? Ik kon me ook niet herinneren dat iemand had besloten dat dat een goed idee zou zijn.
Ik kom voorbij in de fotomontage. Zie mezelf zitten op een paardenkoets naast mijn moeder en mijn zusje, achter ons in de wagen ligt mijn vader in een kist. Ik zit krom, zoals ik nog altijd krom zit. We vormen een stoet en wandelen door het bos naar de begraafplaats. De begrafenisondernemer vond het een krankzinnig idee, hij had ook een mooie auto die we konden gebruiken. Maar dit was wat papa had gewild, zeggen we tegen elkaar. Alleen wilde papa dit natuurlijk niet. Hij wilde na twintig jaar eindelijk gaan trouwen met mijn moeder, dat wilde hij, want dat was er nog altijd niet van gekomen.
Nu moet ik huilen. Zachtjes, maar ik huil.
