Ook in de polder botsen de meningen wel eens. In deze reeks doet Joris verslag van alledaagse en minder alledaagse conflicten. Deze keer: socialisten maken met de jongerenafdeling van de SP.
"Voor stufi! Tegen schuld! Voor stufi! Tegen schuld!". Met een groepje van vijftig jongeren lopen we door de binnenstad van Utrecht. Een protestmars tegen de afschaffing van de studiefinanciering. Een paar meisjes hebben pannen en lepels meegenomen waarmee ze lawaai maken, de rest houdt een protestbord vast. Ook ik heb een protestbord in mijn handen, Wie rijk is mag slim zijn staat erop, daaronder het logo van ROOD, de jongerenafdeling van de SP. Ik wilde eigenlijk geen bord, maar Ed drukte er eentje in mijn handen. "Dan kun je even echt voelen hoe dat is, protesteren."
Beeld: Saminna van den Bulk
Ed heet eigenlijk Eduard Scheltinga, is 23 jaar en student filosofie. Sinds kort woont hij in Rotterdam en zit hij in het landelijk bestuur van ROOD. Daarvoor woonde hij in Groningen waar ik hem af en toe tegenkwam op feestjes. Met een biertje in zijn hand sprak hij dan vaak over politiek, over socialisme, over actievoeren.
"Ik krijg hier echt energie van!", zegt Ed opgetogen. Ik kijk om me heen, naar de kleine groep protesterende jongeren en vooral naar de grote groep mensen op het terras die naar ons kijkt alsof we een clubje entertainers zijn. De jongeren schreeuwen: "Heb je ook zo’n last van schulden? Sluit je aan! Heb je ook zo’n last van schulden, ook zo’n last van schulden, ook zo’n last van schulden, sluit je aan!". Niemand sluit zich aan. "Dat komt nog wel", zegt Ed. "Het is nu vooral belangrijk dat de media horen dat er een protest is. Dat er een protest is in Utrecht én in Groningen én in Amsterdam. Dan weten ze dat het leeft. En als we dan in september, wanneer de wet door de kamer moet, echt grote protesten gaan organiseren krijgen we sneller mensen op de been."
ROOD bestaat nu tien jaar en in die tijd is er veel actiegevoerd. Het zijn bijna altijd ludieke acties. Mediamomentjes, met grappige slagzinnen en een duidelijk verhaal. Met een groep jongeren blijven slapen op het station van Haarlem om aandacht te vragen voor een nachttrein, of de Huisjesmelker van het Jaar-verkiezing voor de slechtste huisbaas van Nederland.
Maar het is een dunne grens tussen ludiek en infantiel en er is weinig treuriger dan een infantiele protestactie. Ooit struikelde ik bijna over een kartonnen bak die voor het universiteitsgebouw was gezet. "Dit is de studiedrempel, die het kabinet heeft opgeworpen", legde een van de ROOD-leden uit.
En toch: ook zo’n lullige protestactie dwingt respect af. Ze staan er toch maar even het belang van alle toekomstige studenten te verdedigen. Als ik een lokale overlegavond van ROOD Groningen bezoek valt me vooral op aan hoeveel verschillende protestacties tegelijk wordt gewerkt. Acties tegen louche huisjesmelkers, tegen veranderingen in de bibliotheek en tegen kastjes die hoge geluiden maken om hangjongeren te verdrijven. Aan het hoofd staat Lisa de Leeuw, 20 jaar, studente sociologie. Ze heeft wat weg van Emma Watson in de film The Perks of Being a Wallflower.
"Moeten we radicaler worden?" vraagt iemand. Lisa: "Ik vind niet dat we brutaal moeten zijn om het brutaal zijn. Maar ik heb het er wel met de andere jongerenafdelingen over gehad: zijn we niet te lief geworden?". Siewert (19) heeft nog een radicaal plan. Hij wil een verkiezing houden voor een politicus die zijn achterban het meest heeft verraden. De winnaar krijgt een gouden beeldje. Lisa kijkt naar mij. "ROOD overhandigt graag gouden beeldjes", legt ze uit. "Gouden vliegenmeppers, gouden eikels, gouden uitsmijters. De media zijn er ook dol op."
De overlegavond in Groningen duurt maar kort. ROOD-leden vergaderen liever niet te lang. "Veel politieke clubs zijn vooral van de wijn en de kaas. En praten, vooral heel veel praten. Debatteren voor de eigen achterban. Bij ons is dat anders. We overleggen wel, maar willen vooral dingen doen. Hier zitten mensen die de wereld willen veranderen, die niet alleen aan hun CV willen werken", vertelt Lisa.
Beeld: Saminna van den Bulk
De ROOD-methode is mensen motiveren om zelf iets aan de problemen in hun omgeving te doen. Lisa: "Als je mensen ondersteunt om in hun eigen omgeving iets te veranderen geef je ze ook het besef dat ze zelf iets kunnen veranderen." En mensen, ook jongeren, zijn best bereid in actie te komen, merkt Lisa. Zolang het maar gaat om iets concreets, iets dat hen daadwerkelijk aangaat. "Dus niet voor kledingfabrieken in Bangladesh van de Primark, maar wel voor onveilige containerwoningen in Groningen waar elke dag wordt ingebroken."
En als mensen eenmaal door hebben hoe makkelijk je iets voor elkaar bokst in je omgeving, zullen ze vaker uit zichzelf actie ondernemen. Althans, dat is het doel. Lisa: "Zo maak je socialisten van mensen."
En de mensen zouden zelf ook graag socialist zijn, denkt Ed. "Wij krijgen in ons onderwijs en in de samenleving te horen dat we individueel verantwoordelijk zijn voor ons succes en falen. Maar mensen geloven niet meer in die individualistische ideologie, dat idee stort nu compleet in. Dit kabinet wil graag een ieder voor zich maatschappij, maar dat willen de mensen helemaal niet."
Elke activist maakt vijanden en bij ROOD zijn de vijanden talrijk. Van huisjesbazen tot schoolbesturen en van wethouders tot de plaatselijke Albert Heijn. "Als je actie voert tegen iets of iemand, mag je best hard in conflict raken met de tegenmacht. Voer de druk op, haal de media erbij, zet ze eens voor lul, dat werkt vaak het beste", zegt Lisa. En Ed vult aan: "Als iemand iets fout doet moet je hem daarmee confronteren. Je kunt wel altijd naar het compromis zoeken, maar als je steeds het conflict mijdt, heb je op een gegeven moment zelf niks meer te vertellen."
De vijand heet vandaag GroenLinks. Verraders, vinden de ROOD-jongeren, omdat ze instemmen met het afschaffen van de studiefinanciering. We lopen naar het GroenLinkspand in Utrecht, waar we een tijd stil blijven staan. "Niet groen, niet links, maar asociaal! Niet groen, niet links, maar neoliberaal!". Achter me hoor ik een jongen van een studentenvereniging tegen Ed zeggen: "Er zijn net een paar mensen weggegaan, omdat ze dit protest te veel socialistische propaganda vinden." Ed haalt zijn schouders op.
GroenLinks doet niet open. Een fikse tegenvaller. Althans dat vind ik, maar de rest van de groep lijkt het weinig uit te maken. We lopen door. "Hey ho kabinet! Jullie worden afgezet", schreeuwt de hele groep. Ik hou mijn bord in de lucht en mompel mee.
