Asset 14

Dwangriten en Prodent

Soms lijkt dit in een tijd waarin niks moet en alles mag. Joyce weet wel beter: ritueeltjes zijn er om het heelal niet in te laten storten en om te verzekeren dat je moeder de nacht overleeft.

In de badkamer, staand in mijn pyjama aan de wastafel en met de tandenborstel in de aanslag, zing ik een liedje. Het reclamedeuntje voor Prodent: 'Ik poets met Prodent, ik poets met Prodent, ik poets met Prooohooodééééént!' Dan kan het tandenpoetsen aanvangen. Mijn broer lacht besmuikt en mijn moeder geeft hem een tik op het achterhoofd. “Niet lachen”, sist ze.

In bed leest mijn moeder het verhaaltje voor dat ik van buiten ken en woord voor woord mee opzeg. Vervolgens zegt zij dat het tijd is om te gaan slapen. Ik maak mij op voor het afscheidsritueel. “Bie”, zeg ik. “Bie”, antwoordt zij. “Baa”, zeg ik nu harder, ze is al op de gang. “Baa”, zegt zij terug. “BIEHIE!”, roep ik, nu is ze op de trap. “Biehie”, zegt zij kalmpjes terug.

Foto: David Street/Flickr

Nu moet ik haast maken, mijn moeder is bijna aan de huiskamerdeur, waarachter ze onverbiddelijk zal verdwijnen. Voor die tijd moet ik nog drie keer 'tot morgen' zeggen. Zij moet nog drie keer hetzelfde antwoorden. Zo niet, dan sterft zij vannacht.

Als dat achter de rug is, moet ik nog meer werkzaamheden verrichten: er moet gebeden worden. Ik lig op mijn buik en richt me half op, mijn vingers in elkaar gevlochten. Eerst bid ik voor alle arme kinderen, om God niet te ontrieven. Hij moet weten dat ik mijn eigen nietigheid besef, dat ik mijn geluk niet boven dat van Zijn schepping stel. Dan komen de dieren aan de beurt. Dat niemand ze mishandelt, en dat dierenproeven afgeschaft mogen worden. Ten slotte mag ik aan mijn eigen familieleden beginnen, ik heb nu wel genoeg altruïsme getoond. Ik bid dat mijn moeder en mijn broer deze nacht mogen overleven en bestendig mijn gebed met twintig keer amen.

Amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen.

Als ik de tel kwijtraak moet ik opnieuw beginnen.

Wij gingen thuis nooit naar de kerk; wij noemden Jezus grappend 'je zus'; zelfs mijn oma vond God flauwekul. Maar ik bad toch. Omdat het moest. Omdat precies net die keer dat ik het niet zou doen, het onheil zou geschieden.

Mijn moeder heeft mijn dwangneuroses altijd liefdevol 'ritueeltjes' genoemd. Het ritueel heeft volgens Van Dale, naast de maatschappelijke betekenis van het woord, nog een andere betekenis: 'het geheel van onbelangrijke bezigheden die te vaak en/of met veel ostentatie uitgevoerd worden'. Dat had mijn moeder dus goed verwoord. Maar dat ik die rituelen moest uitvoeren om haar in leven te houden, dag in dag uit, met de zwaarte van een voltijdse betrekking, dat kon ze niet weten. Ik mocht er immers met niemand over praten, deze last moest ik in mijn eentje dragen.

Het geloof in God is een collectieve psychiatrische aandoening. Iedereen die verzekeringen betaalt, lijdt er ook aan.

Obsessief schoonmaken, alles tellen, handen wassen, kastjes open en dicht doen, vragen stellen, aan je oorlel trekken als je een hond ziet, tegels ontwijken, knipperen in ritmes, voortdurend slikken, lichten aan en uit, haar uittrekken, twintig keer je gat afvegen, alles dubbel doen, eerst links dan rechts en nog eens opnieuw: het geeft grip op het leven van de angstige mens. Maar eens een dagje vrijaf nemen van deze innerlijke opdrachten, dat kan simpelweg niet. Als ze je leven gaan beheersen, wordt het een psychiatrische aandoening. Het geloof in God, en vooral de angst voor de toorn van God, is een collectieve psychiatrische aandoening. Iedereen die verzekeringen betaalt, lijdt er ook aan. Maar laat ik niet afdwalen.

Een vriend met wie ik een tijdje samenwoonde, hoorde ik op een avond plots wild uit bad springen en er na een halve minuut weer in plonzen. Later biechtte hij mij op dat hij zichzelf altijd even moest straffen voor het genot en het privilege te kunnen baden in een heerlijk warm bad. Verplicht een halve minuut eruit, op de koude badkamertegels.

Rafael Nadal, jarenlang nummer één in de tenniswereld, is een wandelende compulsieve stoornis. Waterflesjes angstvallig nauwgezet langs de lijn ordenen, oorlel aanraken, links, rechts, aan de neus trekken, handdoek over het gezicht halen en nog een keer, haar glad strijken, en zo werkt hij een ritueel van twaalf stappen af.

David Beckham heeft drie koelkasten: een voor sla, een voor ander eten en een voor drankjes. Alles moet symmetrisch gerangschikt staan, in even getallen. Leonardo Di Caprio keert soms op zijn schreden terug om de tweede keer ‘correct’ over de rand van de stoeptegels te lopen. Hij moet zich vaak beheersen om niet meerdere keren door dezelfde deur te gaan en heeft een zwak voor kauwgom op de stoep: daar moét hij overheen wandelen.

Woody Allen koketteert met zijn dwangneuroses en zet ze om in fantastisch neurotische films. Het lijstje succesvolle sporters en kunstenaars met compulsieve afwijkingen is wellicht nog veel langer.

Met de tijd ben ik van mijn rituelen afgeraakt. Of tenminste: gedeeltelijk. De relatief onschuldige dwanghandelingen die overbleven, kan ik nu perfect verbergen. Welke dat zijn ga ik niet vertellen, ik hou ze graag voor mezelf. Soms dreunt het Prodentdeuntje nog wel eens door mijn hoofd, maar het geeft niet, want ik weet: ik ben in goed gezelschap.

Dit is een gastbijdrage van Joyce de Badts (1981), ze studeerde taal- en letterkunde in Gent en woont nu in Antwerpen.

Mail

Joyce de Badts is Hard//hoofd-redactielid.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Vriendschapsparadox

Vriendschapsparadox

Tijdens een etentje met vrienden wordt Eva van den Boogaard geconfronteerd met de relativiteit van vriendschappen. Lees meer

 1

Antropoloog op de barricades
(David Graeber, 1961 - 2020)

Jonathan Luger eert de helaas te vroeg overleden antropoloog-activist David Graeber, door onder andere terug te blikken op Graebers inspirerende optreden bij de Maagdenhuisbezetting. Lees meer

Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Outsider art is in zwang bij musea die pleiten voor diversiteit. Amber Bloos vraagt zich af of de term nu echt bijdraagt aan de erkenning van de kunstwerken van gemarginaliseerde mensen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait 5

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 34

Als het regent

Deze week geven onze redacteurs tips voor druilerig weer. Lees meer

Kind zonder uitknop

Kind zonder uitknop

Frederike Luijten schreef een experimentele reeks gedichten over ADHD, waarin mensen in bomen veranderen en lucky paper stars vouwen als oplossing voor hun angsten. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan