nieuwsbrief
Asset 14

Dwangriten en Prodent

Soms lijkt dit in een tijd waarin niks moet en alles mag. Joyce weet wel beter: ritueeltjes zijn er om het heelal niet in te laten storten en om te verzekeren dat je moeder de nacht overleeft.

Mail

In de badkamer, staand in mijn pyjama aan de wastafel en met de tandenborstel in de aanslag, zing ik een liedje. Het reclamedeuntje voor Prodent: 'Ik poets met Prodent, ik poets met Prodent, ik poets met Prooohooodééééént!' Dan kan het tandenpoetsen aanvangen. Mijn broer lacht besmuikt en mijn moeder geeft hem een tik op het achterhoofd. “Niet lachen”, sist ze.

In bed leest mijn moeder het verhaaltje voor dat ik van buiten ken en woord voor woord mee opzeg. Vervolgens zegt zij dat het tijd is om te gaan slapen. Ik maak mij op voor het afscheidsritueel. “Bie”, zeg ik. “Bie”, antwoordt zij. “Baa”, zeg ik nu harder, ze is al op de gang. “Baa”, zegt zij terug. “BIEHIE!”, roep ik, nu is ze op de trap. “Biehie”, zegt zij kalmpjes terug.

Foto: David Street/Flickr

Nu moet ik haast maken, mijn moeder is bijna aan de huiskamerdeur, waarachter ze onverbiddelijk zal verdwijnen. Voor die tijd moet ik nog drie keer 'tot morgen' zeggen. Zij moet nog drie keer hetzelfde antwoorden. Zo niet, dan sterft zij vannacht.

Als dat achter de rug is, moet ik nog meer werkzaamheden verrichten: er moet gebeden worden. Ik lig op mijn buik en richt me half op, mijn vingers in elkaar gevlochten. Eerst bid ik voor alle arme kinderen, om God niet te ontrieven. Hij moet weten dat ik mijn eigen nietigheid besef, dat ik mijn geluk niet boven dat van Zijn schepping stel. Dan komen de dieren aan de beurt. Dat niemand ze mishandelt, en dat dierenproeven afgeschaft mogen worden. Ten slotte mag ik aan mijn eigen familieleden beginnen, ik heb nu wel genoeg altruïsme getoond. Ik bid dat mijn moeder en mijn broer deze nacht mogen overleven en bestendig mijn gebed met twintig keer amen.

Amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen.

Als ik de tel kwijtraak moet ik opnieuw beginnen.

Wij gingen thuis nooit naar de kerk; wij noemden Jezus grappend 'je zus'; zelfs mijn oma vond God flauwekul. Maar ik bad toch. Omdat het moest. Omdat precies net die keer dat ik het niet zou doen, het onheil zou geschieden.

Mijn moeder heeft mijn dwangneuroses altijd liefdevol 'ritueeltjes' genoemd. Het ritueel heeft volgens Van Dale, naast de maatschappelijke betekenis van het woord, nog een andere betekenis: 'het geheel van onbelangrijke bezigheden die te vaak en/of met veel ostentatie uitgevoerd worden'. Dat had mijn moeder dus goed verwoord. Maar dat ik die rituelen moest uitvoeren om haar in leven te houden, dag in dag uit, met de zwaarte van een voltijdse betrekking, dat kon ze niet weten. Ik mocht er immers met niemand over praten, deze last moest ik in mijn eentje dragen.

Het geloof in God is een collectieve psychiatrische aandoening. Iedereen die verzekeringen betaalt, lijdt er ook aan.

Obsessief schoonmaken, alles tellen, handen wassen, kastjes open en dicht doen, vragen stellen, aan je oorlel trekken als je een hond ziet, tegels ontwijken, knipperen in ritmes, voortdurend slikken, lichten aan en uit, haar uittrekken, twintig keer je gat afvegen, alles dubbel doen, eerst links dan rechts en nog eens opnieuw: het geeft grip op het leven van de angstige mens. Maar eens een dagje vrijaf nemen van deze innerlijke opdrachten, dat kan simpelweg niet. Als ze je leven gaan beheersen, wordt het een psychiatrische aandoening. Het geloof in God, en vooral de angst voor de toorn van God, is een collectieve psychiatrische aandoening. Iedereen die verzekeringen betaalt, lijdt er ook aan. Maar laat ik niet afdwalen.

Een vriend met wie ik een tijdje samenwoonde, hoorde ik op een avond plots wild uit bad springen en er na een halve minuut weer in plonzen. Later biechtte hij mij op dat hij zichzelf altijd even moest straffen voor het genot en het privilege te kunnen baden in een heerlijk warm bad. Verplicht een halve minuut eruit, op de koude badkamertegels.

Rafael Nadal, jarenlang nummer één in de tenniswereld, is een wandelende compulsieve stoornis. Waterflesjes angstvallig nauwgezet langs de lijn ordenen, oorlel aanraken, links, rechts, aan de neus trekken, handdoek over het gezicht halen en nog een keer, haar glad strijken, en zo werkt hij een ritueel van twaalf stappen af.

David Beckham heeft drie koelkasten: een voor sla, een voor ander eten en een voor drankjes. Alles moet symmetrisch gerangschikt staan, in even getallen. Leonardo Di Caprio keert soms op zijn schreden terug om de tweede keer ‘correct’ over de rand van de stoeptegels te lopen. Hij moet zich vaak beheersen om niet meerdere keren door dezelfde deur te gaan en heeft een zwak voor kauwgom op de stoep: daar moét hij overheen wandelen.

Woody Allen koketteert met zijn dwangneuroses en zet ze om in fantastisch neurotische films. Het lijstje succesvolle sporters en kunstenaars met compulsieve afwijkingen is wellicht nog veel langer.

Met de tijd ben ik van mijn rituelen afgeraakt. Of tenminste: gedeeltelijk. De relatief onschuldige dwanghandelingen die overbleven, kan ik nu perfect verbergen. Welke dat zijn ga ik niet vertellen, ik hou ze graag voor mezelf. Soms dreunt het Prodentdeuntje nog wel eens door mijn hoofd, maar het geeft niet, want ik weet: ik ben in goed gezelschap.

Dit is een gastbijdrage van Joyce de Badts (1981), ze studeerde taal- en letterkunde in Gent en woont nu in Antwerpen.

Joyce de Badts is Hard//hoofd-redactielid.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Beeldbrekers (VII): 'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

In deze serie interviewt Hard//hoofd beeldbrekers: mensen die het kunst- en cultuurveld openbreken en de spelregels veranderen. Aflevering 7: In een oude kogelfabriek op het Hembrugterrein is sinds deze zomer Het HEM te bezoeken, ‘een nieuw huis voor cultuur’. In gesprek met Laura Kemper. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

Tip: Leer elkaars taal van de liefde

Leer elkaars taal van de liefde

Kiki Bolwijn heeft een bijzondere manier van communiceren met haar vader: zonder veel woorden te wisselen begrijpen ze elkaar heel goed. Een tip om elkaars taal van de liefde te leren spreken, ook als dat soms niet de jouwe is. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

Alles vijf sterren: 15

Persoonlijke revoluties en opdringerige aansporingen

Deze week worden we blij van een eeuwenoude schoolkrant, een handig polsbandje en een kostuumdrama zoals we dat niet gewend zijn. Lees meer

Tip: Ga saneren

Ga saneren

De nachtmerrie van elke boekenliefhebber: Esmé van den Boom moet voor haar werk in de bibliotheek boeken wegdoen. Of word je hier juist ook wel zen van? Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5