Asset 14

Oetkergate

In de onregelmatige rubriek Re: kijkt hard//hoofd van een afstandje naar de actualiteit. Vandaag een gastbijdrage van Vincent Cardinaal, die de naam Oetker tegenkwam in het nieuws, en terugdacht aan zijn eigen ontmoeting met de oud-Waffen-SS'er en pizza- en pudding-magnaat.

Het begon met een vliegreis. Het jaar was 1991, ik was negen jaar oud en ging met mijn moeder voor het eerst in mijn leven op vakantie. Opgroeiend in de troosteloze nieuwbouw van Rotterdam-Crooswijk, zonder vader en verstoken van broertjes en zusjes, behoorde het maken van iets simpels als een reisje niet tot ons palet. Tot dat moment dus. Op uitnodiging van een man wiens huis mijn moeder geregeld schoonmaakte, vertrokken we in de herfstvakantie voor vijf dagen naar een huisje aan het Lac Léman, beter bekend als het Meer van Genève. De man in kwestie, tevens onze huisarts, betaalde ticket en verblijf. Hij zou ons afhalen van het vliegveld. We zouden bij hem en zijn gezin verblijven in een bungalow die er, op de foto’s die hij mij vooraf toonde, uitzag als iets uit een andere wereld. De mensen leken er gelukkig.

Vliegen liet op mij geen onuitwisbare indruk achter. Ik was meer geïnteresseerd in details dan in het grote geheel, ook al was het de eerste keer over de grens. In het vliegtuig verbaasde ik me vooral over de uitgebreide informatie op het kotszakje – het stijgen en landen deden me weinig. Verder zat er een man naast ons met een asymmetrische snor. Hij leek er niet onder te lijden.

In de aankomsthal viel mijn oog direct op een clubje mannen, uitgedost in apenpakjes waarvan ik dacht dat ze alleen in films voorkwamen. Het waren chauffeurs van limousines, die allen een bordje in hun hand hielden met daarop de naam van hun klant. Terwijl ik half-geïnteresseerd de namen las zag ik twee meter van de andere chauffeurs vandaan nog een man staan. Hij droeg een bordje waarop een naam stond die mij met de ogen deed knipperen. Dit kon niet waar zijn. Er stond “Oetker”. In mijn door diepvriespizza’s en toetjes gedomineerde kinderbestaan ging ik er direct van uit dat dit de naamgever van al dat lekkers moest zijn. Hoe groot zou de kans immers zijn dat er nog iemand met zo’n maffe naam rond zou lopen? Nee, dit was Dr. Oetker zélf en ik posteerde me direct tegenover de groep op een bankje. Ik was vastberaden deze man de hand te schudden. Flinke vent die mij nog weg kreeg. Mijn moeder kende mij goed genoeg om zich na twee blikken, één op het naambordje en ander op mij, neer te leggen bij dit feit.

Zo begon het grote wachten. Na twee uur in de benauwde hal was er nog steeds geen teken van Dr. Oetker. Ook niet van onze huisarts overigens, die naar later zou blijken vast zat in een verkeersinfarct rondom het vliegveld. De chauffeur begon het inmiddels warm te krijgen. Steeds vaker veegde hij met een mouw het zweet van zijn voorhoofd, onrustig kijkend naar het bord met daarop de gearriveerde vluchten. Tot hij dit zenuwspel onderbrak met een actie die mij direct overeind deed schieten. Hij klemde het naambordje onder zijn arm en liep vastberaden een kant uit. Gek van opwinding rende ik achter hem aan, om tot mijn ontgoocheling erachter te komen dat hij onderweg was naar het herentoilet.
Niet dat deze man zijn blaas moest legen schokte mij, maar vooral het risico dat we op deze manier Dr. Oetker zouden mislopen. Zonder na te denken stormde ik hem achterna het toilet in, met de bedoeling om hem op dit onaanvaardbare gedrag te wijzen. Mijn moeder kon me nog net wegtrekken voordat ik me tussen chauffeur en urinoir plaatste.

Na het toiletbezoek kwam het geheel in een stroomversnelling. Nog geen tien minuten nadat de chauffeur was teruggekeerd, verscheen er man met een attachékoffertje. Hij stopte voor het bordje en knikte de houder ervan minzaam toe. Sneller dan het licht stond ik bij de twee mannen. In een krankzinnige variant op “Dr. Livingstone I presume?” sprak ik vol hoop zijn achternaam uit: "Oetker?". Na een paar tellen, die uiteraard voelden als minuten, gemonsterd te zijn door twee kille ogen, kreeg ik het slapst denkbare handje ooit. Met links ook nog - Oetker nam niet eens de moeite zijn rechterhand los te maken van zijn koffertje. Ontgoocheld droop ik af, al moet ik bekennen dat ik geen idee had wat ik dan wel had verwacht.

Inmiddels is bekend dat Dr. Oetker tijdens de Tweede Wereldoorlog lid was van de Waffen SS. Stellen dat ik toen al nattigheid voelde zou te ver voeren. Mijn beeld van Nazi’s werd destijds vooral gevoed door de videotheek. Veel verder dan dat ze een ongezonde obsessie voor de Ark des Verbonds aan de dag legden, kwam ik niet.

Nadat we in de wagen van de huisarts waren gestapt, nam ik me voor geen pizza’s, pudding of andere producten van Oetker meer te eten. Een onzinnig besluit, dat geen navolging kreeg. Wel leerde ik die dag een wijze levensles: vertrouw nooit een man die een slappe handdruk geeft.

Vincent Cardinaal (1982) is freelance schrijver en spreker. Geboren, getogen en woonachtig in Rotterdam.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer