Asset 14

García Márquez

In Re: kijkt hard//hoofd van een afstandje naar de actualiteit. Vandaag Roman Helinski die stilstaat bij het werk van de vorige week overleden Gabriel García Márquez.

Op mijn achttiende verjaardag gaf een kennis van mijn vader mij een lijst met tweeëntwintig volgens hem belangrijke literaire werken. Tussen onder andere Bekentenissen van Zeno (Szevo), Honger (Hamsun), De dood van Ivan Iljitsj (Tolstoj) en de Caïro-trilogie (Mahfuz) stonden drie werken van Gabriel Garcia Márquez: De kolonel krijgt nooit post, Kroniek van een aangekondigde dood en Honderd jaar eenzaamheid. Ik begon met de laatste, aangetrokken door de schaamteloos pompeuze titel. Ik raakte niet voorbij pagina honderd. Te hermetisch, elk woord leek ertoe te doen. Ik wist me daar geen raad mee en legde het weg, maar ik vergat de beelden die door het boek aan mij waren getoond niet. De stoet zigeuners die met veel tamtam het dorp binnenrijdt, de arme ziel die na te zijn vermoord als een ongenode gast zijn intrek in het huis van de familie Buendía neemt, en de machtige stamvader die als een ezel met een touw om zijn nek aan de amandelboom in de familiare tuin wordt vastgebonden.

Een paar weken later waagde ik me aan De kolonel krijgt nooit post. Een eenvoudig, kaal werkje dat barst van de sterke beelden en mooie zinnen. Het verhaal is natuurlijk geschreven en wars van pretenties. Diezelfde week nog las ik Kroniek van een aangekondigde dood. Een schitterend boek. In een analyse van de novelle (ondertussen was ik literair nieuwsgierig geworden) werd gesproken over Márquez’ literaire spielerei: openen met de mededeling dat hoofdpersonage Santiago Nasar later op de dag zal worden vermoord. Ondanks deze brutale moord, op de spanningsboog welteverstaan, volgt een fonkelend verhaal. In een journalistieke stijl, weer heel anders dan voorgaande boeken – in deze kwalitatief hoogstaande diversiteit toont Márquez zijn meesterschap. Laat de continue vernieuwing waartoe hij zichzelf dwong als voorbeeld dienen voor moderne schrijvers, want in deze vernieuwing schuilt volgens mij ten deele het bestaansrecht van literatuur.

Illustratie: Floris Solleveld.

Honderd jaar eenzaamheid klonk inmiddels een stuk minder pompeus. Ik hervatte het lezen en al snel voerde Márquez me opnieuw langs het galjoen dat aan wordt getroffen in het oerwoud, langs de bloeiende amandelbomen. Ik las over de beeldschone Remedios, over de zeventien zonen met het kruisje op het voorhoofd, over de maanden vol mythische regenval en over de Arcadia Buendía die een rode doek om het hoofd knoopt en met de zigeuners vertrekt. Honderd jaar eenzaamheid bleek het mooiste boek dat ik ooit las en dat is het nog steeds. Om (klassieke) muziek had ik nooit veel gegeven, in kunstmusea sloeg de verveling altijd snel toe, maar nu had ik iets gevonden dat me werkelijk ontroerde. Humaan, vol kleur. Nog talloze keren heb ik de roman (is het eigenlijk wel een roman?) herlezen. Ik heb de gewoonte mijn vergeelde exemplaar mee te brengen op reizen. In de schaduw van de piramide van Cheops las ik over de gele vlinders die de fijnbesnaarde Mauricio Babilonia overal waar hij gaat volgen.

Hoewel er in zijn boeken veel meer gewicht zit dan de schrijver zelf ooit heeft willen toegeven, herinner ik me zijn werk vooral vanwege de eerlijke, natuurlijke volheid ervan, de liefde voor de mensen en hun verhalen.
Inmiddels heb ik zowat alle boeken van Márquez gelezen en ondanks de duizelingwekkende kracht van Honderd jaar eenzaamheid, komt het mooiste beeld dat ik me van hem herinner uit het korte verhaal 'De heilige'. Hierin trekt een vader met het gewichtloze lichaam van zijn jaren daarvoor overleden dochtertje naar Rome om de paus het wonder dat is geschied te laten zien, in de hoop hem een heiligverklaring te ontlokken. Het lukt de vader maar niet om de paus te ontmoeten. Hij gaat in een pension in een Roomse volkswijk wonen en torst jarenlang zijn dochtertje in de zware doodskist met zich mee. Niet het dochtertje blijkt de heilige, maar de vader die onverzettelijk en vol goed geloof een verwoede strijd heeft gevoerd voor haar heiligheid. In het pension woont ook een middelmatige tenor die elke morgen met open raam zijn liefdesaria’s oefent. Zijn gezang wordt beantwoord door het gebrul van de leeuw in de dierentuin even verderop, tot de morgen waarop een zuivere sopraan de tenor antwoordt. Een duet volgt en de omwonenden zetten de ramen open om "hun huizen met de stortvloed van die onweerstaanbare liefde te wijden". De dame blijkt de bekende sopraan Maria Caniglia te zijn. In één alinea schetst de schrijver een wereld vol goedheid en geluk. Wij lezers van Márquez, zijn als de omwonenden op die gedenkwaardige morgen in Rome.

Deze gastbijdrage werd geschreven door Roman Helinski. Hij debuteerde onlangs met het Bloemkool uit Tsjernobyl.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Onder de (geluids)golven

Onder de (geluids)golven

Je staat er misschien niet bij stil, maar de mensheid maakt enórm veel herrie in zee. We boren naar gas en olie, heien voor windmolens en boorplatforms en onze schepen zijn ook niet bepaald stil. Terwijl water ontzettend goed en ver geluidsgolven doorgeeft - veel beter dan lucht. Lees meer

Filmtrialoog: Cold War

Cold War

De film Cold War is een verhaal over een onmogelijke liefde in Polen ten tijde van de Koude Oorlog. Onze redacteuren bespreken deze veelgeprezen film en beraden zich op de esthetiek, de diepgang van de liefdesrelatie en de raakvlakken met hun eigen leven. Lees meer

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoe komt het toch dat we onze pleziertjes niet willen opgeven, zelfs al weten we dat ze aan de andere kant van de wereld levens kosten? Dennis Faase werd getroffen door een simpele manier om deze mensenlevens niet uit het oog te verliezen. Lees meer

Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer

Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Nieuws in beeld: Zij speelt met kanker (en wint)

Zij speelt met kanker (en wint)

Na de dood van een goede vriend en mentor, besloot een Tsjechische speltheoreticus haar kennis in te zetten in de strijd tegen kanker. Lees meer

Maken worsten echt de man?

Maken worsten echt de man?

De mannelijkste manier om direct bij te dragen aan een duurzame planeet is het vermijden van dierlijke producten. Maar voornamelijk mannen vinden de overstap naar een veganistisch dieet lastig. 'Echte' mannen eten immers vlees, toch? Tijd om met die genderverwachtingen te spelen, vindt Esther Lamberigts. Lees meer

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Telt iets als informatie als het voor de meeste mensen onleesbaar is? Alma Apt las de dichtbundel ‘Garments against Women’ van Anne Boyer. In die bundel legt zij een relatie tussen naaien en boekhouding: goede informatie hoeft net als een naaipatroon niet altijd transparant te zijn. Lees meer

Hard//talk: THIS IS MY PARK

THIS IS MY PARK

Kun je als vrouw wel stellen dat een park voor jou is? Marthe van Bronkhorst ziet in de billboards van Beyoncé meer verkooptruc dan feminisme. En stelt: het feminisme is er nog lang niet. Lees meer

Filmtrialoog: I am Greta

I am Greta

Documentairemaker Nathan Grossman portretteert Greta Thunberg tijdens haar missie om de ernst van klimaatverandering te laten doordringen bij politieke leiders. Lees meer

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Vrouwen in films reageren soms onverschrokken of ronduit agressief op het seksisme dan hun ten deel valt. Dat is spannend en zelfs bewonderenswaardig, al blijft geweld in het echte leven ongewenst. Toch kunnen we van deze films iets leren, aldus Lotje Steins Bisschop en Roselien Herderschee. Lees meer

Nieuws in beeld: Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Illustrator Rueben Millenaar is blij dat de avondklok vanavond ingaat, al zou hij wel graag zien dat we meer aandacht hebben voor de mensen die onder de maatregel lijden. Lees meer

Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers