Asset 14

García Márquez

In Re: kijkt hard//hoofd van een afstandje naar de actualiteit. Vandaag Roman Helinski die stilstaat bij het werk van de vorige week overleden Gabriel García Márquez.

Op mijn achttiende verjaardag gaf een kennis van mijn vader mij een lijst met tweeëntwintig volgens hem belangrijke literaire werken. Tussen onder andere Bekentenissen van Zeno (Szevo), Honger (Hamsun), De dood van Ivan Iljitsj (Tolstoj) en de Caïro-trilogie (Mahfuz) stonden drie werken van Gabriel Garcia Márquez: De kolonel krijgt nooit post, Kroniek van een aangekondigde dood en Honderd jaar eenzaamheid. Ik begon met de laatste, aangetrokken door de schaamteloos pompeuze titel. Ik raakte niet voorbij pagina honderd. Te hermetisch, elk woord leek ertoe te doen. Ik wist me daar geen raad mee en legde het weg, maar ik vergat de beelden die door het boek aan mij waren getoond niet. De stoet zigeuners die met veel tamtam het dorp binnenrijdt, de arme ziel die na te zijn vermoord als een ongenode gast zijn intrek in het huis van de familie Buendía neemt, en de machtige stamvader die als een ezel met een touw om zijn nek aan de amandelboom in de familiare tuin wordt vastgebonden.

Een paar weken later waagde ik me aan De kolonel krijgt nooit post. Een eenvoudig, kaal werkje dat barst van de sterke beelden en mooie zinnen. Het verhaal is natuurlijk geschreven en wars van pretenties. Diezelfde week nog las ik Kroniek van een aangekondigde dood. Een schitterend boek. In een analyse van de novelle (ondertussen was ik literair nieuwsgierig geworden) werd gesproken over Márquez’ literaire spielerei: openen met de mededeling dat hoofdpersonage Santiago Nasar later op de dag zal worden vermoord. Ondanks deze brutale moord, op de spanningsboog welteverstaan, volgt een fonkelend verhaal. In een journalistieke stijl, weer heel anders dan voorgaande boeken – in deze kwalitatief hoogstaande diversiteit toont Márquez zijn meesterschap. Laat de continue vernieuwing waartoe hij zichzelf dwong als voorbeeld dienen voor moderne schrijvers, want in deze vernieuwing schuilt volgens mij ten deele het bestaansrecht van literatuur.

Illustratie: Floris Solleveld.

Honderd jaar eenzaamheid klonk inmiddels een stuk minder pompeus. Ik hervatte het lezen en al snel voerde Márquez me opnieuw langs het galjoen dat aan wordt getroffen in het oerwoud, langs de bloeiende amandelbomen. Ik las over de beeldschone Remedios, over de zeventien zonen met het kruisje op het voorhoofd, over de maanden vol mythische regenval en over de Arcadia Buendía die een rode doek om het hoofd knoopt en met de zigeuners vertrekt. Honderd jaar eenzaamheid bleek het mooiste boek dat ik ooit las en dat is het nog steeds. Om (klassieke) muziek had ik nooit veel gegeven, in kunstmusea sloeg de verveling altijd snel toe, maar nu had ik iets gevonden dat me werkelijk ontroerde. Humaan, vol kleur. Nog talloze keren heb ik de roman (is het eigenlijk wel een roman?) herlezen. Ik heb de gewoonte mijn vergeelde exemplaar mee te brengen op reizen. In de schaduw van de piramide van Cheops las ik over de gele vlinders die de fijnbesnaarde Mauricio Babilonia overal waar hij gaat volgen.

Hoewel er in zijn boeken veel meer gewicht zit dan de schrijver zelf ooit heeft willen toegeven, herinner ik me zijn werk vooral vanwege de eerlijke, natuurlijke volheid ervan, de liefde voor de mensen en hun verhalen.
Inmiddels heb ik zowat alle boeken van Márquez gelezen en ondanks de duizelingwekkende kracht van Honderd jaar eenzaamheid, komt het mooiste beeld dat ik me van hem herinner uit het korte verhaal 'De heilige'. Hierin trekt een vader met het gewichtloze lichaam van zijn jaren daarvoor overleden dochtertje naar Rome om de paus het wonder dat is geschied te laten zien, in de hoop hem een heiligverklaring te ontlokken. Het lukt de vader maar niet om de paus te ontmoeten. Hij gaat in een pension in een Roomse volkswijk wonen en torst jarenlang zijn dochtertje in de zware doodskist met zich mee. Niet het dochtertje blijkt de heilige, maar de vader die onverzettelijk en vol goed geloof een verwoede strijd heeft gevoerd voor haar heiligheid. In het pension woont ook een middelmatige tenor die elke morgen met open raam zijn liefdesaria’s oefent. Zijn gezang wordt beantwoord door het gebrul van de leeuw in de dierentuin even verderop, tot de morgen waarop een zuivere sopraan de tenor antwoordt. Een duet volgt en de omwonenden zetten de ramen open om "hun huizen met de stortvloed van die onweerstaanbare liefde te wijden". De dame blijkt de bekende sopraan Maria Caniglia te zijn. In één alinea schetst de schrijver een wereld vol goedheid en geluk. Wij lezers van Márquez, zijn als de omwonenden op die gedenkwaardige morgen in Rome.

Deze gastbijdrage werd geschreven door Roman Helinski. Hij debuteerde onlangs met het Bloemkool uit Tsjernobyl.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Moeten we een minister-president die Thatcher-fan is verwelkomen, alleen omdat ze een vrouw is? Lees meer

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Lees meer

 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

De schrijver van deze brief ging tegelijkertijd en naar dezelfde school als de kinderen van minister Arie Slob, en leeft nog altijd met de wonden van de homofobie op die school. Lees meer

Teleurstellende feministen

Teleurstellende feministen

Vivian Mac Gillavry voert gesprekken met vrienden over de discrepantie in het feminisme tussen theorie en keuzes in het persoonlijke leven. 'De definitie van feminisme is zo breed dat het lijkt alsof álles wat met keuzevrijheid en gelijkwaardigheid te maken heeft, onder de noemer geplaatst kan worden.' Lees meer

Filmtrialoog

Kajillionaire

Redacteurs Jozien Wijkhuis, Loren Snel en Oscar Spaans togen naar de bioscoop voor Kajillionaire van Miranda July, en zagen een absurdistisch verhaal over een paar ouders dat hun dochter als verdienmodel ziet. Lees meer

Racisme, weet je nog?

Racisme, weet je nog?

We zijn een halfjaar verder en het gesprek over racisme is weer terug bij af. Waar wachten we op? De volgende catastrofe? Lees meer

 1

Antropoloog op de barricades
(David Graeber, 1961 - 2020)

Jonathan Luger eert de helaas te vroeg overleden antropoloog-activist David Graeber, door onder andere terug te blikken op Graebers inspirerende optreden bij de Maagdenhuisbezetting. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

 The Notorious RBG is niet meer

The Notorious RBG is niet meer

Illustrator Pirmin Rengers maakte dit prachtige portret ter ere van Ruth Bader Ginsburg, de Amerikaanse opperrechter die afgelopen vrijdag overleed. Lees meer

 'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

Maar liefst 14.000 asielaanvragen zouden nog voor het eind van 2020 behandeld moeten zijn, zo is de doelstelling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan