Welkom bij Mees Leest! Een rubriek waarin Mees een poging doet haar boekenkast te analyseren en de ongelezen exemplaren tracht door te ploeteren. Een eenmansboekenclub, met verhalen uit en over de werken die al dan niet per ongeluk op haar planken zijn terechtgekomen. Deze week aflevering 6:
Het Leven op Aarde of Hoe ik verzonk in de duistere krochten van het Chinese binnenland
In het café waar ik werk, bruist het al honderd jaar met schrijvers, dichters, kunstenaars en muzikanten; al lijkt de vergrijzing tegenwoordig behoorlijk toegeslagen. Soms stiefelt er een opaatje binnen met zijn rollator, en begint te vertellen over vroeger. Dat de vroegere eigenaar, die alle beroemdheden vastlegde op het linnen doek, echt een wijvendief was. Het oude mannetje vraagt me dan om een korenwijn en kijkt me goedkeurend aan als ik het voor zijn neus met perfecte bel inschenk. Laatst vertelde een oude baas (die haast niet meer kon praten vanwege een overwonnen keelkanker) over de grillige trekken van Fien de la Mar, en dat ze zo veel kon zuipen, hier, aan deze bar. Ik denk vaak aan die verhalen.
’s Ochtends, als de schoonmaker al is geweest maar de keuken er nog niet is, vind ik het misschien wel het fijnst in het café. Ik steek de sleutel in het slot, knip de lichten aan, en denk aan alle geschiedenis die zich hier heeft afgespeeld. Dan is het alsof ik in die zijige film van Woody Allen ben beland, waarin de hypersentimentele Owen Wilson opeens Hemingway tegenkomt in het dranklokaal. In mijn dromen zit hier dan niet Hemingway maar Slauerhoff, gewoon daar, op de bank om de hoek. Maar dit is niet Midnight in Paris: ik stel het me gewoon voor, tussen mijn samengeknepen wimpers, dat ie daar zou kúnnen zitten. Er is alleen één probleem. Ik mag dan pochen over hoe hij het café ooit frequenteerde: ik weet eigenlijk niets over Slauerhoff. En ik had ook nog nooit iets van hem gelezen.
Tot nu dus. En? Was het wat?
Aanvankelijk dacht ik dat Slauerhoff alleen maar dichtte, dus toen ik dit boek opensloeg was ik allereerst verbaasd dat het geen dichtbundel maar een roman betrof. Het begon als een beschrijving van China, van een havenstad, van een matroos. Slauerhoff was scheepsdokter, en maakte vele reizen. China, wat een land moet het zijn. Het boezemt me altijd grote angst in. Zo ontzettend veel mensen, totaal onverstaanbaar, met raar eten en rare gewoonten en rare vieze dingen; dat zijn de gedachten die dan met een huivering door me heen gaan. Op zo'n moment is mijn diploma Culturele Antropologie niet veel meer dan een miezerig vodje onderop een stapel vergeelde bankafschriften. Dan word ik een eurocentrische schijtluis die liever stamppot eet dan van die dim sum die er uitzien als pasgeboren cavia’s. Ik werd dan ook volledig meegesleept in de vervreemding die de hoofdpersoon meemaakt, zij het dat deze zich er uit vrije wil in onderdompelt en ik alleen meereis omdat ik dat veilig van onder de dekens in mijn grote bed kan doen. De hoofdpersoon raakt steeds verder verwijderd van de kust en zijn weg naar huis, en komt steeds dieper in het binnenland en de beruchte opiumholen terecht.
Gaat ‘ie ooit nog terug naar de zee?
Ik weet het niet. Ik heb het niet uitgelezen. Halverwege het boek begon de ellende. Eerst één bladzij. Ik sloeg hem om en opeens had ik hem in mijn hand. Een licht gevoel van paniek begon in mijn maag te borrelen maar ik dacht: één zwaluw maakt nog geen zomer, en stopte hem voorzichtig terug. Als ik heel secuur en geduldig was (eigenschappen die niet bovenaan mijn cv prijken) dan was er vast niet zo veel aan de hand. Nog geen drie uur later lag ik in bed, vergat mijn voornemens en legde totaal zonder na te denken het boek weg, open gespreid met het gezicht naar beneden zoals ik zo vaak doe met pockets. Ik keek er niet meer naar om en de dekens woelden de hele nacht over de kaft. De volgende ochtend was het gedaan. Wel twintig bladzijden hadden losgelaten, eentje had zich als een zeester vastgeklampt aan mijn dijbeen, de rest fladderde rond in en naast het bed. Ik had het boek eigenhandig de keel omgedraaid, en nadat ik het had laten verpieteren liet ik de resten achteloos naast het bed liggen. Het was alsof ik mijn eigen brute daad niet in de ogen wilde kijken, want twee weken lang stapte ik aan de andere kant het bed uit en deed ik alsof daar op links niet een boek over het enge China lag te creperen, maar gewoon zes halflege glazen water en een dopje van een lenzendoosje, zoals gebruikelijk. Uiteindelijk raapte ik het toch bijeen, maar weggooien, dat kon ik niet over mijn hart verkrijgen. Sorry boek. Nog even in het vagevuur.
Waarom kon je het niet weggooien?
Dit boek kwam een halfjaar geleden mee met mijn moeder. In een opruimerige bui had ze besloten haar boekenkast uit te dunnen, en ik was de gelukkige recipiënt van een stuk of twintig klassiekers uit haar en haar vaders kast. Ik ben een sentimentele zak en heb mijn grootvader nooit gekend, dus het voelde alsof ik op deze manier toch een beetje dichter bij hem kon komen. Dankbaar aanvaardde ik dus de stapel en ik nam me voor om álles te lezen en te koesteren. Zelfs als dit dus betekende dat ik droge oude literatuur moest doorspitten. En wat deed ik? Ik ruïneerde het eerste boek dat ik in mijn handen had. Het gaf me een beetje hetzelfde gevoel als toen ik per ongeluk de antieke juskom die ik van mijn oudtante had geërfd van tafel kieperde met mijn laptop. Uiteindelijk heb ik de scherven in de vuilniszak moeten gooien, maar wie weet ga ik Slauerhoff nog proberen te lijmen.
En waar mag deze gehavende roman van Slauerhoff onderwijl tussenstaan ?
Haroun and the Sea of Stories - Salman Rushdie
China mag me dan intense angst inboezemen, ik las ooit Rushdies The Enchantress of Florence en sindsdien ben ik extreem gefascineerd door het gebied rondom Afghanistan, Turkmenistan, Pakistan, Oezbekistan (oké je begrijpt ‘m wel). Ik kan gerust een uur in mijn atlas naar de regio ten oosten van de Kaspische Zee kijken en me volledig verliezen in een totaal geromantiseerde fantasie over de Oriënt.
Ancient Egypt - George Rawlinson
En voor de obsessie met de sprookjes van duizend-en-een-nacht was er de bezetenheid van het oude Egypte.
A Portrait of the Artist as a Young Man - James Joyce
Dit boek klinkt alsof iedere bohémien het moet hebben gelezen. Of als een film met James Franco.
De Hondenmatroos – Een Gouden Boekje
Allerlievelings. Aan de telefoon schaterlachte mijn moeder: “Eigenlijk was Slauerhoff een beetje zoals de hondenmatroos. Niet thuis aan land en niet thuis op zee!” Leuk gevonden, mam.
Volgende keer: Mees Leest: Bouquetreeks – Op golven van hartstocht
Of
Waarom deze erotische lectuur voor vrouwen nou zo immens populair is
Eerder las Mees onder andere: Huckleberry Finn en Amsterdamse wijsheden
