De CoBrA kunstenaars schilderden direct en spontaan, met veel fantasie en kleur. Net als onze redacteuren toen ze nog jong en onbevangen waren. " /> De CoBrA kunstenaars schilderden direct en spontaan, met veel fantasie en kleur. Net als onze redacteuren toen ze nog jong en onbevangen waren. " />
Asset 14

Kunstige kindertekeningen I

Hoe ongekunsteld expressief was de hard//hoofd-redactie in haar jonge jaren? Geïnspireerd door de tentoonstelling 'Klee en Cobra: Het begint als kind' zochten we onze eigen kindertekeningen op. Na jarenlang zorgvuldig te zijn bewaard door trotse ouders, hielden we ze kritisch tegen het licht. De associatie met Cobra was er direct, maar sommige tekeningen deden sterk denken aan andere periodes uit de kunstgeschiedenis. Kijk en vergelijk!

In het Amstelveense Cobra Museum opende onlangs de tentoonstelling Klee en Cobra: Het begint als kind. In deze naoorlogse internationale kunstbeweging - ‘CoBrA’ staat voor Kopenhagen, Brussel en Amsterdam – verenigden zich kunstenaars als Karel Appel, Corneille, Constant, Asger Jorn, Lucebert en Pierre Alechinsky . Wat hen verbond was een afkeer van artistiek intellectualisme, en de zoektocht naar een primitieve naïviteit die nog wel te vinden was in de belevingswereld van het kind en bepaalde vormen van niet-westerse kunst. "Ik schilder als een barbaar in deze barbaarse tijd", zei Karel Appel. Hij smeet de verf letterlijk op het doek, en zijn kunst vol vogels, katten en vreemd gevormde figuren was waarschijnlijk de oorsprong van de denigrerende uitspraak: "Dat kan mijn kleine broertje ook."

Een groot voorbeeld voor Cobra was de Zwitser Paul Klee (1879-1940), die zich liet inspireren door de ‘ongekunstelde, authentieke expressie’ in de tekeningen van zijn zoontje Felix. Een aantal van Klee’s dromerige en vaak ook humoristische schilderijen vol fantasiedieren en veelkleurige landschappen, zijn ook onderdeel van de expositie in het Cobra Museum.

Marieke, 3 jaar, Marieke met Hond (1988)
Constant, Fauna (1949)

Het prachtige Marieke met Hond lijkt een visuele echo te krijgen in dit schilderij van Cobra-kunstenaar Constant: de gele figuur in het midden vertoont een frappante gelijkenis met Mariekes hond. Constant zei ooit: ‘Het kind kent geen andere wet dan zijn spontaan levensgevoel en heeft geen andere behoefte dan dit te uiten’, terwijl ‘de mens van heden in een morbide sfeer van onechtheid, leugen en onvruchtbaarheid moet leven.’

Roos, 9 jaar, Nijlpaard Tanja (1997)
Franz Marc, Great Blue Horses (1911)

Nijlpaard Tanja, een ontroerend portret van de in 2011 overleden Artis-inwoner, doet denken aan de dierenportretten van expressionist Franz Marc. Marc maakte vaak gebruik van diepblauwe tinten, die bij hem kracht, spiritualiteit en mannelijkheid symboliseerden. Roos bewijst met Tanja dat kracht en spiritualiteit niet seksegebonden zijn.

Sara, 5 jaar, samen met haar opa, Sara met Kat
Pierre-Auguste Renoir, Julie Manet met Kat (1887)

Sara met Kat is een artistieke samenwerking van Sara en haar opa. Het liefdevolle portret wordt compleet gemaakt door de expressieve bijdragen in kleur en vorm van Sara zelf, die het klassieke beeld een moderne edge geven. Renoir schilderde dit impressionistische portret in 1887. Zijn model was de latere kunstverzamelaar en dochter van kunstenares Berthe Morisot: Julie Manet. Net als bij Sara met Kat is er een spannend contrast tussen het fijn geschilderde gezichtje en de impressionistische tonaliteit van de rest van het schilderij.

Melle, 4 jaar, Fruitschaal Zonder Peren (1988)
Georges Braque Stilleven: De Tafel (1928)

Georges Braque, samen met Picasso oprichter van het Kubisme, schilderde tot 1955 voornamelijk stillevens. De fragmentatie van objecten stelde hem in staat om ‘ruimte en beweging in de ruimte tot stand te brengen’. De scherpe vormen in Melles Fruitschaal doen denken aan de hoekige structuren van het kubisme, waarbij hij de essentie van de fruitschaal terug wist te brengen tot het absolute minimum.

Floris, 8 jaar, De Prins (1990)
Anoniem, uit het Psalterium van St. Lodewijk, ca. 1260

Deze prins galoppeert op ons af, in een gedetailleerde wapenrusting met bloedrode mantel. Het is niet duidelijk of hij ons goed –of slechtgezind is, maar de korte beentjes van zijn paard geven hem een ontroerende kwetsbaarheid. Diezelfde kwetsbaarheid zien we terug in het prachtig verluchte psalmenboek van de Franse koning Lodewijk IX (1214-1270). De heldhaftige ridder te paard is Nahash de Ammoniet, die de Joden van Jabesh dreigde hun rechteroog uit te rukken. Gezelligheid dus. Toch lijkt Nahash in dit prachtig gedetailleerde plaatje weinig dreiging uit te stralen, vooral vanwege het My Little Pony-achtige paardje waar hij op zit.

Mees, 8 jaar, Kerststal (1992)
Jean-Michel Basquiat, Piano Lesson (1983)

Deze ongebruikelijke kerststal (Jezus heeft een walkman, Maria draagt een spijkerbroek en de Koningen brengen giften als een tv waarop MTV wordt getoond en een telefoon, terwijl een ander in een auto voorbij scheurt) doet qua blasfemische iconografie denken aan het werk van Jean-Michel Basquiat, die graag typisch Amerikaanse symboliek gebruikte om een statement te maken, in een explosieve combinatie van woord en beeld. Zijn Piano Lesson (for Chiara) uit 1983 toont de geabstraheerde figuren van Batman en Robin, waarbij de in het roze geklede Robin getooid is met een ‘two way wrist radio’, en de totem-achtige figuur van Batman wordt omringd door vreemde codewoorden. Vooral Mees’ ‘Maria met vijf monden’ lijkt uit hetzelfde graffiti-achtige wereldje te komen als Basquiats verwrongen figuren.

Hiske, 3 jaar, Sinterklaas komt bij Hiske en Wilmar (1985)
Joan Miró, Barcelona Series (1944)

Miró’s serie van vijftig lithografiën ontstond in een grimmige tijd. Opvallend is de afwezigheid van een achtergrond of suggestie van een ruimte. Miró’s werk draait om vorm in de leegte: ‘Tiny forms in huge empty spaces. [...] everything which is bare has always greatly impressed me.’ De komische figuurtjes blijken bij nadere inspectie soms boos of verward te kijken. Misschien omdat kinderen vaak ook een beetje bang zijn voor Sinterklaas, lijken Hiskes figuurtjes in de leegte een bepaalde onzekerheid uit te stralen.

Door Sanne Rispens

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Ter Reparatie

Ter Reparatie

Soms past toch niet alles op de manier waarop je het je had voorgesteld. Vrienden doen alles voor elkaar, toch? Een kort verhaal over elkaar net missen, drie vrienden en een paarse trui. Lees meer

Nostalgische saus

Nostalgische saus

Onze maatschappij kent momenteel veel nostalgische oplevingen. Kunstenaar Sandra Mackus betrapt zichzelf erop dat ze in haar werk ook met het verlangen naar vroeger speelt. Hoe blijft ze authentiek en oprecht? Haar recept is verbluffend simpel. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Nieuwe nostalgie 1

Nieuwe nostalgie

Normaal gesproken vragen wij onze redacteuren: wat maakt je blij? Tijdens de Heimweek: wat maakt je nostalgisch? Lees meer

Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Fantoompijn Evangeline Habarurema

Fantoompijn

Alle dingen gaan voorbij, de mooiste, maar ook de pijnlijkste dingen. Een troostvolle tip voor iedereen die verliest en rouwt, en het officiële Hard//hoofd-debuut van schrijver en illustrator Evangeline Agape. Lees meer

Als het doek valt

Als het doek valt

De gevoelens van heimwee waardoor Eva als kind geteisterd werd, ervaart ze als volwassen vrouw van tijd tot tijd nog steeds. Lees meer

 Samen alleen op de wereld

Samen alleen op de wereld

Speciaal voor de Heimweek delen tien fotografen beelden die hen doen terugverlangen naar een plek of een moment in hun leven. Het resultaat is een uniek inkijkje in de diversiteit van heimwee en nostalgie; misschien wel de allerindividueelste emoties. Lees meer

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Wat hebben nostalgie en camp met elkaar van doen? Rijk Kistemaker kwam erachter dat deze twee fenomenen nauwer verbonden zijn dan we in eerste instantie misschien denken. Een essay over de troost van het abjecte en de overdaad, van schorseneren en Meryl Streep, van de glitters en parels in een gezamenlijke queercultuur. Lees meer

Nog even, langzaam

Nog even, langzaam

Soms heb je heimwee naar dingen die er nog zijn. Nora van Arkel schreef een gedicht over heimwee naar een relatie die nog niet voorbij is: 'hier, fluister ik maar alles / wat ik voel is morgen'. Lees meer

Wanneer zwaartekracht zich omdraait

Wanneer zwaartekracht zich omdraait

Imme lijdt aan gemis. Ze heeft houvast nodig. Maar hoe ziet dat eruit? Een evocatief verhaal over troost en verlangen van kunstenaar Sanne van Balen. Lees meer

Redactioneel

Hard//hoofd doet of ze thuis is

Hard//hoofd nodigt je van harte uit: doe alsof je thuis bent in deze heimweek. Wat betekent thuis zijn in tijden van pandemie? Of voor mensen die een plek zoeken om veilig te leven, maar daarvoor op de vlucht moeten? Hoe inspireert heimwee de kunstenaar? Het wordt een week om naar terug te verlangen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Strijdbaarheid (en wiskunde)

Strijdbaarheid (en wiskunde)

Deze week worden onze redacteurs blij van strijdbaarheid en een online tentoonstelling in New York. Lees meer

Morgen ruikt naar tijgers

Morgen ruikt naar tijgers

Een tijgerbrood, een zoektocht en een verzameling geurzakjes. Zullen Jefta en Ellis vinden waar ze naar op zoek zijn? Een voorpublicatie uit het afstudeerwerk van Francis Nagy. Lees meer

Fossil Free Culture NL over een Museumplein zonder Shell  1

In de kunst is Shell niet welkom, zegt Fossil Free Culture NL

Bedrijven als Shell hebben in de cultuursector nog een dikke vinger in de pap. Een gesprek met de kunstenaars-activisten van 'Fossil Free Culture' over artwashing, politieke kunst en feminisme in tijden van klimaatontwrichting. Lees meer

Automatische concepten 44

Op weg naar andere relatie- en woonvormen

Een romantische relatie die niet wordt getypeerd door exclusiviteit of samenwonen, wordt opeens een vrije ruimte om op onderzoek te gaan en zelf te creëren, aldus Babet te Winkel. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 33

Leg je oor te luister

Deze week worden onze redacteurs blij van leuke of juist gesprekken, Harry Potter door een nieuwe lens en de handen van een pianist. Lees meer

Slentermijmeringen uit Oxford

Slentermijmeringen uit Oxford

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneken Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Oxford. Lees meer

Filmtrialoog: De Beentjes van Sint Hildegaard

De Beentjes van Sint Hildegard

Onze redacteurs zagen het speelfilmdebuut van Herman Finkers als acteur en scenarist, een sympathiek liefdesverhaal dat desalniettemin de nodige pijn niet schuwt. Lees meer

Komt een gangster bij de dokter

Komt een gangster bij de dokter

Nu ze zelf psycholoog is, kijkt Marthe van Bronkhorst heel anders naar een van haar favoriete series. Lees meer

 Eet je bord leeg!

Eet je bord leeg!

De Chinese president Xi Jinping heeft de aanval geopend op voedselverspilling in zijn land. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan