Asset 14

De prairiewoelmuis

Als ik tegen mensen zeg dat ik troosten lastig vind, kijken de meesten me bedenkelijk aan. Pas, bijvoorbeeld, zei een collega tegen me: ‘Wij drinken op moeilijke momenten gewoon een biertje met elkaar.’ Ik dacht er achteraan: ‘Ja, maar jij studeert bedrijfskunde, zit bij een tafelvoetbalvereniging en gaat iedere avond naar de sportschool, dat is anders.’ Met deze gedachte tilde ik mezelf en mijn geliefden een trapje hoger, naar een afgezonderd plateau voor hypergevoelige wezens met een doorgewinterd wereldbeeld en een alleenrecht op het ware lijden. Dat is onzin en onaardig.
Daarbij, er zijn ook genoeg mensen die ik hoog heb zitten (mijn vriendje, wat familie, oud-huisgenoten, etcetera), die mijn probleem met troosten niet begrijpen. Iemand troosten is iets vanzelfsprekends, een oerdrang, vinden ze.

Mail

Toen ik naging welke mensen mijn ongemak meteen snapten, dacht ik: het zijn de mensen die sowieso het meest klagen, die alles moeilijk vinden. De mensen die het meest van zichzelf en anderen verwachten, en eerder teleurgesteld zijn dan tevreden. Die niet geloven in vanzelfsprekendheid en al helemaal niet in vanzelfsprekend het goede doen, die ‘oerdrang’ een lachwekkend smoesje voor veel modern wreeds vinden.
Het zijn de melancholici, mensen die verlangen naar ontroostbaarheid, zoals Patricia de Martelaere in haar gelijknamige essay zo mooi zegt: 'Het is alleen door het compromisloze lijden, de onvoorwaardelijke bereidheid om te sterven, dat in deze vergankelijke wereld de absoluutheid van een waarde aangetoond kan worden.'
Het zijn mensen waar ik een beetje van walg, maar waar ik er zelf een van ben. Je herkent ons aan een taalgebruik dat bol staat van ‘och’ en ‘heftig’ en ‘jeetje’.

Troost_72ppi

Het probleem met dit soort mensen is dat ze stiekem het verdriet van de ander willen conserveren, omdat de momenten van hartverscheurend verdriet aantonen dat het leven stiekem doodsimpel is. Het zit als volgt: 1. Mensen houden van mensen en dingen, 2. Mensen houden er niet van deze mensen of dingen te verliezen. Klaar.
Als iemand een gebroken hart heeft en vervolgens drie maanden lang zijn tanden niet poetst, niet terugmailt en alleen chocolademousse eet, is het zo klaar als een klontje: een mens kan zonder tandenborstel, zonder laptop en zonder gezond eten, maar niet zonder geliefde, niet zonder Liefde. Dat is een zalving voor de melancholicus, die in z’n hoofd al twintig schreeuwerige pamfletten over liefdeloosheid in de eenentwintigste eeuw heeft geschreven.

De melancholicus is lui en hij zoekt op de verkeerde plek. De wallen en de blauwe plekken van de ander leiden niet naar het beloofde land. Hartverscheurend verdriet is niet het stoffelijke bewijs van onvergankelijkheid en duizend andere grote woorden. De Liefde bestond ook al voor het grote hart, de Strijdlust ook al voor het ontslag. Minder in-your-face misschien, maar daardoor niet minder echt.
De melancholicus is een ramptoerist. Hij snelt naar traanwatervallen toe en staart er naar; het glinstert zo angstaanjagend mooi en blijft maar doorgaan. Het brokkelt snot, scheldwoorden, rotsblokken. Hij ervaart iets subliems, voelt dat hij leeft, zonder zelf over het randje te gaan. Een ramptoerist kan niet troosten. Hij vernietigt er zijn gekoesterde bezienswaardigheden mee. Na een tijdje zal hij afstompen, hoe hard hij ook probeert dat te voorkomen. De zoveelste huilbui is net als de zoveelste Boeddhistische tempel, minder indrukkend. Ik wil daar ver van wegblijven. Ik hoop niet dat ik ooit mijn schouders ophaal en wegloop.
De melancholicus, ik, moet leren mensen en dingen op waarde te schatten, vóórdat ze zijn verloren. Dan pas kan ik inzien hoe jammer het is om voor eeuwig diep ongelukkig te wezen. Dat is meer zielig dan romantisch. Er valt nog zoveel te zien.

Troosten is iemand helpen het verloren mens of ding te conserveren, niet het hartverscheurende verdriet. Het kwijtgeraakte mag blijven, maar wel in een radicaal andere vorm dan voor het verlies. In herinneringen, in foto’s, in een huilbui om drie uur ’s nachts. Soms in een nieuwe kans.
Als het verdriet hierbij een beetje slijt, is dat geen schande. Dat mag. Graag zelfs. Met biertjes of jarenlange groepstherapie. Het is oneerlijk om iemand op z’n rouwproces af te rekenen.

Over mijn collega: hij doet het goed. En toch weet ik zeker dat hij zich nog ooit machteloos gaat voelen, en dat daar geen bierfust tegen op kan. Ik gun hem dat ook, en dat bedoel ik aardig. Het is iets menseigens en je kan er mooie dingen van leren. Een prairiewoelmuis likt en vlooit gewoon, dat is met stroomstoten bewezen. De graslandwoelmuis daarentegen laat zijn soortgenootjes creperen. Ze hebben niks met elkaar, leven niet intiem genoeg samen.

Dat mensen elkaar proberen te troosten en dat dat soms moeilijk is laat twee dingen zien: 1) mensen hebben iets met elkaar, 2) ze kunnen naast likken en vlooien ook praten, bier drinken, moppen tappen, filosoferen, tongen, snikken, huilen, janken en dansen.

Laat dat een troost zijn voor de melancholicus, die nog geen idee heeft waar hij in hemelsnaam die grote waardes moet vinden. Mij lukt het ook nog niet. Ik zag het pas geloof ik een keer in een oud stelletje op twee elektrische fietsen.

Lisanne van Aert is schrijver, theatermaker en bloemist. Ze floreert bij haar eigen theatergroep: Het Pijpcollectief. // lisanne@hardhoofd.com

Merlijn van Bijsterveld is illustrator. Zijn illustraties zijn vaak humoristisch van aard waarbij hij een andere draai aan de context geeft.

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al tien jaar een vrije ruimte voor talentvolle makers. Elke dag verschijnen op onze site artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties. Zonder advertenties en helemaal gratis.

Maar zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons
het laatste
Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

 China trekt zich er niets van aan

China trekt zich er niets van aan

China gaat zijn eigen gang, terwijl de internationale gemeenschap niet veel meer doet dan waarschuwingen uitdelen. Lees meer

Hard//talk: Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd 4

Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd

Diederik Samsom stelde onlangs dat welvaart uit meer bestaat dan inkomen. Wolter de Boer ziet dat geld en tijd wel noodzakelijk zijn om je als burger te engageren met de problemen van deze tijd. Lees meer

800 meter jezelf behouden

800 meter jezelf behouden

'In de sportwereld ben je enkel een held als je wint. Semenya’s zwarte, te mannelijke lichaam heeft in de ogen van de atletiekfederatie gefaald.' Lees meer

Steun ons en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor talentvolle makers. Zonder advertenties en helemaal gratis. Dankzij onze kunstverzamelaars. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons