tickets
Asset 14

De prairiewoelmuis

Als ik tegen mensen zeg dat ik troosten lastig vind, kijken de meesten me bedenkelijk aan. Pas, bijvoorbeeld, zei een collega tegen me: ‘Wij drinken op moeilijke momenten gewoon een biertje met elkaar.’ Ik dacht er achteraan: ‘Ja, maar jij studeert bedrijfskunde, zit bij een tafelvoetbalvereniging en gaat iedere avond naar de sportschool, dat is anders.’ Met deze gedachte tilde ik mezelf en mijn geliefden een trapje hoger, naar een afgezonderd plateau voor hypergevoelige wezens met een doorgewinterd wereldbeeld en een alleenrecht op het ware lijden. Dat is onzin en onaardig.
Daarbij, er zijn ook genoeg mensen die ik hoog heb zitten (mijn vriendje, wat familie, oud-huisgenoten, etcetera), die mijn probleem met troosten niet begrijpen. Iemand troosten is iets vanzelfsprekends, een oerdrang, vinden ze.

Toen ik naging welke mensen mijn ongemak meteen snapten, dacht ik: het zijn de mensen die sowieso het meest klagen, die alles moeilijk vinden. De mensen die het meest van zichzelf en anderen verwachten, en eerder teleurgesteld zijn dan tevreden. Die niet geloven in vanzelfsprekendheid en al helemaal niet in vanzelfsprekend het goede doen, die ‘oerdrang’ een lachwekkend smoesje voor veel modern wreeds vinden.
Het zijn de melancholici, mensen die verlangen naar ontroostbaarheid, zoals Patricia de Martelaere in haar gelijknamige essay zo mooi zegt: 'Het is alleen door het compromisloze lijden, de onvoorwaardelijke bereidheid om te sterven, dat in deze vergankelijke wereld de absoluutheid van een waarde aangetoond kan worden.'
Het zijn mensen waar ik een beetje van walg, maar waar ik er zelf een van ben. Je herkent ons aan een taalgebruik dat bol staat van ‘och’ en ‘heftig’ en ‘jeetje’.

Troost_72ppi

Het probleem met dit soort mensen is dat ze stiekem het verdriet van de ander willen conserveren, omdat de momenten van hartverscheurend verdriet aantonen dat het leven stiekem doodsimpel is. Het zit als volgt: 1. Mensen houden van mensen en dingen, 2. Mensen houden er niet van deze mensen of dingen te verliezen. Klaar.
Als iemand een gebroken hart heeft en vervolgens drie maanden lang zijn tanden niet poetst, niet terugmailt en alleen chocolademousse eet, is het zo klaar als een klontje: een mens kan zonder tandenborstel, zonder laptop en zonder gezond eten, maar niet zonder geliefde, niet zonder Liefde. Dat is een zalving voor de melancholicus, die in z’n hoofd al twintig schreeuwerige pamfletten over liefdeloosheid in de eenentwintigste eeuw heeft geschreven.

De melancholicus is lui en hij zoekt op de verkeerde plek. De wallen en de blauwe plekken van de ander leiden niet naar het beloofde land. Hartverscheurend verdriet is niet het stoffelijke bewijs van onvergankelijkheid en duizend andere grote woorden. De Liefde bestond ook al voor het grote hart, de Strijdlust ook al voor het ontslag. Minder in-your-face misschien, maar daardoor niet minder echt.
De melancholicus is een ramptoerist. Hij snelt naar traanwatervallen toe en staart er naar; het glinstert zo angstaanjagend mooi en blijft maar doorgaan. Het brokkelt snot, scheldwoorden, rotsblokken. Hij ervaart iets subliems, voelt dat hij leeft, zonder zelf over het randje te gaan. Een ramptoerist kan niet troosten. Hij vernietigt er zijn gekoesterde bezienswaardigheden mee. Na een tijdje zal hij afstompen, hoe hard hij ook probeert dat te voorkomen. De zoveelste huilbui is net als de zoveelste Boeddhistische tempel, minder indrukkend. Ik wil daar ver van wegblijven. Ik hoop niet dat ik ooit mijn schouders ophaal en wegloop.
De melancholicus, ik, moet leren mensen en dingen op waarde te schatten, vóórdat ze zijn verloren. Dan pas kan ik inzien hoe jammer het is om voor eeuwig diep ongelukkig te wezen. Dat is meer zielig dan romantisch. Er valt nog zoveel te zien.

Troosten is iemand helpen het verloren mens of ding te conserveren, niet het hartverscheurende verdriet. Het kwijtgeraakte mag blijven, maar wel in een radicaal andere vorm dan voor het verlies. In herinneringen, in foto’s, in een huilbui om drie uur ’s nachts. Soms in een nieuwe kans.
Als het verdriet hierbij een beetje slijt, is dat geen schande. Dat mag. Graag zelfs. Met biertjes of jarenlange groepstherapie. Het is oneerlijk om iemand op z’n rouwproces af te rekenen.

Over mijn collega: hij doet het goed. En toch weet ik zeker dat hij zich nog ooit machteloos gaat voelen, en dat daar geen bierfust tegen op kan. Ik gun hem dat ook, en dat bedoel ik aardig. Het is iets menseigens en je kan er mooie dingen van leren. Een prairiewoelmuis likt en vlooit gewoon, dat is met stroomstoten bewezen. De graslandwoelmuis daarentegen laat zijn soortgenootjes creperen. Ze hebben niks met elkaar, leven niet intiem genoeg samen.

Dat mensen elkaar proberen te troosten en dat dat soms moeilijk is laat twee dingen zien: 1) mensen hebben iets met elkaar, 2) ze kunnen naast likken en vlooien ook praten, bier drinken, moppen tappen, filosoferen, tongen, snikken, huilen, janken en dansen.

Laat dat een troost zijn voor de melancholicus, die nog geen idee heeft waar hij in hemelsnaam die grote waardes moet vinden. Mij lukt het ook nog niet. Ik zag het pas geloof ik een keer in een oud stelletje op twee elektrische fietsen.

Mail

Lisanne van Aert is schrijver, theatermaker en bloemist. Ze floreert bij haar eigen theatergroep: Het Pijpcollectief. // lisanne@hardhoofd.com

Merlijn van Bijsterveld is illustrator. Zijn illustraties zijn vaak humoristisch van aard waarbij hij een andere draai aan de context geeft.

Lees verder Lees verder

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Hard//talk: Collectieve empathie

Collectieve empathie reikt verder dan Nederlandse grenzen

Terwijl het coronavirus voornamelijk in China om zich heen grijpt, hoopt Jihane Chaara dat onze houding tegenover iedereen die wel door het virus wordt getroffen, verandert. Lees meer

 Vleeskippen leggen geen windeieren

Vleeskippen leggen geen windeieren

Eet toch eens wat minder vlees, zegt de Nederlandse overheid. Schep nog eens op, roept de EU daar harder overheen. Lees meer

Hard//talk: Maak van vrijhandel een milieukwestie (en andersom)

Maak van vrijhandel een milieukwestie (en andersom)

Milieubescherming en economie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Hoog tijd dus dat links en rechts zich aan elkaars onderwerpen gaan wagen. Lees meer

 Enkel de arm der wet is afgezet

Enkel de arm der wet is afgezet

Rueben Millenaar zag met lede ogen het impeachment-proces van Donald Trump aan. Lees meer

 1

Waarom ik vrijwillig mijn verhaal weggeef

Als Jihane Chaara zich ‘feminist’ noemt, geeft ze een stukje van haar autonomie weg. Want wat verstaat haar publiek onder ‘feminist’? Lees meer

Filmtrialoog: Bombshell

Bombshell

Onze redacteuren togen naar de filmzaal om Bombshell te zien. Een echt feministische film bleek het niet, maar het leverde genoeg stof tot discussie op. Lees meer

 Wilt u wat vleermuissoep bij uw broodje aap?

Wilt u wat vleermuissoep bij uw broodje aap?

De ontdekking dat waarschijnlijk vleermuizen achter het nieuwe coronavirus steken, leidde al snel tot wilde speculaties; dat de ziekte het gevolg is van besmette vleermuissoep, bijvoorbeeld. Maar dat lijkt een Chinese variant van een broodje aap. Lees meer

 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan