Asset 14

Een ongepland moederboek

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Waar begin je, hoe begin je? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Lees het in het Hoofd//stuk. Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare?

‘Anita Claus en haar zoon stonden bij het tuinhek, om sorry te zeggen.’ Met deze zin begon ik vijf jaar geleden aan het schrijven van een roman. Ik zag een helder beeld van twee moeders: een van hen was Anita Claus. De andere moeder deed de deur open en nam de excuses in ontvangst, maar was niet onder de indruk. Ik voelde de verhoudingen heel sterk: een liefdevolle, verstikkende moeder die met haar zoon meegaat als hij iets fout heeft gedaan en zelfs namens hem excuses aanbiedt zodat hij zich niet schuldig hoeft te voelen, en een ongeduldige, botte moeder die niet zoveel opheeft met Anita en haar nette manieren.
 

‘Het wordt een moeder-boek,’ zei een redactrice aan wie ik mijn idee uitlegde. Ik mocht bij een aantal uitgeverijen op gesprek, terwijl ik nog geen afgerond manuscript had. Omdat ik nog niet wist waar mijn idee naartoe ging wisten mijn gesprekspartners het ook niet. Het idee van een moederboek bleef me achtervolgen. Daar wilde ik eigenlijk niet over schrijven, het moest een liefdesverhaal worden.

Krijgt een lezer wel mee wat je niet opschrijft?

 Een liefdesverhaal over Louis Claus. Nadat ik die naam had verzonnen vroeg ik me af hoe hij er uitzag. Blond en lang, als een droomprins. Ik zag Louis voor me als een soort Big Brother, op grote schermen geprojecteerd door de hele stad, en als guru van een goedlopend zelfhulpboekenbedrijf. Maar uiteindelijk werd Louis weer een gewone jongen met een beschermende moeder, en mijn hoofdpersonage een meisje dat verliefd op hem was. Het meisje, Carla, groeide uit tot een personage dat vaak niet begreep wat haar overkwam. Tijdens het schrijven wist ik het wel: Carla verliest haar moeder, haar vriendinnen en op een bepaalde manier ook Louis. Om geloofwaardig te maken dat ze dit niet beseft, liet ik haar wegdromen en overspoeld raken door haar zintuigen. Oogverblindend zonlicht en tikkende regen overstemmen haar denken. En in de gesprekken met anderen zwijgt ze vaak en vraagt ze niet door.

 Daarmee is ‘Het aanbidden van Louis Claus’ een roman geworden over het onzegbare. Omdat je niet weet wat je moet zeggen of wanneer je het moet zeggen. Maar krijgt een lezer wel mee wat je niet opschrijft? Vaak schreef ik in eerste instantie alles wat er tussen de personages gebeurde helemaal uit. Ik had de neiging om de spanning in te lossen door ze te laten kussen of vechten en daarna haalde ik de botsingen weg.

Inmiddels had ik een redactrice gevonden aan wie ik fragmenten liet lezen. In onze gesprekken hoorde ik terug hoe zij het verhaal begreep, waar ik te veel had verwijderd of juist te veel had laten staan. Door het dromerige karakter van de tekst dacht ik me veel te kunnen permitteren, maar je moet het echt aangeven als de scene zich op een nieuwe locatie afspeelt. Of als er een tijdsprong wordt gemaakt. Het moet duidelijk blijven wie er aan het woord is, en wanneer en waar. Van mijn redactrice leerde ik dat het geven van zulke handvatten de magie van je verhaal niet aantast.

Ik durfde niet over woede, ongemak of lust te schrijven, was niet comfortabel met mijn eigen fantasie. Wat hielp toen ik begon aan deze roman, was me voorstellen dat niemand het ging lezen.

 Ik wilde altijd al iets langers schrijven, maar ben begonnen met het maken van korte verhalen en gedichten. Wat ik schreef liet ik snel aan anderen lezen. Maar uiteindelijk merkte ik dat schrijfgroepen of te veel meelezers voor mij averechts werkten: Na een uitgebreid gesprek over de tekst was ik zelf kwijt wat ik wilde zeggen. Ik durfde niet over woede, ongemak of lust te schrijven, was niet comfortabel met mijn eigen fantasie. Wat hielp toen ik begon aan deze roman, was me voorstellen dat niemand het ging lezen. Tegelijkertijd was er daardoor geen druk om het af te maken. Het is toch goed om een deadline te hebben. Maar niet in de eerste jaren, ik wilde mijn gedachten een tijdje volgen zonder vragen te hoeven beantwoorden.


 Om niet ontmoedigd te raken maakte ik afspraken met mezelf: Hoeveel woorden ik dagelijks moest schrijven, of hoeveel bladzijden. Dat ik elke dag het bestand moest openen. Dat ik hierna nog een boek kon schrijven, maar dit eerst af moest maken. Er was een jaar waarin ik alleen met de hand schreef. Het heeft me daarna maanden gekost om al die notitieblokken in te tikken. Bij het teruglezen van alle versies en verschillende slingerende verhaallijnen bleven de stukken over de twee moeders en over Louis Claus overeind. Ik heb ze gecombineerd tot een verhaal over verlangen, een verlangen zo groot dat je het niet uit durft te spreken.

 

Op zoek naar een kijktip? Helena zelf kijkt in haar schrijfpauzes afleveringen van UNHhhh, de webserie van dragqueens Katya Zamalodchikova en Trixie Mattel, die veel zinnige dingen te zeggen hebben over deze wereld. Katya is een grote inspiratie voor Helena en ze schrijft ook met regelmaat gedichten over haar.

 

Het aanbidden van Louis Claus’ verschijnt 11 februari bij De Bezig Bij.

Benieuwd naar meer? Lees hier alvast een voorproefje van Helena's roman.

 

Zit jij vol goedbedoeld advies en wil je ook een Hoofd//stuk schrijven?

Mail dan jouw tekst naar kiki@hardhoofd.com!

Mail

Helena Hoogenkamp schreef tien toneelstukken en droeg poëzie voor op Lowlands, de Parade en Oerol. Haar werk werd bekroond met de El Hizjra Literatuurprijs, genomineerd voor de ITs Ro Theater Award en geselecteerd voor Women Playwrights International Stockholm en Interplay Europe Madrid. Het aanbidden van Louis Claus is haar debuutroman en verschijnt op 11 februari.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Je wordt niet thuisgebracht

Je wordt niet thuisgebracht

Een kort verhaal over Passoã, natte patat op de grond van het zwembad, ontsnappingsplannen en verlangens die schuren als zand. Lees meer

Zwamvolk 2

Zwamvolk

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Lotte Bijl trapt af met een verhaal over het mos dat je komt halen, over hoe een heksenkring ontstaat en zwammen die op gezichten groeien. Lees meer

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen 5

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen

Hoe schrijf je over iets wat niet meer tastbaar is? Miray van der Bend schreef een collagegedicht over vakanties van vroeger in Turkije. Over de geur van het vliegveld, de granaatappels in de tuin van haar oma, de rimpels op haar gezicht. Lees meer

Gebroken Kaars van Sanne Balen over yoga, liefde en leed

Gebroken Kaars

De hoofdpersoon schrikt ondersteboven wakker. Hoe geef je jezelf een houding als je wereld op zijn kop staat? De titel van dit kortverhaal van Sanne van Balen over yoga, liefde en leed is tevens de aanbevolen leeshouding. Leg je kamer eens langs je benen omhoog, en begin. Lees meer

Blik of een Lappendeken 3

Blik of een lappendeken

Een fragment uit het afstudeerwerk van Dino de Haas, een sciencefictionstrip over de alledaagse horror van productiviteit, over queer relaties en queer geluk. Lees meer

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

In de gedichten van Nora van Arkel spoelen herinneringen aan en wordt er lego in de sloot gegooid. 'Alsof een eindeloze hoeveelheid tijd zich voor me uitstrekte / loom achterover ging liggen totdat het hele /landschap tijd was geworden'. Lees meer

(Geen onderwerp)

(geen onderwerp)

Vijf huisgenoten proberen via e-mails in contact te blijven over hun huis dat steeds viezer wordt. Lees meer

Iets op sterk water

Iets op sterk water

‘Ben je niet moe van deze stad?’ vraag ik.
‘Nee, ik hou van deze stad.’
‘Dat vroeg ik niet,’ zeg ik.
Iets op sterk water is de afstudeerbundel van Lieke Tijink, een verzameling verhalen over mensen die queer zijn, die elkaar tegenkomen, van elkaar houden, bij elkaar weggaan. Lees meer

Scherpe randen

Scherpe randen

'Ik startte met het wegnemen van de scherpe randen. Als er geen lijnen waren hoefde ik er ook niet langer binnen te kleuren.' Wordt het leven makkelijker als je er letterlijk niet meer op hoeft te focussen? Celine Vervaet legt ons deze vraag voor in dit herkenbare korte verhaal.  Lees meer

Elke dag is lang en prachtig

Elke dag is lang en prachtig

In haar bundel Elke dag is lang en prachtig verkent Femke Zwiep de grenzen van een dag en de grenzen van het gedicht. Lees over 634 andere levens in het verleden, over een zeemansgraf en het wachten tot de Dame Blanche op tafel staat. Lees meer

Slaapkamerraam, wereld 2

Slaapkamerraam, wereld

Buiten is het nacht. Maar wat gebeurt er als je je ogen sluit? Dan kan het buiten net zo goed een zomerse dag in New York zijn. Of een sneeuwlandschap uit je jeugd. De mogelijkheden zijn eindeloos. Lees meer

Ons Eiland en wat we vonden op de kust 3

Ons Eiland en wat we vonden op de kust

In Ons eiland en wat we vonden op de kust (het afstudeerwerk van Liene Schipper) wordt je meegenomen naar een wereld die bijna lijkt op de onze, maar waar olifanthotels kunnen praten, eenzame koeien luid loeien en brandstichting soms de oplossing lijkt. Een zoektocht naar hoe we elkaar kunnen proberen te begrijpen, en wat je nou eigenlijk moet doen als je denkt dat je elkaar eindelijk begrepen hebt.  Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer

Soon After Midnight 1

Soon After Midnight

Wat zegt de taal die we al gelezen of gehoord hebben ons nog? David Meijers onderzoekt de verhalen achter citaten. Zijn tekst is te vinden in de publicatie van de schrijfworkshop van Stichting Perdu in Amsterdam. Lees meer

Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Else Boer is dol op praktisch advies over schrijven. Een scène schrijven, een verhaallijn uitwerken, overal is wel een stappenplan voor te vinden. Het belangrijkste is: volhouden en nooit maar dan ook nooit stoppen. Simpel toch? Makkelijker gezegd dan gedaan, zegt Else, die vertelt over hoe je soms wel en niet kan vertrouwen op je verhaal. Lees meer

Ruimtes

Een vertrouwd lichaam om in samen te zijn

Een jaar geleden moest Charlotte de Beus opnieuw leren praten, lezen en schrijven. In deze drie gedichten onderzoekt ze met poëtische scherpte haar herstel en het lichaam als “een onbetrouwbare woning voor dakloze gedachtes.” Lees meer