Asset 14

Een ongepland moederboek

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Waar begin je, hoe begin je? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Lees het in het Hoofd//stuk. Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare?

‘Anita Claus en haar zoon stonden bij het tuinhek, om sorry te zeggen.’ Met deze zin begon ik vijf jaar geleden aan het schrijven van een roman. Ik zag een helder beeld van twee moeders: een van hen was Anita Claus. De andere moeder deed de deur open en nam de excuses in ontvangst, maar was niet onder de indruk. Ik voelde de verhoudingen heel sterk: een liefdevolle, verstikkende moeder die met haar zoon meegaat als hij iets fout heeft gedaan en zelfs namens hem excuses aanbiedt zodat hij zich niet schuldig hoeft te voelen, en een ongeduldige, botte moeder die niet zoveel opheeft met Anita en haar nette manieren.
 

‘Het wordt een moeder-boek,’ zei een redactrice aan wie ik mijn idee uitlegde. Ik mocht bij een aantal uitgeverijen op gesprek, terwijl ik nog geen afgerond manuscript had. Omdat ik nog niet wist waar mijn idee naartoe ging wisten mijn gesprekspartners het ook niet. Het idee van een moederboek bleef me achtervolgen. Daar wilde ik eigenlijk niet over schrijven, het moest een liefdesverhaal worden.

Krijgt een lezer wel mee wat je niet opschrijft?

 Een liefdesverhaal over Louis Claus. Nadat ik die naam had verzonnen vroeg ik me af hoe hij er uitzag. Blond en lang, als een droomprins. Ik zag Louis voor me als een soort Big Brother, op grote schermen geprojecteerd door de hele stad, en als guru van een goedlopend zelfhulpboekenbedrijf. Maar uiteindelijk werd Louis weer een gewone jongen met een beschermende moeder, en mijn hoofdpersonage een meisje dat verliefd op hem was. Het meisje, Carla, groeide uit tot een personage dat vaak niet begreep wat haar overkwam. Tijdens het schrijven wist ik het wel: Carla verliest haar moeder, haar vriendinnen en op een bepaalde manier ook Louis. Om geloofwaardig te maken dat ze dit niet beseft, liet ik haar wegdromen en overspoeld raken door haar zintuigen. Oogverblindend zonlicht en tikkende regen overstemmen haar denken. En in de gesprekken met anderen zwijgt ze vaak en vraagt ze niet door.

 Daarmee is ‘Het aanbidden van Louis Claus’ een roman geworden over het onzegbare. Omdat je niet weet wat je moet zeggen of wanneer je het moet zeggen. Maar krijgt een lezer wel mee wat je niet opschrijft? Vaak schreef ik in eerste instantie alles wat er tussen de personages gebeurde helemaal uit. Ik had de neiging om de spanning in te lossen door ze te laten kussen of vechten en daarna haalde ik de botsingen weg.

Inmiddels had ik een redactrice gevonden aan wie ik fragmenten liet lezen. In onze gesprekken hoorde ik terug hoe zij het verhaal begreep, waar ik te veel had verwijderd of juist te veel had laten staan. Door het dromerige karakter van de tekst dacht ik me veel te kunnen permitteren, maar je moet het echt aangeven als de scene zich op een nieuwe locatie afspeelt. Of als er een tijdsprong wordt gemaakt. Het moet duidelijk blijven wie er aan het woord is, en wanneer en waar. Van mijn redactrice leerde ik dat het geven van zulke handvatten de magie van je verhaal niet aantast.

Ik durfde niet over woede, ongemak of lust te schrijven, was niet comfortabel met mijn eigen fantasie. Wat hielp toen ik begon aan deze roman, was me voorstellen dat niemand het ging lezen.

 Ik wilde altijd al iets langers schrijven, maar ben begonnen met het maken van korte verhalen en gedichten. Wat ik schreef liet ik snel aan anderen lezen. Maar uiteindelijk merkte ik dat schrijfgroepen of te veel meelezers voor mij averechts werkten: Na een uitgebreid gesprek over de tekst was ik zelf kwijt wat ik wilde zeggen. Ik durfde niet over woede, ongemak of lust te schrijven, was niet comfortabel met mijn eigen fantasie. Wat hielp toen ik begon aan deze roman, was me voorstellen dat niemand het ging lezen. Tegelijkertijd was er daardoor geen druk om het af te maken. Het is toch goed om een deadline te hebben. Maar niet in de eerste jaren, ik wilde mijn gedachten een tijdje volgen zonder vragen te hoeven beantwoorden.


 Om niet ontmoedigd te raken maakte ik afspraken met mezelf: Hoeveel woorden ik dagelijks moest schrijven, of hoeveel bladzijden. Dat ik elke dag het bestand moest openen. Dat ik hierna nog een boek kon schrijven, maar dit eerst af moest maken. Er was een jaar waarin ik alleen met de hand schreef. Het heeft me daarna maanden gekost om al die notitieblokken in te tikken. Bij het teruglezen van alle versies en verschillende slingerende verhaallijnen bleven de stukken over de twee moeders en over Louis Claus overeind. Ik heb ze gecombineerd tot een verhaal over verlangen, een verlangen zo groot dat je het niet uit durft te spreken.

 

Op zoek naar een kijktip? Helena zelf kijkt in haar schrijfpauzes afleveringen van UNHhhh, de webserie van dragqueens Katya Zamalodchikova en Trixie Mattel, die veel zinnige dingen te zeggen hebben over deze wereld. Katya is een grote inspiratie voor Helena en ze schrijft ook met regelmaat gedichten over haar.

 

Het aanbidden van Louis Claus’ verschijnt 11 februari bij De Bezig Bij.

Benieuwd naar meer? Lees hier alvast een voorproefje van Helena's roman.

 

Zit jij vol goedbedoeld advies en wil je ook een Hoofd//stuk schrijven?

Mail dan jouw tekst naar kiki@hardhoofd.com!

Mail

Helena Hoogenkamp schreef tien toneelstukken en droeg poëzie voor op Lowlands, de Parade en Oerol. Haar werk werd bekroond met de El Hizjra Literatuurprijs, genomineerd voor de ITs Ro Theater Award en geselecteerd voor Women Playwrights International Stockholm en Interplay Europe Madrid. Het aanbidden van Louis Claus is haar debuutroman en verschijnt op 11 februari.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Kinken in een ruggengraat

Kinken in een ruggengraat

''We liggen samen in bed en ik vraag je om een herhaling van de tijd.
‘Herhaling bestaat niet,’ zeg je, ‘alleen verandering.’''
Een kort verhaal van Welmoed Jonas over hoe nachtvlinders elkaar kunnen vinden in het donker en het wachten op een nieuwe huid. Lees meer

Vitamine D

Vitamine D

De hoofdpersoon van dit korte verhaal spreekt met haar therapeut af in de trein. Lekker efficiënt en zo krijgt ze korting op de sessie. Nadeel is wel dat de andere forenzen zich met de therapie gaan bemoeien. Of is dat juist een voordeel? Lees meer

Asrest 1

Nieuwe materialen voor de huid

Voor de Klimaatweek schreef Pieter Van de Walle een gedicht bij het element water, waarin een onheilspellende stilte voor de storm weerklinkt. Lees meer

Asrest

Asrest

Voor de Klimaatweek schreef Meliza De Vries een gedicht bij het element vuur, vol vlammen die telkens weer vergeten worden. Lees meer

onder ons vergeten

onder ons vergeten

Voor de Klimaatweek schreef Johannes Lievens een gedicht bij het element aarde, over vallen en loslaten. Lees meer

De hitte is zwaar als ze op je valt

Voor de Klimaatweek schreef Anke Verschueren een gedicht bij het element lucht, waarin iemand bijzondere souvenirs van omzwervingen verzamelt. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

 1

Waarom ik geen danser kon worden

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Wat is hun advies? Lees het in het Hoofd//stuk. Annelies van Wijk trapt af met de vraag hoe je (g)een alwetende verteller wordt. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Dit. Is. Goddelijk. Alternatief kerstverhaal Annemieke Dannenberg Dymphie Huijsen

Dit. Is. Goddelijk.

Joost is op vakantie in Spanje met zijn zwangere vriendin. Maar is de baby van hem, of van Marina’s open relatiescharrel HG? Begint Joost ongelovig te worden, of moet hij zijn liefdesbaby maar gewoon omarmen?
Een tragikomisch kerstverhaal door Annemieke Dannenberg. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Roodborstjes

Roodborstjes

Een kort verhaal over sterren en waxinelichtjes, over dromenvangers en warhoofdvragen. En over menselijke roodborstjes. Lees meer

Prooidier

Prooidier

In haar afstudeerbundel Prooidier, waarmee ze de Nieuwe Types Afstudeerprijs won, onderzoekt Tessa van Rooijen het onderdeel zijn van de natuur en (niet) zijn als alle andere vrouwen. Lees meer

Ik eindig steeds een stukje kleiner

Ik eindig steeds een stukje kleiner

Eline van Wieren dicht over jezelf opeten, een mintgroene jumpsuit en het hebben van een moeilijke relatie met je lichaam. Lees meer

Of gewoon een boom

Of gewoon een boom

''We kunnen met schuim een nieuwe dampkring spuiten 
en van oceanen spiegels maken
alle fietshelmen, alle daken 
bedekken met restjes zilverpapier'' Lees meer

Pictionary voor beginners

Pictionary voor beginners

"Ik wil je zeggen dat dit het moment is
het moment om mijn mond als een schelp aan je oren te leggen
en de hele wereld die nu zee is daar te horen ruisen." Lees meer

Tabak en rooksignalen

Tabak en rooksignalen

De verteller van dit verhaal leeft al meer dan twee jaar teruggetrokken in een blokhut in het bos, tot op een dag zijn voorraad tabak op is. Er zit niks anders op dan terug te keren naar de bewoonde wereld. Lees meer

Zilt

Zilt

''wij zeggen dat het niet erg is van de barsten
die we met onze vingertoppen volgen
als autowegen naar het zuiden''
Ellis Meeusen is één van de 160 klimaatdichters die samen de bundel Zwemlessen voor later maakten. Zij hebben één gedeelde zorg: de toestand van de aarde. Geïllustreerd door Lisette van der Maten. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers