Asset 14

Een ongepland moederboek

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Waar begin je, hoe begin je? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Lees het in het Hoofd//stuk. Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare?

‘Anita Claus en haar zoon stonden bij het tuinhek, om sorry te zeggen.’ Met deze zin begon ik vijf jaar geleden aan het schrijven van een roman. Ik zag een helder beeld van twee moeders: een van hen was Anita Claus. De andere moeder deed de deur open en nam de excuses in ontvangst, maar was niet onder de indruk. Ik voelde de verhoudingen heel sterk: een liefdevolle, verstikkende moeder die met haar zoon meegaat als hij iets fout heeft gedaan en zelfs namens hem excuses aanbiedt zodat hij zich niet schuldig hoeft te voelen, en een ongeduldige, botte moeder die niet zoveel opheeft met Anita en haar nette manieren.
 

‘Het wordt een moeder-boek,’ zei een redactrice aan wie ik mijn idee uitlegde. Ik mocht bij een aantal uitgeverijen op gesprek, terwijl ik nog geen afgerond manuscript had. Omdat ik nog niet wist waar mijn idee naartoe ging wisten mijn gesprekspartners het ook niet. Het idee van een moederboek bleef me achtervolgen. Daar wilde ik eigenlijk niet over schrijven, het moest een liefdesverhaal worden.

Krijgt een lezer wel mee wat je niet opschrijft?

 Een liefdesverhaal over Louis Claus. Nadat ik die naam had verzonnen vroeg ik me af hoe hij er uitzag. Blond en lang, als een droomprins. Ik zag Louis voor me als een soort Big Brother, op grote schermen geprojecteerd door de hele stad, en als guru van een goedlopend zelfhulpboekenbedrijf. Maar uiteindelijk werd Louis weer een gewone jongen met een beschermende moeder, en mijn hoofdpersonage een meisje dat verliefd op hem was. Het meisje, Carla, groeide uit tot een personage dat vaak niet begreep wat haar overkwam. Tijdens het schrijven wist ik het wel: Carla verliest haar moeder, haar vriendinnen en op een bepaalde manier ook Louis. Om geloofwaardig te maken dat ze dit niet beseft, liet ik haar wegdromen en overspoeld raken door haar zintuigen. Oogverblindend zonlicht en tikkende regen overstemmen haar denken. En in de gesprekken met anderen zwijgt ze vaak en vraagt ze niet door.

 Daarmee is ‘Het aanbidden van Louis Claus’ een roman geworden over het onzegbare. Omdat je niet weet wat je moet zeggen of wanneer je het moet zeggen. Maar krijgt een lezer wel mee wat je niet opschrijft? Vaak schreef ik in eerste instantie alles wat er tussen de personages gebeurde helemaal uit. Ik had de neiging om de spanning in te lossen door ze te laten kussen of vechten en daarna haalde ik de botsingen weg.

Inmiddels had ik een redactrice gevonden aan wie ik fragmenten liet lezen. In onze gesprekken hoorde ik terug hoe zij het verhaal begreep, waar ik te veel had verwijderd of juist te veel had laten staan. Door het dromerige karakter van de tekst dacht ik me veel te kunnen permitteren, maar je moet het echt aangeven als de scene zich op een nieuwe locatie afspeelt. Of als er een tijdsprong wordt gemaakt. Het moet duidelijk blijven wie er aan het woord is, en wanneer en waar. Van mijn redactrice leerde ik dat het geven van zulke handvatten de magie van je verhaal niet aantast.

Ik durfde niet over woede, ongemak of lust te schrijven, was niet comfortabel met mijn eigen fantasie. Wat hielp toen ik begon aan deze roman, was me voorstellen dat niemand het ging lezen.

 Ik wilde altijd al iets langers schrijven, maar ben begonnen met het maken van korte verhalen en gedichten. Wat ik schreef liet ik snel aan anderen lezen. Maar uiteindelijk merkte ik dat schrijfgroepen of te veel meelezers voor mij averechts werkten: Na een uitgebreid gesprek over de tekst was ik zelf kwijt wat ik wilde zeggen. Ik durfde niet over woede, ongemak of lust te schrijven, was niet comfortabel met mijn eigen fantasie. Wat hielp toen ik begon aan deze roman, was me voorstellen dat niemand het ging lezen. Tegelijkertijd was er daardoor geen druk om het af te maken. Het is toch goed om een deadline te hebben. Maar niet in de eerste jaren, ik wilde mijn gedachten een tijdje volgen zonder vragen te hoeven beantwoorden.


 Om niet ontmoedigd te raken maakte ik afspraken met mezelf: Hoeveel woorden ik dagelijks moest schrijven, of hoeveel bladzijden. Dat ik elke dag het bestand moest openen. Dat ik hierna nog een boek kon schrijven, maar dit eerst af moest maken. Er was een jaar waarin ik alleen met de hand schreef. Het heeft me daarna maanden gekost om al die notitieblokken in te tikken. Bij het teruglezen van alle versies en verschillende slingerende verhaallijnen bleven de stukken over de twee moeders en over Louis Claus overeind. Ik heb ze gecombineerd tot een verhaal over verlangen, een verlangen zo groot dat je het niet uit durft te spreken.

 

Op zoek naar een kijktip? Helena zelf kijkt in haar schrijfpauzes afleveringen van UNHhhh, de webserie van dragqueens Katya Zamalodchikova en Trixie Mattel, die veel zinnige dingen te zeggen hebben over deze wereld. Katya is een grote inspiratie voor Helena en ze schrijft ook met regelmaat gedichten over haar.

 

Het aanbidden van Louis Claus’ verschijnt 11 februari bij De Bezig Bij.

Benieuwd naar meer? Lees hier alvast een voorproefje van Helena's roman.

 

Zit jij vol goedbedoeld advies en wil je ook een Hoofd//stuk schrijven?

Mail dan jouw tekst naar kiki@hardhoofd.com!

Mail

Helena Hoogenkamp schreef tien toneelstukken en droeg poëzie voor op Lowlands, de Parade en Oerol. Haar werk werd bekroond met de El Hizjra Literatuurprijs, genomineerd voor de ITs Ro Theater Award en geselecteerd voor Women Playwrights International Stockholm en Interplay Europe Madrid. Het aanbidden van Louis Claus is haar debuutroman en verschijnt op 11 februari.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Ruimtes

Een vertrouwd lichaam om in samen te zijn

Een jaar geleden moest Charlotte de Beus opnieuw leren praten, lezen en schrijven. In deze drie gedichten onderzoekt ze met poëtische scherpte haar herstel en het lichaam als “een onbetrouwbare woning voor dakloze gedachtes.” Lees meer

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Een voorpublicatie uit de afstudeerbundel van Elianne van Elderen 'Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten'. Over opgroeien als buitenstaander in een dorp, een vluchtmisdrijf op een veulen, over drie vrienden en iemand die probeert om onvoorzichtig te worden. Lees meer

Slaapkamerraam, wereld

Slaapkamerraam, wereld

Buiten is het nacht. Maar wat gebeurt er als je je ogen sluit? Dan kan het buiten net zo goed een zomerse dag in New York zijn. Of een sneeuwlandschap uit je jeugd. De mogelijkheden zijn eindeloos. Lees meer

Hadden we dat altijd maar geweten

Hadden we dat altijd maar geweten

Emma Laura Schouten zit niet op de stoel van de schrijver, maar aan de andere kant van de tafel. Als manuscript-begeleider krijgt ze vaak de vraag of een tekst potentie heeft om Het Boek te worden. Maar heb je eigenlijk wel iets aan die vraag, en wat is het antwoord? Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

De dochter van Baba Yaga met illustratie van Micky Dirkzwager

De dochter van Baba Yaga

Saar, een slapeloze studente, leeft op dubbeldrop en kan haar ex niet vergeten. Op een nacht belt ze haar moeder. ‘Vanaf mijn drieëntwintigste werd het allemaal beter, Saar.’ Is er hoop? Een rauw sprookje van Lena Plantinga over het herstellen van je vrouwelijke intuïtie, of pogingen doen tot. Lees meer

Alsof het stil was 1

Alsof het stil was

In dit korte verhaal van Janna Claudius slapen een van elkaar vervreemde moeder en dochter een nachtje op dezelfde kamer. Lees meer

De tanden van opa

De tanden van opa

Bart en zijn vader brengen het kunstgebit van Barts opa terug naar een Duitse soldaat. Een verhaal van Pieter Drift over het onkenbare verleden en de anoniem gestorven vijand die we nooit helemaal zullen kennen. Lees meer

Ik Zeg Emily

Het verlangen naar Emily is simpel

De debuutbundel van Yentl van Stokkum bevindt zich tussen poëzie en spookverhaal in, waarin een jonge dichter het graf bezoekt van een door haar geliefde schrijver en bezeten terugkeert. Lees meer

Automatische concepten 51

[Hier komt nog iets]

Roos Vlogman is sinds het schrijven van haar eigen roman geobsedeerd door het verschil tussen verzinnen en vertellen. Gaat het vertellen haar zelf altijd makkelijk af? Lees haar tips om inspiratie te krijgen van naaktkatten, op tijd te stoppen met schrijven en om soms net te doen alsof je geen ambities hebt. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Kinken in een ruggengraat

Kinken in een ruggengraat

''We liggen samen in bed en ik vraag je om een herhaling van de tijd.
‘Herhaling bestaat niet,’ zeg je, ‘alleen verandering.’''
Een kort verhaal van Welmoed Jonas over hoe nachtvlinders elkaar kunnen vinden in het donker en het wachten op een nieuwe huid. Lees meer

Vitamine D

Vitamine D

De hoofdpersoon van dit korte verhaal spreekt met haar therapeut af in de trein. Lekker efficiënt en zo krijgt ze korting op de sessie. Nadeel is wel dat de andere forenzen zich met de therapie gaan bemoeien. Of is dat juist een voordeel? Lees meer

Asrest 1

Nieuwe materialen voor de huid

Voor de Klimaatweek schreef Pieter Van de Walle een gedicht bij het element water, waarin een onheilspellende stilte voor de storm weerklinkt. Lees meer

Asrest

Asrest

Voor de Klimaatweek schreef Meliza De Vries een gedicht bij het element vuur, vol vlammen die telkens weer vergeten worden. Lees meer

onder ons vergeten

onder ons vergeten

Voor de Klimaatweek schreef Johannes Lievens een gedicht bij het element aarde, over vallen en loslaten. Lees meer

De hitte is zwaar als ze op je valt

Voor de Klimaatweek schreef Anke Verschueren een gedicht bij het element lucht, waarin iemand bijzondere souvenirs van omzwervingen verzamelt. Lees meer