Asset 14

Hedendaagse kunst schiet haar doel voorbij

Hard//talk: Hedendaagse kunst schiet haar doel voorbij

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Als een kunstwerk rommelig oogt en niet uitnodigt tot verder kijken, lopen we er zo aan voorbij. Daarmee verliest hedendaagse kunst haar aantrekkingskracht en dat is zonde, stelt Ella Kuijpers.

Mail

Steeds vaker tref je rommelkunst. Daarmee bedoel ik kunst waarbij de vorm zo willekeurig lijkt te zijn dat het niets met kunst te maken lijkt te hebben. Door het verkiezen van inhoud boven vorm verliest hedendaagse kunst vaak haar primaire aantrekkingskracht en schiet daarmee haar doel voorbij. De inhoud komt dan niet meer aan bod.

Zo exposeerde showroom MAMA in Rotterdam laatst Summer Swap, een serie met aan elkaar gespijkerde stukken hout en een geschilderde oude boot gemaakt van ‘gedoneerd materiaal’ en ‘restmateriaal’. Uit de kunstzinnige types voor de deur en de naam van de expositieruimte valt af te leiden dat wat binnen te zien is, ‘kunst’ is.

De tijd waarin ironie de boventoon voerde en Jeff Koons en Damien Hirst hun gloriedagen beleefden, is voorbij.

In de kunstgeschiedenis zijn we op een moment aanbeland waar het postmodernisme wordt opgevolgd door een nieuwe stroming. De tijd waarin ironie de boventoon voerde en Jeff Koons en Damien Hirst hun gloriedagen beleefden, is voorbij. Kunstenaars lijken op zoek te zijn naar meer inhoud. Musea proberen met hun programmering in te spelen op sociaal-politieke discussies, waardoor onderwerpen als de klimaatcrisis, vluchtelingencrisis en genderthema’s vaak in tentoonstellingen zijn terug te vinden.

Het streven om met kunst iets bij te dragen aan de wereld is een mooi doel. Het lijkt echter steeds vaker alsof de urgentie om uiterlijk interessante kunst te maken is verdwenen, wat soms resulteert in rommelkunst. De inhoud is tegenwoordig immers waar het om draait.

Een docent van mij introduceerde jaren geleden het zogenaamde ‘metamodernisme’, misschien wel dé opvolger van het postmodernisme. Het is een reactie op de ironie van het postmodernisme en de ontbrekende wil om iets bij te dragen aan een betere wereld. Het metamodernisme heeft een pretentieuzere aanpak. Het erkent zijn zwaktes, maar probeert op klein niveau betekenis te geven aan de wereld. Een nobel streven, al lijken sommige hedendaagse kunstenaars er niets van te begrijpen.

De inhoud mag sociaal, politiek en naar zijn, maar de vorm moet in ieder geval de aandacht trekken.

Opgestapelde bakstenen (Lerole: footnotes (The struggle of memory against forgetting) in Witte de With), een rommelige ruimte met glitterslierten en lachgaspatronen op de grond (Sensory Spaces 13 in Boijmans van Beuningen) en een tuin met een paar oude planten (Ring, Sing and Drink for Trespassing in Palais de Tokyo, Parijs) trokken bijvoorbeeld niet mijn aandacht. Omdat de vorm van de kunstwerken, het zichtbare, zo verwaarloosbaar was en voor het oog onaantrekkelijk. Echter, het kunstwerk an sich is wat de verbeelding moet prikkelen. Dat kan door middel van esthetisch vormgegeven kunst, maar dit hoeft niet. Zo lang er maar een weloverwogen keuze is gemaakt voor de vorm. De inhoud mag sociaal, politiek en naar zijn, maar de vorm moet in ieder geval de aandacht trekken. Anders lopen we aan de kunst voorbij en komen we ook niet bij de inhoud terecht.

Metamodernistische kunst heeft vaak haar uiterlijke aantrekkingskracht verloren. Kunst is een slecht omhulsel van een boodschap geworden, en dat omhulsel is nu juist waar kunst haar aandacht mee moet trekken. Een kunstwerk dat zo willekeurig en rommelig oogt, schiet zijn doel voorbij. Het moet de kijker uitnodigen om verder te kijken, anders is de kunst verloren.

Beeld: NoDoughCollective

Ella Kuijpers voelt zich Rotterdamse, windt zich op en schrijft, houdt van zingen en cultuurfinanciering.

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al tien jaar een vrije ruimte voor talentvolle makers. Elke dag verschijnen op onze site artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties. Zonder advertenties en helemaal gratis.

Maar zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons
het laatste
 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

Steun ons en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor talentvolle makers. Zonder advertenties en helemaal gratis. Dankzij onze kunstverzamelaars. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons