Asset 14

Hedendaagse kunst schiet haar doel voorbij

Hard//talk: Hedendaagse kunst schiet haar doel voorbij

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Als een kunstwerk rommelig oogt en niet uitnodigt tot verder kijken, lopen we er zo aan voorbij. Daarmee verliest hedendaagse kunst haar aantrekkingskracht en dat is zonde, stelt Ella Kuijpers.

Steeds vaker tref je rommelkunst. Daarmee bedoel ik kunst waarbij de vorm zo willekeurig lijkt te zijn dat het niets met kunst te maken lijkt te hebben. Door het verkiezen van inhoud boven vorm verliest hedendaagse kunst vaak haar primaire aantrekkingskracht en schiet daarmee haar doel voorbij. De inhoud komt dan niet meer aan bod.

Zo exposeerde showroom MAMA in Rotterdam laatst Summer Swap, een serie met aan elkaar gespijkerde stukken hout en een geschilderde oude boot gemaakt van ‘gedoneerd materiaal’ en ‘restmateriaal’. Uit de kunstzinnige types voor de deur en de naam van de expositieruimte valt af te leiden dat wat binnen te zien is, ‘kunst’ is.

De tijd waarin ironie de boventoon voerde en Jeff Koons en Damien Hirst hun gloriedagen beleefden, is voorbij.

In de kunstgeschiedenis zijn we op een moment aanbeland waar het postmodernisme wordt opgevolgd door een nieuwe stroming. De tijd waarin ironie de boventoon voerde en Jeff Koons en Damien Hirst hun gloriedagen beleefden, is voorbij. Kunstenaars lijken op zoek te zijn naar meer inhoud. Musea proberen met hun programmering in te spelen op sociaal-politieke discussies, waardoor onderwerpen als de klimaatcrisis, vluchtelingencrisis en genderthema’s vaak in tentoonstellingen zijn terug te vinden.

Het streven om met kunst iets bij te dragen aan de wereld is een mooi doel. Het lijkt echter steeds vaker alsof de urgentie om uiterlijk interessante kunst te maken is verdwenen, wat soms resulteert in rommelkunst. De inhoud is tegenwoordig immers waar het om draait.

Een docent van mij introduceerde jaren geleden het zogenaamde ‘metamodernisme’, misschien wel dé opvolger van het postmodernisme. Het is een reactie op de ironie van het postmodernisme en de ontbrekende wil om iets bij te dragen aan een betere wereld. Het metamodernisme heeft een pretentieuzere aanpak. Het erkent zijn zwaktes, maar probeert op klein niveau betekenis te geven aan de wereld. Een nobel streven, al lijken sommige hedendaagse kunstenaars er niets van te begrijpen.

De inhoud mag sociaal, politiek en naar zijn, maar de vorm moet in ieder geval de aandacht trekken.

Opgestapelde bakstenen (Lerole: footnotes (The struggle of memory against forgetting) in Witte de With), een rommelige ruimte met glitterslierten en lachgaspatronen op de grond (Sensory Spaces 13 in Boijmans van Beuningen) en een tuin met een paar oude planten (Ring, Sing and Drink for Trespassing in Palais de Tokyo, Parijs) trokken bijvoorbeeld niet mijn aandacht. Omdat de vorm van de kunstwerken, het zichtbare, zo verwaarloosbaar was en voor het oog onaantrekkelijk. Echter, het kunstwerk an sich is wat de verbeelding moet prikkelen. Dat kan door middel van esthetisch vormgegeven kunst, maar dit hoeft niet. Zo lang er maar een weloverwogen keuze is gemaakt voor de vorm. De inhoud mag sociaal, politiek en naar zijn, maar de vorm moet in ieder geval de aandacht trekken. Anders lopen we aan de kunst voorbij en komen we ook niet bij de inhoud terecht.

Metamodernistische kunst heeft vaak haar uiterlijke aantrekkingskracht verloren. Kunst is een slecht omhulsel van een boodschap geworden, en dat omhulsel is nu juist waar kunst haar aandacht mee moet trekken. Een kunstwerk dat zo willekeurig en rommelig oogt, schiet zijn doel voorbij. Het moet de kijker uitnodigen om verder te kijken, anders is de kunst verloren.

Beeld: NoDoughCollective

Mail

Ella Kuijpers voelt zich Rotterdamse, windt zich op en schrijft, houdt van zingen en cultuurfinanciering.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

Vergeet het lichaam van de ander niet 1

Vergeet het lichaam van de ander niet

Juist in een tijd waarin gezondheid als een individuele verplichting wordt gezien, dwingt een pandemie ons om over onze lichamelijkheid na te denken, merkt Rijk Kistemaker. En over die van de ander. Lees meer

Nieuws in beeld: Met afstand de raarste kerst

Met afstand de raarste kerst

Illustrator Loes van Gils blikt vooruit op een afstandelijke kerst. Lees meer

Diversiteit in het academisch curriculum

De 'pure gaze' van de witte wetenschapper

Grâce Ndjako neemt ons mee langs schrijvers en denkers uit alle tijdperken die de academische wereld probeerden te dekoloniseren. Lees meer

Filmtrialoog: King of the Belgians

King of the Belgians

Een documentairemaker volgt de Belgische koning Nicolaas III op staatsbezoek in Turkije. Ondertussen splitst Wallonië zich in afwezigheid van de koning af van Vlaanderen. Lees meer

 Minister Kaag houdt het bij een kledingadvies

Minister Kaag houdt het bij een kledingadvies

Minister Kaag (Buitenlandse Handel) hield deze week twee Kamermoties tegen, die ons in staat hadden moeten stellen de import te beperken van kleding die onder dwang is gemaakt door Oeigoeren. Lees meer

Een cruciaal EU-wetsvoorstel over Big Tech laten we zomaar aan onze aandacht ontglippen

Waarom laten we een cruciaal EU-wetsvoorstel over Big Tech zomaar vallen?

Na jaren van kritiek en waarschuwingen van klokkenluiders komt de Europese Commissie eindelijk met een wetsvoorstel over de macht en invloed van Big Tech. En wat gebeurt er? De grootste bedrijven lobbyen het voorstel gewoon van de baan. Kom op, media: reageer! Lees meer

 Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met name kleine webshops zijn vaak genoodzaakt om (veel) groter verpakkingsmateriaal te gebruiken. Illustrator Chloé Pérès-Labourdette brengt het nieuws in beeld. Lees meer

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Moeten we een minister-president die Thatcher-fan is verwelkomen, alleen omdat ze een vrouw is? Lees meer

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Lees meer

 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan