Asset 14

Zielige boze burgers

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Vincent Tijms ziet de boze burger teruggebracht worden tot een zielige underdog en vreest voor de aanmoediging van volkswoede.

De Duitse krant Die Zeit plaatste op 10 november een opiniestuk vol angst en verbazing op de voorpagina. Redacteur Josef Joffe liet weten dat het verkiezen van Trump, die tijdens zijn campagne had gesproken over deportaties en het aanklagen van journalisten, een behoorlijke uitdaging voor het Amerikaanse systeem zou worden. Hij vatte de plannen van Trump samen en vergeleek de president-elect met Mussolini. Tot twee keer toe.

Van verslaggever Jeroen Wollaars mocht dat niet. Wollaars haalde in De wereld draait door fel uit naar Joffe, die geen oog zou hebben voor de zorgen van de 'gewone man' die in Amerika op Trump stemt en in Duitsland op AfD. De argumentatie in het Duitse opiniestuk was Wollaars verder worst: die Mussolinivergelijkingen maak je gewoonweg niet, want daarmee doe je geen recht aan de zorgen van de ‘gewone man’, die het economisch zwaar heeft. De Duitse media zouden meer oog moeten hebben voor de bronnen van politieke frustratie.

Woede, haat en radicale ideeën hebben een eigen verleidingskracht

Wollaars sluit met deze opvatting aan bij twee trends in het politieke discours in Nederland. De eerste is om historische parallellen tussen nu en de jaren dertig – en daarmee een belangrijke kritiek op de nieuwrechtse bewegingen – tot taboe te verklaren. De tweede is om de ideeën en gedragingen van ‘boze burgers’ terug te brengen tot een overzichtelijk sociaal-economisch probleem. Samen leveren deze trends een nieuwe politieke correctheid op, waarin de ‘boze burger’ vooral gezien moet worden als een zielige, nooit gehoorde underdog, die je geen trap na moet geven door hem voor fascist of racist uit te maken.

Niet dat dat helpt, overigens. De ‘boze burgers’ zijn vast blij dat Wollaars ze steunt in hun wantrouwen jegens traditionele media, maar veel interesse voor sociaal-economische kwesties lijken ze niet te hebben. De media die ze wel consumeren spreken daar namelijk nauwelijks over. Zo lokt Breitbart, dat nota bene Trumps adjudant mocht leveren, lezers met doemscenario's over de moordende en verkrachtende 'mosliminvasie van Europa', waartegen ons eigen shockblog GeenStijl de reaguurder het liefste in verzet ziet komen. Nationalistische Facebookpagina’s hebben het zelden over te dure boodschappen en melden vooral dat buitenlanders moeten oprotten, de elite moet worden afgezet en dat de revolutie (inclusief bijltjesdag) eraan komt.

De populistische golf is cultureel, niet economisch. Woede, haat en radicale ideeën hebben een eigen verleidingskracht. Als je zulke ideeën wilt bestrijden, zul je er andere ideeën tegenover moeten zetten en dat betekent dat je niet terug moet deinzen om, waar nodig, de ‘boze burgers’ tegen de haren in te strijken. Jeroen Wollaars doet het omgekeerde en praat ze liever naar de mond, waardoor hij alleen maar hun veronderstellingen bevestigt. Het populisme zal door zijn aanpak niet verdwijnen, maar hij garandeert op deze manier wel dat hij van personvriendelijke leiders als Trump niets te vrezen heeft.

Mail

Vincent Tijms is cognitief neurowetenschapper en ontwikkelt onderwijs om kinderen weerbaar te maken tegen slechte ideeën.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer