Deze week: kunstfestival Transmediale in Berlijn, nieuwe manieren om vis te slachten, ambassadeurs op het matje, het kunstonderwijs en Black Swan (die geen Oscar verdient)." /> Deze week: kunstfestival Transmediale in Berlijn, nieuwe manieren om vis te slachten, ambassadeurs op het matje, het kunstonderwijs en Black Swan (die geen Oscar verdient)." />
Asset 14

hard//talk VI

Een beetje New York in Nederland: hard//talk is onze variant van Talk of the town van The New Yorker. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Graag horen we wat u van deze rubriek vindt. Mailt u ons!

Illustratie: Kathrin Klingner

Commentaar

Transmediale

De twaalfde editie van Transmediale, het Berlijnse festival voor kunst en digitale cultuur, zit er weer op. Net als CTM (Club Transmediale), het partner (party-)festival dat ongetwijfeld bijdraagt aan de populariteit van Transmediale. Van suizende oren en grimmige Klubs tot DIY, conceptual hacktivism en intelligent bacteria. Nieuwe media kunst is ruig, maar hoe kan het nog vernieuwen?
De hedendaagse kunstwereld worstelt al jaren met de term nieuwe media kunst, want nieuwe media worden zo snel al oude media. Hoe kan een kunstenaar ons nog verrassen? We zijn al zoveel gewend. De toename van consumententechnologie en dus de groeiende aanwezigheid van ‘nieuwe media’ (in de lokale winkelstraat, je huis en zelfs je hand) zorgt ervoor dat kunstenaars die werken met nieuwe technologieën ons niet snel zullen imponeren. Nieuwe media kunst is soms obscuur en elitair, vaak passé of ‘te gemakkelijk’. En dat is maar af en toe de bedoeling.
Dit betekent dat ideeën steeds belangrijker worden, en niet de drager of de uitvoering. Als het concept niet sterk genoeg is, dan verveelt de gebruikte technologie snel. Transmediale was dit jaar vooral geïnteresseerd in artistieke praktijken, die niet alleen reageren op wetenschappelijke of technische innovatie, maar vooral reflecteren op de sociaal-culturele, politieke en creatieve impact van nieuwe technologieën op ons leven. Dit jaar ging de Transmediale award naar een Indonesische drankdistilleerderij. Een goede keuze. Want zolang het ruig is, kan het nieuwe ons niets schelen.

Door Annabel Troost

Ver weg

De ambassadeur van Iran

Ik denk dat de uitdrukking ‘op het matje geroepen worden’, exclusief voor diplomaten gebruikt wordt. Misschien dat bepaalde schoolhoofden nog een matje hebben waar je met gebogen hoofd op moet staan terwijl je streng toegesproken wordt, maar het is toch vooral onderdeel van het spelletje tussen ministers en ambassadeurs dat van ontvangstcomités, speciale handdrukken en cables aan elkaar hangt. Ik vermoed dat er op BuZa en in het Torentje speciale matjes in de gangkast liggen, stoffige vernederende matjes die over het prachtige Perzische tapijt gedrapeerd worden zodra een de vertegenwoordiger van een vervelend land ontboden is.
De ambassadeur van Iran werd afgelopen week op het matje geroepen. Op maandag stond hij er en gaf geen kik toen minister Rosenthal hem een veeg uit de pan gaf over de executie van de Nederlands-Iraanse Zahra Bahrami. Later die dag werd de ambassadeur opnieuw geroepen, maar hij kwam niet opdagen. Waarschijnlijk beviel het matje hem niet.
In de diplomatenwereld bestaat bijna alles uit symboliek. Ambassadeurs zijn dan ook blij als ze eens normaal kunnen communiceren. Ik ben met studiereizen op de Nederlandse ambassades in Tunesië, Libië, Bosnië, Syrië en Servië geweest. Soms moesten we met z’n allen het Wilhelmus zingen, maar meestal waren de ambassadeurs leuke, open mensen die grapjes maakten over het land en – off the record – zeer kritisch waren op het Nederlandse beleid. De ambassadeur in Syrië was zelfs zo blij met onze aanwezigheid dat hij in alle joligheid met pak en al in zijn zwembad sprong, gevolgd door enkele jongens.
Of hij daarvoor op het matje is geroepen, is mij niet bekend.

Door Rutger Lemm

Zelf

Vis slachten

Ik heb het altijd al vreemd gevonden, visetende vegetariërs. Niet dat ik me moreel verheven voel, ik ben een carnivoor van het meest onbeschaamde soort. Maar toch kan ik de redenering vaak niet volgen. Visetende vegetariërs eten alleen dieren die niet schattig zijn? Diervriendelijk vlees bestaat niet, maar vis is een ander verhaal? Misschien vinden ze vissen minder belangrijk omdat ze glibberig zijn, of misschien is 'blub' geen meelijwekkend geluid. Hebben we alleen morele bezwaren bij het eten van dieren waar we menselijke eigenschappen aan toe kunnen schrijven?
Maar vissen ervaren wel degelijk pijn en stress, al kijken ze er stoïcijns bij. Aangezien diervriendelijkheid voor veel vegetariërs het streven is – zo’n leuke 'puur & eerlijk' sticker die de prijs van je pangasiusfilet met drie euro opschroeft – is Hans de Vis van Wellfish op zoek gegaan naar visvriendelijke slachtmethoden.
Vissen worden bij het Wellfish-procedé eerst met een stroomstoot verdoofd voordat ze op ijswater worden gelegd, waardoor ze stressloos doodgaan. Kweekvissers en visverwerkers in binnen- en buitenland reageren enthousiast: er is al een volautomatische slachtlijn voor kweekzalm in gebruik. De ene vis is echter de andere niet. Paling moet bijvoorbeeld eerst in zout ijswater worden ‘ontslijmd’ en vergt daarna een extra hoge stroomstoot. Maar ja, dan heb je ook wat.
Uiteindelijk is iedereen blij. Vissen gaan zo ontspannen als een slappe band naar hun eeuwige wateren en visbewuste vegetariërs komen zonder schuldgevoel aan hun eiwitten en omega-3 vetten. Daarnaast raakt er bij die efficiënt gekweekte en stressvrij geëlektrocuteerde vis ook geen vrolijk lachend dolfijntje meer in de netten verstrikt. Dat is mooi, want als Flipper doodgaat, dat is pas ècht zielig.

Door Meredith Greer

De Hofstad

Kunstonderwijs

Het gonst in onderwijsland. Halbe Zijlstra wil dat het studierendement omhoog gaat, net als al zijn voorgangers in de laatste 43 jaar. Om dat te bereiken moeten opleidingen strenger gaan selecteren. Goed plan, zolang je het bij intakegesprekken houdt; voor het algemene niveau hebben we een prima centraal examen. Slechter plan is dat langstudeerders worden beboet; daar gaan ze alleen maar meer van bijbeunen of afhaken. En een nog slechter plan is dat tweede studies nog duurder worden gemaakt. Het ontmoedigt mensen die meer willen leren.
En in de schaduw van deze plannen adviseert de commissie-Brinkman om het aantal kunstvakstudenten met twintig procent terug te brengen. Op zich geen slecht idee, er zijn namelijk zoveel kunstenaars dat ze elkaar arm houden. Tot je concreet gaat maken wáár je dan wilt bezuinigen. Veertig procent zijn ontwerpers, die hebben sowieso niet zo’n slechte positie. De theater- en filmscholen zijn al vrij klein en heel selectief. Kaasschaven helpt niet, dat drukt de onderwijskosten nauwelijks. Dan blijft over het dichtgooien van een paar beeldende kunstopleidingen en conservatoria. En dat gaat van au; een stad zonder kunstopleiding wordt namelijk snel saai. Denk aan Enschede zonder AKI, Breda zonder St. Joost, Arnhem zonder modeacademie, al zijn dat ook niet de eerste gegadigden.
Natuurlijk kan het. Zoals een kunstacademiedirecteur ironisch opmerkte: ‘Laten we meteen de gilden herinvoeren, en alleen een nieuwe kunstenaar opleiden als een oude doodgaat.’ Maar je kunt het natuurlijk ook zien als een investering in een prettig leefklimaat. Anders gaan die studenten toch maar iets economisch nuttigs doen. En managers hebben we in ieder geval teveel.

Door Floris Solleveld

De filmclub

Black Swan

Over het algemeen pas ik me aan de mensen aan, en is mijn culturele smaak geheel conform mijn generatie en sociale klasse. Dus cliché, cliché, cliché! ik hou van Mad Men, Jonathan Franzen en Amélie, en wil graag een tijdje in Berlijn wonen, zelfs al is Berlijn eigenlijk alweer over. Maar soms, heel soms, dan zeggen de mensen 'a' terwijl ik 'b' zeg. De hoeplala rondom Black Swan, het Oscarvehikel waar zowel publiek als critici mee weg lopen, presenteert zo’n geval. En dat komt niet eens doordat ik de film stilistisch vrij grotesk vond, of doordat ik de regisseur graag had betrapt op enig gevoel voor humor of ironie.
De film, waarin een perfectionistische balletdanseres de weg kwijt raakt, zou gaan over het offer dat de ware kunstenaar voor zijn of haar kunst moet brengen. Vorm en inhoud vallen wat dat betreft mooi samen in het uitgemergelde lichaam van Natalie Portman: de actrice is, net als het personage dat ze vertolkt, bereid voor haar vak heel ver te gaan. Maar waar Portman inmiddels weer vrolijk romantische komedies aan het maken is, daar gaat Nina aan haar obsessie onderdoor.
Ik had ooit een vriendje dat depressief was en weigerde in therapie te gaan omdat 'alle grote kunstenaars nu eenmaal depressief zijn.' Dat was een laf excuus. Het feit dat Nina sterft voor de kunst is geen heldendaad, maar tragisch, triest en zwak. Best bevreemdend om te merken dat men zulke zwakte graag beloont met jubelende recensies, hoge bezoekersaantallen en mogelijk een Oscar.

Door Lynn Berger

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Homo homini lupus

Homo homini lupus

Sebastian Eisenberg volgt het nieuws van wolvin Noëlla en haar pups op de voet. Lees meer

Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

Nieuws in beeld: 16

Als de kwakzalver per ongeluk gelijk heeft

Het vinden van nieuwe toepassingen voor bestaande medicijnen is een serieus nieuw onderzoeksveld geworden. Lees meer

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Kwam Hans Klok een mooie show geven, of kregen we hem echt te kennen? Lees meer

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Birney troostte iedereen, behalve zichzelf, zag Iris van der Werff. Want verdriet heb je om de anderen en zelfmedelijden is taboe. Lees meer

Nieuws in beeld: Vluchten kan niet meer

In de race tegen klimaatverandering rennen wij de verkeerde kant op

Er is geen ontkennen meer aan: de aarde is al in rap tempo aan het opwarmen en ook de schuldvraag is lang en breed beantwoord. Deden (westerse) mensen tot nu toe hun best voor klimaatverandering weg te rennen, nu is het toch echt tijd om te erkennen dat wij haar veroorzaken. Lees meer

- Sevdaliza in Zomergasten Titel en URL nog aanpassen -

Sevdaliza trok 'show, don’t tell' door tot in het extreme

De vierde Zomergast van 2021 liet het ene prachtige fragment na het andere zien ter ondersteuning van haar boodschap van vrijheid, menselijkheid en ruimte op plekken waar dat niet vanzelfsprekend is. Concrete handvatten bood ze, net als in haar kunst, nauwelijks, zag Ruby Sanders. Of dat erg is? Lees meer

Nieuws in beeld: U had een schip besteld?

Nog altijd zorgen om bezorgschip

Ruim vier maanden langer duurde zijn reis, maar vorige week kwam-ie eindelijk aan in de haven van Rotterdam: het 'blokkeerschip' Ever Given, dat dagenlang vastzat in het Suezkanaal en daar een groot deel van de wereldhandel frustreerde. Maar wie denkt dat aan de beproevingen van het schip daarmee een eind is gekomen, heeft het mis. Lees meer

Automatische concepten 71

Gilgamesj gaat naar huis

Illustrator Sebastian Eisenberg was onder de indruk van de repatriëring van maar liefst 17.000 gestolen Irakese artefacten, die terug naar huis worden gestuurd. Lees meer

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer