Deze week: kunstfestival Transmediale in Berlijn, nieuwe manieren om vis te slachten, ambassadeurs op het matje, het kunstonderwijs en Black Swan (die geen Oscar verdient)." /> Deze week: kunstfestival Transmediale in Berlijn, nieuwe manieren om vis te slachten, ambassadeurs op het matje, het kunstonderwijs en Black Swan (die geen Oscar verdient)." />
Asset 14

hard//talk VI

Een beetje New York in Nederland: hard//talk is onze variant van Talk of the town van The New Yorker. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Graag horen we wat u van deze rubriek vindt. Mailt u ons!

Illustratie: Kathrin Klingner

Commentaar

Transmediale

De twaalfde editie van Transmediale, het Berlijnse festival voor kunst en digitale cultuur, zit er weer op. Net als CTM (Club Transmediale), het partner (party-)festival dat ongetwijfeld bijdraagt aan de populariteit van Transmediale. Van suizende oren en grimmige Klubs tot DIY, conceptual hacktivism en intelligent bacteria. Nieuwe media kunst is ruig, maar hoe kan het nog vernieuwen?
De hedendaagse kunstwereld worstelt al jaren met de term nieuwe media kunst, want nieuwe media worden zo snel al oude media. Hoe kan een kunstenaar ons nog verrassen? We zijn al zoveel gewend. De toename van consumententechnologie en dus de groeiende aanwezigheid van ‘nieuwe media’ (in de lokale winkelstraat, je huis en zelfs je hand) zorgt ervoor dat kunstenaars die werken met nieuwe technologieën ons niet snel zullen imponeren. Nieuwe media kunst is soms obscuur en elitair, vaak passé of ‘te gemakkelijk’. En dat is maar af en toe de bedoeling.
Dit betekent dat ideeën steeds belangrijker worden, en niet de drager of de uitvoering. Als het concept niet sterk genoeg is, dan verveelt de gebruikte technologie snel. Transmediale was dit jaar vooral geïnteresseerd in artistieke praktijken, die niet alleen reageren op wetenschappelijke of technische innovatie, maar vooral reflecteren op de sociaal-culturele, politieke en creatieve impact van nieuwe technologieën op ons leven. Dit jaar ging de Transmediale award naar een Indonesische drankdistilleerderij. Een goede keuze. Want zolang het ruig is, kan het nieuwe ons niets schelen.

Door Annabel Troost

Ver weg

De ambassadeur van Iran

Ik denk dat de uitdrukking ‘op het matje geroepen worden’, exclusief voor diplomaten gebruikt wordt. Misschien dat bepaalde schoolhoofden nog een matje hebben waar je met gebogen hoofd op moet staan terwijl je streng toegesproken wordt, maar het is toch vooral onderdeel van het spelletje tussen ministers en ambassadeurs dat van ontvangstcomités, speciale handdrukken en cables aan elkaar hangt. Ik vermoed dat er op BuZa en in het Torentje speciale matjes in de gangkast liggen, stoffige vernederende matjes die over het prachtige Perzische tapijt gedrapeerd worden zodra een de vertegenwoordiger van een vervelend land ontboden is.
De ambassadeur van Iran werd afgelopen week op het matje geroepen. Op maandag stond hij er en gaf geen kik toen minister Rosenthal hem een veeg uit de pan gaf over de executie van de Nederlands-Iraanse Zahra Bahrami. Later die dag werd de ambassadeur opnieuw geroepen, maar hij kwam niet opdagen. Waarschijnlijk beviel het matje hem niet.
In de diplomatenwereld bestaat bijna alles uit symboliek. Ambassadeurs zijn dan ook blij als ze eens normaal kunnen communiceren. Ik ben met studiereizen op de Nederlandse ambassades in Tunesië, Libië, Bosnië, Syrië en Servië geweest. Soms moesten we met z’n allen het Wilhelmus zingen, maar meestal waren de ambassadeurs leuke, open mensen die grapjes maakten over het land en – off the record – zeer kritisch waren op het Nederlandse beleid. De ambassadeur in Syrië was zelfs zo blij met onze aanwezigheid dat hij in alle joligheid met pak en al in zijn zwembad sprong, gevolgd door enkele jongens.
Of hij daarvoor op het matje is geroepen, is mij niet bekend.

Door Rutger Lemm

Zelf

Vis slachten

Ik heb het altijd al vreemd gevonden, visetende vegetariërs. Niet dat ik me moreel verheven voel, ik ben een carnivoor van het meest onbeschaamde soort. Maar toch kan ik de redenering vaak niet volgen. Visetende vegetariërs eten alleen dieren die niet schattig zijn? Diervriendelijk vlees bestaat niet, maar vis is een ander verhaal? Misschien vinden ze vissen minder belangrijk omdat ze glibberig zijn, of misschien is 'blub' geen meelijwekkend geluid. Hebben we alleen morele bezwaren bij het eten van dieren waar we menselijke eigenschappen aan toe kunnen schrijven?
Maar vissen ervaren wel degelijk pijn en stress, al kijken ze er stoïcijns bij. Aangezien diervriendelijkheid voor veel vegetariërs het streven is – zo’n leuke 'puur & eerlijk' sticker die de prijs van je pangasiusfilet met drie euro opschroeft – is Hans de Vis van Wellfish op zoek gegaan naar visvriendelijke slachtmethoden.
Vissen worden bij het Wellfish-procedé eerst met een stroomstoot verdoofd voordat ze op ijswater worden gelegd, waardoor ze stressloos doodgaan. Kweekvissers en visverwerkers in binnen- en buitenland reageren enthousiast: er is al een volautomatische slachtlijn voor kweekzalm in gebruik. De ene vis is echter de andere niet. Paling moet bijvoorbeeld eerst in zout ijswater worden ‘ontslijmd’ en vergt daarna een extra hoge stroomstoot. Maar ja, dan heb je ook wat.
Uiteindelijk is iedereen blij. Vissen gaan zo ontspannen als een slappe band naar hun eeuwige wateren en visbewuste vegetariërs komen zonder schuldgevoel aan hun eiwitten en omega-3 vetten. Daarnaast raakt er bij die efficiënt gekweekte en stressvrij geëlektrocuteerde vis ook geen vrolijk lachend dolfijntje meer in de netten verstrikt. Dat is mooi, want als Flipper doodgaat, dat is pas ècht zielig.

Door Meredith Greer

De Hofstad

Kunstonderwijs

Het gonst in onderwijsland. Halbe Zijlstra wil dat het studierendement omhoog gaat, net als al zijn voorgangers in de laatste 43 jaar. Om dat te bereiken moeten opleidingen strenger gaan selecteren. Goed plan, zolang je het bij intakegesprekken houdt; voor het algemene niveau hebben we een prima centraal examen. Slechter plan is dat langstudeerders worden beboet; daar gaan ze alleen maar meer van bijbeunen of afhaken. En een nog slechter plan is dat tweede studies nog duurder worden gemaakt. Het ontmoedigt mensen die meer willen leren.
En in de schaduw van deze plannen adviseert de commissie-Brinkman om het aantal kunstvakstudenten met twintig procent terug te brengen. Op zich geen slecht idee, er zijn namelijk zoveel kunstenaars dat ze elkaar arm houden. Tot je concreet gaat maken wáár je dan wilt bezuinigen. Veertig procent zijn ontwerpers, die hebben sowieso niet zo’n slechte positie. De theater- en filmscholen zijn al vrij klein en heel selectief. Kaasschaven helpt niet, dat drukt de onderwijskosten nauwelijks. Dan blijft over het dichtgooien van een paar beeldende kunstopleidingen en conservatoria. En dat gaat van au; een stad zonder kunstopleiding wordt namelijk snel saai. Denk aan Enschede zonder AKI, Breda zonder St. Joost, Arnhem zonder modeacademie, al zijn dat ook niet de eerste gegadigden.
Natuurlijk kan het. Zoals een kunstacademiedirecteur ironisch opmerkte: ‘Laten we meteen de gilden herinvoeren, en alleen een nieuwe kunstenaar opleiden als een oude doodgaat.’ Maar je kunt het natuurlijk ook zien als een investering in een prettig leefklimaat. Anders gaan die studenten toch maar iets economisch nuttigs doen. En managers hebben we in ieder geval teveel.

Door Floris Solleveld

De filmclub

Black Swan

Over het algemeen pas ik me aan de mensen aan, en is mijn culturele smaak geheel conform mijn generatie en sociale klasse. Dus cliché, cliché, cliché! ik hou van Mad Men, Jonathan Franzen en Amélie, en wil graag een tijdje in Berlijn wonen, zelfs al is Berlijn eigenlijk alweer over. Maar soms, heel soms, dan zeggen de mensen 'a' terwijl ik 'b' zeg. De hoeplala rondom Black Swan, het Oscarvehikel waar zowel publiek als critici mee weg lopen, presenteert zo’n geval. En dat komt niet eens doordat ik de film stilistisch vrij grotesk vond, of doordat ik de regisseur graag had betrapt op enig gevoel voor humor of ironie.
De film, waarin een perfectionistische balletdanseres de weg kwijt raakt, zou gaan over het offer dat de ware kunstenaar voor zijn of haar kunst moet brengen. Vorm en inhoud vallen wat dat betreft mooi samen in het uitgemergelde lichaam van Natalie Portman: de actrice is, net als het personage dat ze vertolkt, bereid voor haar vak heel ver te gaan. Maar waar Portman inmiddels weer vrolijk romantische komedies aan het maken is, daar gaat Nina aan haar obsessie onderdoor.
Ik had ooit een vriendje dat depressief was en weigerde in therapie te gaan omdat 'alle grote kunstenaars nu eenmaal depressief zijn.' Dat was een laf excuus. Het feit dat Nina sterft voor de kunst is geen heldendaad, maar tragisch, triest en zwak. Best bevreemdend om te merken dat men zulke zwakte graag beloont met jubelende recensies, hoge bezoekersaantallen en mogelijk een Oscar.

Door Lynn Berger

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling kreeg het afgelopen jaar duizend gezichten. Rijk Kistemaker vraagt zich af: hoe herinneren we ons die gezichten, zodra de coronacrisis (min of meer) voorbij is? Lees meer

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Wanneer grote bedrijven landen uit het Globale Zuiden in een economische wurggreep houden, knijpt Nederland een oogje toe. Maar ons land is evengoed overgeleverd aan de wensen van grote bedrijven. Lees meer

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Evangeline Agape ontdekte tijdens een zomer in het ziekenhuis de kracht van vriendschap en gedeeld leed. "De coronacrisis heeft voor de hele wereld duidelijk gemaakt: isolatie maakt je ongelukkig. En depressie isoleert je. Doet je voelen alsof je de enige in de wereld bent met een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt." Lees meer

Nieuws in beeld: 'Waarde Nederlanders'

'Waarde Nederlanders'

Immigranten moeten zich ‘de Nederlandse waarden’ aanleren, roept onder andere de ChristenUnie tijdens de verkiezingsstrijd. Illustrator Rueben Millenaar vraagt zich af wat hij zich daarbij voor moet stellen. Lees meer

Nieuws in beeld: Onder de (geluids)golven

Onder de (geluids)golven

Je staat er misschien niet bij stil, maar de mensheid maakt enórm veel herrie in zee. We boren naar gas en olie, heien voor windmolens en boorplatforms en onze schepen zijn ook niet bepaald stil. Terwijl water ontzettend goed en ver geluidsgolven doorgeeft - veel beter dan lucht. Lees meer

Filmtrialoog: Cold War

Cold War

De film Cold War is een verhaal over een onmogelijke liefde in Polen ten tijde van de Koude Oorlog. Onze redacteuren bespreken deze veelgeprezen film en beraden zich op de esthetiek, de diepgang van de liefdesrelatie en de raakvlakken met hun eigen leven. Lees meer

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoe komt het toch dat we onze pleziertjes niet willen opgeven, zelfs al weten we dat ze aan de andere kant van de wereld levens kosten? Dennis Faase werd getroffen door een simpele manier om deze mensenlevens niet uit het oog te verliezen. Lees meer

Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer

Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer