Illustratie: Kathrin Klingner

De verontwaardiging overheerst deze week. Halbe Zijlstra, Marianne Thieme, Gerd Leers, schooldirecteuren en de bazen van Yahoo: eraf met hun hoofden!" />

Illustratie: Kathrin Klingner

De verontwaardiging overheerst deze week. Halbe Zijlstra, Marianne Thieme, Gerd Leers, schooldirecteuren en de bazen van Yahoo: eraf met hun hoofden!" />
Asset 14

Rijp voor de slacht

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Graag horen we wat u van deze rubriek vindt. Mailt u ons!

Illustratie: Kathrin Klingner

Commentaar

Hoofddoekjespuntmakerij

In de nrc.next van dinsdag werd Berend Meijer, de rector van een christelijk lyceum, geïnterviewd over hoofddoekjes. Op zijn school draagt meer dan de helft van de meisjes er een, maar hij zegt het zelf niet eens meer te zien. "Al te religieus vertoon" is niet toegestaan op het lyceum, maar mocht een leerling zich toch zeer orthodox kleden, dan hoopt hij dat het niet tot een rechtszaak hoeft te komen. Liever wil hij "het gesprek aangaan".
Meijer’s insteek verschilt van die van Gerard Dekkers, rector van het Don Bosco College in Volendam. "Dat kan ik ook", moet Dekkers gedacht hebben toen de Belgische HEMA breeduit in het nieuws kwam door een medewerkster te ontslaan omdat zij een hoofddoek droeg. Triomfantelijk beleefde hij zijn 15 minutes of fame doordat hij besloot om de hoofddoek-dragende Imane onderwijs te ontzeggen - en nog gelijk kreeg van de rechter ook. "Het is denk ik wel een felicitatie waard," glunderde Dekkers in het RTL-nieuws. Hoewel de reden voor de schorsing wat onduidelijk was – eerst zou het zijn omdat alle hoofddeksels op de school verboden waren, later was het opeens een kwestie van identiteit – had de rector zijn punt gemaakt.
Nu vrouwen in het Midden-Oosten worstelen om na de Arabische Lente niet achter het aanrecht teruggestopt te worden en Franse vrouwen worden gearresteerd omdat zij een niqaab dragen, moeten schooldirecteuren zich misschien wat minder bezighouden met mediageile puntmakerij en het gesprek aangaan met hun leerlingen. Die zien de zaken vaak ontwapenend simpel: "Mensen gaan er echt niet dood aan als er iemand met een hoofddoek op loopt hoor," aldus een mede-leerlinge van Imane.

Door Kelli van der Waals

Rolmodel

Ik heb altijd gelijk

Ik ben Halbe Zijlstra en ik heb een fantastisch plan bedacht om het hoger onderwijs te verbeteren. Daar verdienen we ook wat geld mee, dat geef ik eerlijk toe, maar dat is nou eenmaal nodig (ook al zegt de minister van Financiën daar wat anders over). En dat geld gaan we ook allemaal weer herinvesteren in het onderwijs. Erewoord. We weten alleen nog niet zo goed hoe of wanneer. Dat er dan een heleboel studenten demonstreren tegen die plannen van mij, tsja. Het is in ieder geval fijn dat ze hun studie zo serieus nemen. En al die hoogleraren in toga rond de hofvijver, zagen er prachtig uit. Maar die professoren kunnen beter gewoon weer huiswerk na gaan kijken, of boeken lezen. Daar worden ze toch voor betaald? Dat zei Marja ook zo goed, ze kunnen beter lesgeven dan protesteren. Dan mogen ze de grote-mensen-beslissingen aan mij overlaten, want die wet komt er gewoon. Ik denk namelijk dat dit plan van mij wel een goed idee is. Dat er dan een heleboel 'deskundigen' en 'prominenten uit het bedrijfsleven' zijn die het niet met mij eens zijn, is hun probleem. De oppositie heeft altijd wel wat te zeuren, en die SGP trouwens ook. Ik maak hier toch zeker de wetten? Dat mijn plannen in strijd zouden zijn met allerlei rechtsbeginselen, ja dat heb ik al vaker gehoord. Inhoudelijke argumenten terzijde, de regering zou deze wet toch niet hebben ingediend als hij juridisch onhaalbaar zou zijn? Daar moet u maar gewoon op vertrouwen. Dat er een heel advocatenkantoor na onderzoek tot een andere conclusie is gekomen, verandert niets. Ik ben namelijk hier de staatssecretaris, en ik heb twee regels die luiden als volgt: 1. Ik heb altijd gelijk. 2. wanneer ik ongelijk heb, zie dan regel 1.

Door Meredith Greer

De Hofstad

1000 werkloze slagers

Sinds afgelopen week is er een Kamermeerderheid voor het wetsvoorstel van de Partij van de Dieren om het onverdoofd ritueel slachten van dieren te verbieden. Een algemeen verbod op onverdoofd slachten was al van kracht, waarbij een uitzondering werd gemaakt voor de joodse en islamitische ritus. Alle partijen die zichzelf als links en/of progressief willen profileren, met de PVV (wederom) als joker, steunen het plan om deze uitzonderingspositie op te heffen. Ook de PvdA-fractie, die lang twijfelde, is overstag, "omdat dierenwelzijn voor ons prioriteit heeft (...) los van de vrijheid van godsdienst die wij erg hoog achten." Inderdaad.
Voor het NOS-journaal lichtte Marianne Thieme het initiatiefwetsvoorstel toe: "Wetenschappers zijn het er allemaal over eens dat er sprake is van onaanvaardbaar dierenleed." Dat wetenschappers het hier over eens zijn, is simpelweg niet waar: dat kan een ieder met toegang tot internet verifiëren. En de kwalificatie ‘onaanvaardbaar’, die terloops door Thieme wordt ingevoegd, is al helemaal bizar. Immers, wat voor ons wel of niet onaanvaardbaar is, laat zich niet makkelijk door wetenschappelijk onderzoek onderbouwen. Om de wetenschap dan als buikspreekpop te gebruiken is een goedkope vorm van politieke manipulatie.
Maar goed. Zoals ik in een eerder bericht al suggereerde, maakt Thieme gebruik van de huidige intolerantie jegens moslims. En haar wetsvoorstel, als eenmaal wet, zadelt ons op met een onvermijdelijke vraag: wat gebeurt er als over een jaar of wat de duizenden halal-slagers die Nederland kent zonder pardon op straat worden gezet en zelfstandig ondernemers simpelweg gedwongen worden hun bedrijf op te geven?
Voor alle duidelijkheid: een verbod op rituele slachting was eenmaal eerder van kracht in Nederland, namelijk tijdens de Duitse bezetting. Dat we deze standaard van expliciete inperking van de vrijheid van religieuze minderheden anno 2011 nogmaals moeten evenaren, is [vul in].

Door Elon Heymans

Ver weg

Ai Weiwei

"De nadelen van mijn arrestatie zijn groter dan de voordelen", zei Ai Weiwei in oktober nog in NRC Handelsblad. De Chinese kunstenaar en activist, die vooral buiten zijn vaderland bekendheid geniet, leek door zijn status in de internationale kunstwereld enigszins beschermd tegen arrestaties. Naar aanleiding van zijn miljoenen porseleinen zonnebloempitten in het Tate Modern en de Nobelprijs voor de Vrede die zijn vriend Liu Xiaobo ontving, uitte ik hier al mijn zorgen over het lot van Ai. Inmiddels is er niets meer van hem vernomen sinds hij vorige week zondag in Beijing werd opgepakt vanwege 'economische misdrijven'. Zijn naasten worden verhoord, zijn studio is overhoop gehaald en de vraag rijst of hij überhaupt nog leeft. "Ik weet ook dat niemand in het Westen mij werkelijk kan beschermen als iemand hier besluit dat het wel genoeg is geweest met die grote bek van Ai Weiwei. Als het zover komt, komt het zover. Wat kan ik daar aan doen? Ik lig er niet wakker van. Ik weet namelijk ook niet waar de grens ligt van wat wel gezegd kan worden en niet." Van de petitie, gestart door musea zoals het Guggenheim, MoMa en Tate Modern, zullen de Chinese autoriteiten zich dan ook niets aantrekken. De handelwijze van de Partij lijkt onhoudbaar. Het internet waar steeds meer Chinezen gebruik van maken, de opkomende middenklasse en de status van China als serieuze wereldmacht zouden een agressieve houding van de overheid onmogelijk moeten maken. Maar zolang Yahoo en Twitter met de Partij samenwerken, zolang de middenklasse repressieve beslissingen slikt in ruil voor welvaart en zolang de verontwaardigde reacties uit het Westen slechts bij woorden blijven, is het tegendeel voorlopig waar.

Door Roos Euwe

Post Scriptum

Een verwarde man

Afgelopen week stak een man zich op de Dam in Amsterdam in brand. Een dag later overleed hij. Dit is op zich al tragisch genoeg, maar nog veel schrijnender was het om te zien hoe volstrekt onverschillig zowel politiek als media op deze wanhoopsdaad reageerden. Waar, zoals Jeroen van Rooij reeds op deze site opmerkte, minister Gerd Leers zijn kleingeestigheid nog eens ten toon spreidde door te zeggen dat het "heel tragisch" was, maar dat hij "echt niet kan bevroeden wat nu de reden is geweest waarom die meneer dat gedaan heeft", was het eerste dat er in verschillende media werd gemeld het feit dat de man een ‘verwarde indruk’ maakte.
Deze toverformule is ondertussen een geijkte methode om verontrustende en vermeend politieke acties van hun politieke lading te ontdoen en onschadelijk te maken. Kennelijk is er niemand van mening dat het wellicht grotesk, maar toch op zijn minst ook significant is dat een asielzoeker zich op klaarlichte dag in het openbaar in de fik steekt. Wat mij echter het meest zorgen baart is dat het wegzetten als ‘verward’ impliciet associaties oproept met de 'damschreeuwer' en de 'waxinelichtjeshouderwerper'. Bij deze twee ‘verwarde’ mensen gebeurde het afgelopen jaar het exact tegenovergestelde: twee daadwerkelijk uit een verwarde geest voortgekomen acties werden door politiek, media en justitie gepolitiseerd en als excuus gebruiken om mensen, onder het mom van veiligheid, gedurende lange tijd zonder proces vast te zetten. Gecombineerd met het meest recente incident van een 36-jarige man die zich op de Dam in de brand stak, rijst er een in toenemende mate verontrustend beeld op van de arrogantie van onze huidige overheid, en het totale gebrek aan maatschappelijk verontwaardiging.

Door Melle Kromhout

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Bij de media heerst ziekte, journalisten stellen te weinig vragen. Fausto en Marthe van Bronkhorst komen met een behandelplan. Lees meer

Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

In deze editie van Hooray for the Essay dagen we je uit om na te denken over waarheid. Reageer voor 19 januari. Lees meer

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Mode lijkt glanzend en zorgeloos, maar er schuilt een wereld van politiek achter. Loïs Blank vraagt zich af: wie bepaalt eigenlijk welke verhalen verteld mogen worden? Wat gebeurt er met de progressieve stemmen van een bedrijf dat vooral voor de winst gaat? Lees meer

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Op 25 november is het 50 jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd van Nederland. Kevin Headley bespreekt hoe de onafhankelijkheid van Suriname tot stand is gekomen en hoe het zich verder ontwikkelt tot natie: van politieke geschiedenis tot hedendaagse successen. Lees meer

De integratie-stok slaat wéér de ‘problematische Moslim’

De integratie-stok slaat wéér de ‘problematische Moslim’

'Een begrip als integratie lijkt een middel om te streven naar een inclusievere samenleving, maar dwingt in feite minderheden om hun culturele en religieuze identiteit op te geven.' Aslıhan Öztürk legt de retoriek bloot waarmee de integratie-stok dreigend boven het hoofd van generaties migranten wordt gehouden. Lees meer

Wifey material

Wifey material

Wifey of wervelwind, Madonna of hoer. Marthe van Bronkhorst had gehoopt dat dit binaire denken passé was, maar helaas, de emancipatietrein blijkt op dit spoor nog steeds haperen. Ik oefen een enorme aantrekkingskracht uit op één specifiek soort mensen: mensen van wie de favoriete contactfrequentie eens in het kwartaal is. Mensen van wie de love... Lees meer

Anders voel ik me zo oud 1

Anders voel ik me zo oud

In dit essay analyseert Loulou Drinkwaard de tegenstrijdige etiquetten die haar zijn geleerd of opgelegd: ‘Tussen u en jou in, zweef ik. De waarden van mijn vader in mijn ene hand en de waarheid van mijn moeder in mijn andere. Mijn oma deelt de kennis van ons moederland en ‘De Nederlander’ bepaalt wat hoort. Ondertussen vond ik een alternatief. Zullen wij elkaar vousvoyeren?’ Lees meer

:De herhaling van de zombie-apocalyps: Op zoek naar een alternatieve dystopie

De herhaling van de zombie-apocalyps: Op zoek naar een alternatieve dystopie

De zombie is een popcultuuricoon. En niet alleen tijdens Halloween! Series als The Walking Dead en The Last of Us volgen de gebaande zombiepaden. Volgens Anne Ballon hebben zombies méér narratief potentieel. In vernieuwende verhalen wordt onderzocht 'hoe wij als halfbewusten de wereld beleven, hoe we opgaan in systemen die we niet hebben gekozen, hoe we verlangen en met verlies omgaan.' Lees meer

Twee dagen

Twee dagen

Rocher Koendjbiharie belicht de verschillende paden die we tijdens de aankomende verkiezingen in kunnen slaan. Kiest Nederland opnieuw voor rechts, en strompelen we verder richting democratisch en moreel verval? Of kiest Nederland toch voor een samenleving waarin we omkijken naar elkaar? 'Alleen fascisten zien antifascisme als een bedreiging.' Lees meer

Vergeten vrouwen 1

Vergeten vrouwen

In dit essay schrijft Anne Louïse van den Dool over vrouwelijke kunstenaars die meer dan ooit in de schijnwerpers staan. Niet alleen hedendaagse makers, maar ook opvallend veel vrouwen die rond 1900 actief waren in de kunstwereld trekken veel aandacht. Met solotentoonstellingen over Suze Robertson, Coba Ritsema en Jo Koster laten musea zien waarom juist deze kunstenaars alsnog een plek in de canon verdienen. Lees meer

Wil de Nederlander opstaan alsjeblieft?

Wil de Nederlander opstaan alsjeblieft?

Wanneer de VVD pleit voor het bijhouden van gegevens over ‘culturele normen en waarden’ van mensen met een migratieachtergrond, over welke normen en waarden hebben ze het hier dan eigenlijk? Rocher Koendjbiharie neemt de eisen onder de loep die de politiek alleen stelt aan mensen die zichtbaar wortels elders ter wereld hebben. ‘Men wil geen vermenging van culturen en geen uitwisseling van gedachten. De echte eis is assimilatie en het afbreken van wortels.’ Lees meer

Roze, wit, blauw

Roze, wit, blauw

Rechtse en nationalistische partijen laten in hun nieuwste verkiezingsprogramma’s zien dat hun ruimte voor de lhbtqia+-gemeenschap altijd voorwaardelijk is geweest. Journalist Rocher Koendjbiharie legt uit: 'Homoseksualiteit en vrouwenrechten zijn binnen rechtse kringen vaak pas relevant wanneer ze in relatie tot migratie besproken worden.' Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in maart je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!