Illustratie: Anne Brakema

Eindelijk weten we meer over de moeder van 's werelds machtigste man en is de Toren van Pisa gerestaureerd." />

Illustratie: Anne Brakema

Eindelijk weten we meer over de moeder van 's werelds machtigste man en is de Toren van Pisa gerestaureerd." />
Asset 14

De Mama van Obama

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Graag horen we wat u van deze ambitie vindt. En van de uitvoering. Mailt u ons!

Illustratie: Joost de Haas

Machtige Media

Aasgier en Witteman

Tijdens de uitzending van Pauw en Witteman op 20 april, stelde Paul Witteman in een gesprek met John de Mol dat SBS6 - onlangs door De Mol overgenomen - een wat ordinaire zender is: "SBS heeft zich een beetje ontwikkeld als een platte zender, zo is het ook begonnen, met veel reality en weet ik veel wat voor ordinairs", zei de interviewer met het gebruinde gezicht tegen de media mogul met het geverfde haar.
Al wilde De Mol het niet zo stellen, SBS is inderdaad wat ordinair, met programma’s als Hart van Nederland, dat bericht over mannen die stiekem in kleedhokjes filmen. Maar platte televisie vind je op alle kanalen. Van de hilarische New Kids op Comedy Central tot het hoofdpijnverwekkende Secret Story (waar niemand naar kijkt) op Net 5. RTL spande deze week de banale kroon door ons deelgenoot te maken van de geslachtsdaad van Barbie en Sterretje in Oh oh Tirol.
Dat ook de publieke zenders een tikkie ordinair kunnen zijn bewees het programma van Witteman zelf. Een kwartiertje voordat John de Mol aan tafel schoof, ondervroegen Jeroen en Paul mensen die betrokken waren bij de ramp in Alphen aan de Rijn. De vragen waren niet altijd even verfijnd. Of de emoties erin hakken, of het moeilijk is om aan het werk te gaan en wat voor emoties er toen door ze heen gingen. Winkelmedewerkster Mimi vertelde dat ze bang is. "Bang voor wat, Mimi?"
Ook Mazioum Youssef was aanwezig, een jonge Syriër die zijn vader verloor bij de schietpartij. Het verhaal is nogal mediageniek, omdat het gezin Syrië had verlaten op zoek naar veiligheid. Dus mocht Youssef woensdagavond aan zo’n miljoen Nederlanders met glazige blik vertellen over een zeer traumatische gebeurtenis uit zijn leven. En als hij "Ik kan het op het moment echt niet vertellen, het ging gewoon helemaal mis" stamelde, dan werd er doodleuk gevraagd: "Wat ging er helemaal mis?" De lichte sensatielust die zo nu en dan door het groepsinterview heen sijpelde maakte het item prima geschikt voor de gemiddelde SBS-kijker.
Platheid, reality en ordinaire journalistiek zitten in een klein hoekje. Of een grote.

Door Kelli van der Waals

Zelf

Zonnegod

Wij Nederlanders leven in een klimaat dat gekenmerkt wordt door een lange, slepende winter van kou, ziekte en depressie (en goed, soms wat ijspret), die dan eind maart eindelijk plaatsmaakt voor De Lente, waarna iedereen in het land als maniakken naar buiten rent om halfnaakt in parken en op stranden te liggen, drie maanden lang. Grijnzend als net ontmaagde pubers bereiken we en masse één lange zonneclimax.
De overgang vond dit jaar wel heel plotseling plaats. Het leek alsof we al maanden op onze deurmat lagen te wachten, een picknickkleedje in de ene en een Ray Ban in onze andere bleke vuist geklemd, tot dat eerste zonnestraaltje onze huid zacht kietelde en we massaal de rosé en het stokbrood van zolder konden halen. “Verbrand mij, o Zon!” En dan ook nog een Paasvakantie en straks Koninginnedag! Er worden massaal kinderen verwekt.
Sommige mensen houden er niet van zon als de zon schijnt. Ze vinden het te warm – zoals mijn oma, die niet zo goed kan functioneren bij hoge temperaturen. Of ze zitten liever alleen op hun kamer – wat ’s zomers niet sociaal acceptabel is. Zij bidden alweer voor de winter, maar ze zijn de uitzondering.
Drie-en-twintig graden in april, vier vrije dagen, het is een onverwachts cadeau. De grote vechtpartij in het Amsterdamse Vondelpark leek dan ook vooral ingezet door rancuneuze (want werkende) politieagenten en niet door de gemoedelijke proseccodrinkers. De overheid probeert onze manie in te dammen door de alcoholconsumptie op Koninginnedag te beperken, maar we zijn niet te stoppen en zullen de rest van de lente en de hele zomer lang elk zonnestraaltje omarmen als een lang verloren vriend met wie we altijd al een ongelofelijke seksuele spanning hadden.
Het is alweer bijna herfst.

Door Rutger Lemm

Nieuws in beeld

Toren van Pisa is na twintig jaar uit de steigers.

Illustratie: Anne Brakema

Rolmodel

Yo Mama

In het zaterdagmagazine van de New York Times stond afgelopen weekend een voorpublicatie uit Janny Scotts volgende maand te verschijnen biografie A Singular Woman: The Untold Story of Barack Obama's Mother.
Noch in de kop van het Times-artikel, noch in de titel van het boek, wordt 'de moeder van' bij naam genoemd – het zal ermee te maken hebben dat het verhaal van Stanley Ann Dunham tot nu toe inderdaad grotendeels 'onverteld' is gebleven. Obama's autobiografie, Dreams From My Father, draaide meer om zijn afwezige vader dan om zijn moeder; en de meeste media kwamen niet veel verder dan speculeren over de communistische en islamitische invloeden waaraan Dunham haar zoon al dan niet zou hebben blootgesteld.
Dat daarin nu verandering komt, is, afgaande op de voorpublicatie, erg prettig. Uit het artikel komt een vrijgevochten, gepassioneerde, empathische en intelligente vrouw naar voren, die weigerde onderdeel te worden van de expat community in Jakarta, die het vertikte zich aan te passen aan onzinnige ongeschreven regels, en die het potentieel van haar zoon feilloos in de peiling had. Ze was ook een beetje gek, fel, en spannend – iemand, kortom, die je eigenlijk het liefst als buurvrouw of tante had gehad; al is moeder van de machtigste man op aarde natuurlijk ook niet verkeerd.
Ik zie alvast uit naar het hele boek – en vraag me af of er al boeken over mama Wilders, mama Rutte, of mama Balkenende in de maak zijn.

Door Lynn Berger

Post Scriptum

Crisisbeleid

Dat hedendaagse musea in een identiteitscrisis verkeren is geen nieuws, gezien de eisen waaraan het moderne museum probeert te voldoen. Ze willen toonaangevend en aanwezig zijn, maar geen ouderwets vastgeroest instituut. In de bouwkunst is duidelijk te zien wat de reacties hierop zijn. Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen, dat aan de vooravond staat van een grondige verbouwing, vulde de monumentale zalen met een tentoonstelling over hedendaagse musea. Hoewel het uitsluitend over architectuur van musea gaat, en er dus vooral maquettes en tekeningen te zien zijn, wordt hier heel duidelijk zichtbaar hoe de mens reageert wanneer zijn identiteit onder vuur ligt.
Enerzijds zijn er grootse gebouwen die om aandacht schreeuwen, zoals het flitsende Denver Art Museum van Daniel Libeskind en de dramatische uitbouw van de Corocan Art Gallery in Washington DC. Deze imposante maquettes worden overtroffen door het megalomane project Het culturele park van de Helleense wereld in Athene. De laatste twee plannen blijken na een rondje op het internet overigens nog verre van realiteit of zelfs helemaal afgewezen. Anderzijds zijn er de vriendelijke gebouwen die communiceren met de omgeving. Zoals het fascinerende ondergrondse Chichu Art Museum in Japan, het lichte Nelson Atkins Museum in Kansas en een - eveneens niet uitgevoerd - museum bij Stonehenge waarbij het bouwwerk en landschap perfect samen vallen. Wie echter goed kijkt, ziet dat de tentoonstelling niet alleen over gebouwen gaat, maar vooral over hoe te reageren wanneer de eigen identiteit ter discussie staat. Door met veel poeha en uiterlijk vertoon om aandacht vragen, of door gelaagd en subtiel proberen de verschillen te overbruggen.
De huidige Nederlandse regering, die uitblinkt in negativiteit en haar eigen identiteit enkel versterkt door verdeeldheid te scheppen, zou eens een kijkje moeten nemen in het KMSK in Antwerpen.

Door Roos Euwe

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Reuzenalken

De laatste reuzenalk en wat hij ons leert over de klimaatcrisis

In een Brusselse opslagkast staat een vogel die we nooit meer levend zullen zien. We weten al eeuwen hoe soorten verdwijnen en toch lijken we opnieuw weer toe te kijken. Wanneer wordt weten eindelijk handelen? Lees meer

:Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

In ons collectieve geheugen lijkt er weinig plaats voor moeders* die na de bevalling lijden aan depressieve gevoelens: deze verhalen ondermijnen het klassieke beeld van het moederschap als een roze wolk. Gelukkig brengen steeds meer vertellingen nuance aan, waarbij de vraag rijst in hoeverre we als maatschappij verantwoordelijkheid dragen voor de eenzaamheid die kersverse moeders kan overvallen. Een essay door Anne Louïse van den Dool. Lees meer

:Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Is literatuur links of rechts? Sarah Neutkens duikt in twee klassiekers en gaat na of ze wel zo links zijn als vaak wordt beweerd. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

over samen niet weten

Anne Louïse van den Dool won met het essay 'Een middenwereld: over samen niet weten' de derde plaats van Hooray for the Essay 2026. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Tweede plaats Hooray for the Essay 2026 - Dat is dan jouw waarheid

Saar Lermytte won de tweede plek van Hooray for the Essay 2026 met het essay Dat is dan jouw waarheid Lees meer

Steen 1

Steen

Stel je eens voor hoe een relatie met een steen kan beginnen, hoe die eruitziet en waarin jullie elkaar zullen vinden. Sjoukje Kamphorst neemt je mee op een literaire reis langs verloren zwerfkeien, gebarsten geliefdes en zinloos geploeter. ‘Wat een steen te zeggen heeft, kan alleen maar van groot gewicht zijn.’ Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Melissa Dhondt won de eerste prijs van Hooray for the Essay 2026, met haar essay ‘Wat zo is’ waarin ze haar moeders relatie tot alcohol op een invoelende manier beschrijft. De wedstrijd is een samenwerking tussen DeBuren, Rekto:Verso en Hard//hoofd. Lees meer

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Rocher Koendjbiharie en Tamara Hartman schreven een essay over de Nederlandse geschiedenis van het feminisme en kritiek op de Dolle Mina’s binnen een kader van intersectionaliteit voor een boekpublicatie van de Dolle Mina’s. Er kwam feedback dat het stuk ‘te moeilijk’ en niet ‘speels’ genoeg was – een vanoudse kritiek wanneer over racisme of witheid geschreven wordt. Ze besloten zich terug te trekken en plaatsten dit incident binnen de context van systematische witheid van de Dolle Mina’s. Nu lees je het essay hier, op Hard//hoofd. Lees meer

Laatste woorden

Laatste woorden

Na een overlijden in de familie, vraagt Vera Corben zich af welke geluiden permanent in ons hoofd wonen. Is dat de score van het leven? Hoe klinkt die dan? En is de dood dan niet meer dan de afwezigheid van dat geluid? Lees meer

Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Bij de media heerst ziekte, journalisten stellen te weinig vragen. Fausto en Marthe van Bronkhorst komen met een behandelplan. Lees meer

Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

[Deadline verstreken] Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

In deze editie van Hooray for the Essay dagen we je uit om na te denken over waarheid. Reageer voor 19 januari. Lees meer

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Mode lijkt glanzend en zorgeloos, maar er schuilt een wereld van politiek achter. Loïs Blank vraagt zich af: wie bepaalt eigenlijk welke verhalen verteld mogen worden? Wat gebeurt er met de progressieve stemmen van een bedrijf dat vooral voor de winst gaat? Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in september je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!