tickets
Asset 14

Kennis is onmacht

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Over MH17, Israël en het ook even niet meer weten.

Ik zie hoe een macho rebellenleider de waarnemers van de OVSE zijn regels uitlegt. "Wie mijn bevelen niet opvolgt, gaat het merken." Hij wil voorkomen dat ze te dicht bij grote brokstukken komen. Ik heb zin om het beeld in te stappen en die vent opzij te duwen. In plaats daarvan probeer ik mezelf op te vrolijken met wat Youtube-filmpjes.
Facebook stroomt vol met verdriet. Omgekomen vrienden, maar ook de kinderen op de Gazastrook en een door de New Yorkse politie doodgewurgde man komen voorbij. Eindelijk, zou je cynisch kunnen opmerken. Eindelijk geen selfies op een bootje vol prosecco, geen baby’s en geen prestaties. De ontkenningscultuur, waarin iedereen vooral lijkt te genieten van zijn eigen leventje, wordt even doorbroken.
Aan de andere kant weet ik niet of het veel uitmaakt. Het Westerse Verlichtingsdenken is gestoeld op de spreuk ‘Kennis is macht’. Maar in het informatietijdperk blijkt het tegendeel waar: hoe meer je over de wereld weet, hoe meer je beseft dat je macht beperkt is. Daarom is het ergens wel begrijpelijk dat veel mensen kiezen voor domheid. De vingers in de oren: lalala, ik wil het niet weten. Iemand nog prosecco? Nietzsche schreef al: ‘Wie diep in de wereld heeft gekeken, begrijpt waarom de meeste mensen oppervlakkig zijn.’ Ik doe er zelf ook aan mee en volg eigenlijk al jaren het nieuws niet meer.
Want wat kunnen we doen? De afgelopen decennia is de massa vakkundig monddood gemaakt; niet alleen in Rusland en China, maar ook in onze vrijere democratie. Waar het volk vroeger zoveel mogelijk genegeerd werd, wordt het nu juist zo zichtbaar mogelijk gemaakt. We worden uitgebreid bekeken en kiezen zelf ook graag voor een leven in de openbaarheid. Op sociale media leven we ons uit in een schijnvrijheid, die ons eigenlijk de mond snoert. Want als iedereen evenveel zeggingskracht heeft, is een mening niets waard.
We weten dat we niet weten wie de vijand is. Multinationals zijn zo reusachtig dat we ze niet eens meer kunnen zien. De financiële sector werkt achter een rookgordijn. Schimmige lobbyisten en advocaten bespelen de overwerkte journalisten, politici en activisten, zodat de verdwijntruc compleet is. Tegen wie moet je protesteren?
Natuurlijk helpt het wanneer iets dichtbij komt. Nadat je een filmpje van een slachthuis hebt gezien, word je onmiddellijk vegetariër. Maar al snel ebt die gruwel weg en treedt een beschermingsmechanisme in werking: cynisme. Zoals de slachthuismedewerker uiteindelijk zijn empathie afsluit voor de koeien, zo trekken wij een Iron Dome voor alle ellende op. Heel begrijpelijk, want anders zou je gek worden van de zorgen.
Veel commentaren wijzen ons nu op onze hypocrisie: ja, nu we mensen kennen die betrokken zijn bij een tragedie, zijn we kwaad. Terwijl er elke dag onschuldige mensen doodgaan. We zouden vierentwintig uur per dag woedend moeten zijn. Dat slaat helemaal nergens op. Daar heeft niemand iets aan.
De vraag blijft: wat kunnen we doen? Moeten we met z’n allen naar Oost-Oekraïne vliegen en de power trip van die machomilitair doorbreken? Nooit meer houmous of falafel eten? Een online petitie tegen Hamas tekenen? Wereldwijd de politie afschaffen? De straat op met fakkels en hooivorken? Een vredige sit-in of juist een flinke confrontatie met die klootzakken van de ME? Geld overmaken? Geëngageerde cabaretvoorstellingen maken? Stoppen met belasting betalen, geen vlees meer eten, oude mensen groeten op straat, meer duurzaamheid, weg met de VVD, stoppen met Facebook, onhandig vrijwilligerswerk in Tanzania gaan doen? Of toch maar een bootje kopen en jezelf hypnotiseren met de geile geluksbelofte van de consumptiemaatschappij?
Ik weet het niet meer. Ik dacht vroeger altijd dat je goed voor jezelf en de mensen om je heen moet zorgen. Mensen die van hun fiets vallen, overeind helpen. Afval in de prullenbak. Een betere wereld begint bij jezelf.
Misschien moeten we accepteren dat we machteloos zijn en dat er altijd ellende zal zijn, die we dus maar beter kunnen negeren.
Maar misschien is dat wel laf individualisme. In het vliegtuig zaten onder andere Nederlandse AIDS-onderzoekers, die hun intelligentie en tijd concreet voor een betere wereld inzetten. Het maakt de ramp nog confronterender.

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan