Asset 14

De straat tegen Davos

Hard//talk: De straat tegen Davos

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. De uithaal van Rutger Bregman naar de wereldelite op het World Economic Forum in Davos, het onderonsje van de superrijken der aarde, ging twee weken geleden de wereld over. Mooi dat zijn ideeën zo massaal werden opgepikt, maar dat is niet genoeg. Jarmo Berkhout legt uit waarom.

Rutger Bregman had twee weken geleden zijn moment van glorie. De jonge historicus, bekend van zijn pleidooien voor het basisinkomen en een vernieuwd geloof in de Vooruitgang, gebruikte het platform dat Davos hem bood om de miljonairsklasse de oren te wassen. Dat deed hij met een vanzelfsprekende pijler van elke linkse politiek: belast de rijken. Daarop ging hij prompt viral. Wat daarmee onderbelicht bleef, is dat het in werkelijkheid zijn panelgenoot Winnie Byanyima was die zich opwierp als kampioen van de armen en de arbeidende klassen. Het was haar uitsmijter die het weerwoord vormde tegen het misplaatste economische optimisme van de Davos-elite: “You’re not counting dignity of people. You’re counting exploited people!

Bregman ziet zijn eigen populariteit dan ook als een teken dat zijn vooruitgangsgeloof legitimeert, en laat het na economische rechtvaardigheid te eisen namens de uitgebuite massa.

Hoe moeten we het verschil tussen de twee panelleden begrijpen? Terwijl het Bregman naar eigen zeggen te doen is om de materiële levensomstandigheden van de mensen, gelooft hij dat het ideeën zijn die de wereld veranderen. Dat klinkt logisch, maar is eigenlijk een paradox: het zijn namelijk mensen die de wereld veranderen, op basis van collectieve politieke actie. Wie dit negeert, hanteert in feite het perspectief van een optimistische machthebber – een beetje als een doorsnee D’66-er, of Mark Rutte als hij weer eens uitlegt hoe gaaf ons land is.

Bregman ziet zijn eigen populariteit dan ook als een teken dat zijn vooruitgangsgeloof legitimeert, en laat het na economische rechtvaardigheid te eisen namens de uitgebuite massa. Elke levensvatbare linkse (of progressieve) organisatie begint met dat laatste. Wie dat serieus neemt, doet er beter aan te denken vanuit “de straat”, vanuit het concrete leven van degenen die daadwerkelijk gebaat zijn bij een systeemverandering. Het was Byanyima die dit in Davos deed, door de superrijken erop te wijzen dat hun kwantificatie van de economische voorspoed helemaal niks zegt over de levens van de mensen – arbeiders, boeren – die die voorspoed überhaupt mogelijk maken. Ze verklaarde zich solidair met hen en plaatste daarmee het zwaartepunt van het conflict met de miljonairsklasse in de politieke strijd voor waardigheid en gelijkheid. Dat werkt mobiliserend.

De tekenen van verandering moeten we daarom niet zoeken in de tijdelijke belangstelling voor een viral idee als dat van Bregman (hoe belangrijk het ook is om de rijken te belasten!), maar in de bereidheid om collectief politieke actie te ondernemen. Terwijl het fenomeen van een protestgeneratie voor altijd gevangen leek te blijven in de legendes van de jaren zestig, zien we nu wederom een massale mobilisatie van jonge mensen. De klimaatspijbelaars waren het meest hoopgevende wat Nederland in jaren overkomen is. En het is pas het begin. Volgende maand wordt een spektakel: eerst de Women’s March en de Klimaatmars, die beide massaal beloven te worden. De week erop een nationale onderwijsstaking en de week daarna de jaarlijkse demonstratie tegen racisme en discriminatie. Laten we de Davos-elite vergeten, de gezapigheid waarmee we met onze verworven rechten omspringen aan de kant schuiven, en woorden omzetten in daden.

Beeld: World Economic Forum via Flickr

Mail

Jarmo Berkhout werkt bij Het Actiefonds, een Amsterdamse organisatie die wereldwijd activisten ondersteunt. Hij studeerde filosofie aan de UvA, die hij meermaals hielp te bezetten, en is schrijver.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer