Asset 14

We laten ons niet sussen

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af.

De legers van Greta Thunberg dwingen de urgentie af. De laatste week van september protesteerden zo’n zes miljoen mensen over de hele wereld voor het klimaat. De jongste generaties – want om hun toekomst gaat het – hebben het voortouw genomen in wat de eerste echte mondiale protestbeweging in decennia lijkt te worden. In Nederland werd er gedemonstreerd in het berucht demonstratie-vijandige Den Haag, waar de politie altijd net iets meer geweldliefhebbers kent en protestroutes naar inzicht van de burgemeester worden aangepast. Toch waren er zo’n 40.000 mensen – massaal dus, voor Nederlandse begrippen, in deze tijd. De kinderen liepen voorop, maakten de mars, riepen 'system change not climate change'. Verandering kan niet lang uitblijven, voelde men, maar toen een paar dagen later met massale volkssteun de tractoren van protesterende boeren het Malieveld opreden vroeg ik me af: wat gaat er eigenlijk veranderen?

'System change not climate change' is een goede leus en eis, net zoals klimaatrechtvaardigheid. Ze duiden aan wat ervoor nodig is om de aanstaande, in werkelijkheid de zich al voltrekkende ramp, tegen te houden, namelijk de radicale breuk met alles – het systeem – wat die ramp heeft veroorzaakt. Tijdens de klimaatstaking besefte ik, net als tijdens de eerste spijbelactie van de scholieren, dat de jongste generatie dit daadwerkelijk snapt.

Uitzonderingen daargelaten – zoals de bezetting van het Maagdenhuis in 2015 – strekt het mijn generatie niet tot eer grotendeels vergeten te zijn wat protest betekent, wat de waarde is van verzet. We hebben geen moment gekend waarop we ons collectief hebben gemanifesteerd als generatie, in protest tegen een orde die het slechte laat voortbestaan, terwijl het goede, of de mogelijkheid van een alternatief, verstikt raakt. Ter meerdere eer en glorie van het voortbestaan van de status quo hebben we ons laten dresseren, in plaats van boos te worden. Een precair individualisme staat collectieve actie in de weg.

Het realisme bevindt zich aan de kant van de jonge activisten, die zijn ontwaakt uit de droom dat de bestaande orde goedaardig is.

Niks van dat alles bij de klimaatspijbelaars, geen cynisme, geen lamlendigheid. Ze weten wat er op het spel staat, weten dat ze ervoor moeten strijden, weten dat het anders algauw te laat is. Greta Thunberg is de ideale symbolische leider. Grote emancipatoire bewegingen hebben, als breuk met de normale, verlammende politieke gang van zaken en zijn middelmatige beheerders, in hun voorvechters de onkreukbaarheid van een heilige nodig. Rosa Luxemburg was dat ruim een eeuw geleden voor de arbeidersbeweging, de burgerrechtenbeweging had King. Nu veegt Greta de vloer aan met zowel autoritaire als liberale wereldleiders. Mensen (mannen) die hun dagen besteden aan het uitleggen dat ze doen wat ze kunnen en dat het goed is wat ze doen. Die ofwel hun leugens tot nieuwe waarheid uitroepen ofwel hun leugens inzetten om hun lafheid te camoufleren.

Het realisme bevindt zich aan de kant van de jonge activisten, die zijn ontwaakt uit de droom dat de bestaande orde goedaardig is. De bedreigingen en scheldpartijen die ze daarvoor moeten ondergaan zijn schandalig, maar een groter gevaar schuilt in de zogenaamd wijze, redelijke mensen (mannen) van het midden: apologeten die het hebben over groen kapitalisme, die bezweren dat “de technologie” met oplossingen zal komen, dat de economische groei niet gehinderd mag worden (vanwege “onze manier van leven”), dat we allemaal rustig en rationeel moeten blijven.

Onze grootste uitdaging is om niet in de val van de sussende woorden te trappen. Anderzijds komt er een punt waarop het niet genoeg is om de autoriteiten te confronteren met de wetenschappelijke feiten. Vanuit een positie van machtsongelijkheid kan sabotage de juiste strategie zijn, om te staken en op die manier aandacht voor het probleem te vragen, het spel niet mee te spelen. Maar als we het systeem willen veranderen – als we dus willen dat alles anders is – dan moet er genoeg macht worden verzameld om verandering af te dwingen. Dan moeten we ervoor uitkomen dat er geen steen op de andere gelaten zal worden als de redding van de aarde erom vraagt. Ons wordt het geloof aangepraat dat we niet weten wat we moeten doen wanneer de bestaande orde wegvalt. Daarmee worden we gechanteerd. Voor een werkelijk alternatief strijden zou het einde van die chantage betekenen.

Als in een politiestaat hadden we een paar dagen daarvoor ons beperkte parcours door de stad afgelegd en 'climate justice!' geroepen.

Hier dacht ik aan toen de tractoren Den Haag binnenrolden, na de grootste filevorming in de geschiedenis te hebben veroorzaakt en alsnog op massale steun van de bevolking konden rekenen. De boeren hadden aanstoot genomen aan het voorstel van een D66-Kamerlid om de veestapel te halveren (omwille van het milieu), parkeerden hun voertuigen op het Malieveld waar het de klimaatstakers nog verboden was te verzamelen, blokkeerden het gehele wegennetwerk, werden toegejuicht door compleet politiek Den Haag, en baadden in de media-aandacht. Als in een politiestaat hadden we een paar dagen daarvoor ons beperkte parcours door de stad afgelegd en 'climate justice!' geroepen.

Lopen en roepen is niet genoeg als het heersende cynisme het toestaat om tranen te laten om de brandende Amazone terwijl de kolencentrales gebouwd blijven worden, de veeboeren het milieubeleid bepalen, en zelfs in het linkse Amsterdam groene autonome plekken als ADM en de Lutkemeerpolder moeten wijken voor havenindustrie en bedrijfsterreinen. De jonge klimaatspijbelaars verdienen onze onvoorwaardelijke steun. Ze hebben het voortouw genomen in de collectieve acties tegen de klimaatverandering die het ultieme politieke en maatschappelijke thema van onze tijd zal zijn. Maar om 'system change' te realiseren kan niemand stil blijven zitten. Op 7 oktober was het de beurt aan Extinction Rebellion om een nieuwe tactiek uit te testen: verstoring van de openbare orde door de verkeerslagader voor het Rijksmuseum te blokkeren en bezetten. De bezetting duurde uiteindelijk een dag, maar was als onbevreesde uitdaging van het gezag het signaal voor een nieuwe fase – de radicalisering van het klimaatprotest.

Mail

Jarmo Berkhout werkt bij Het Actiefonds, een Amsterdamse organisatie die wereldwijd activisten ondersteunt. Hij studeerde filosofie aan de UvA, die hij meermaals hielp te bezetten, en is schrijver.

Ka-Tjun Hau is beeldredacteur bij Hard//hoofd, fotograaf en kunstscout.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

Vergeet het lichaam van de ander niet 1

Vergeet het lichaam van de ander niet

Juist in een tijd waarin gezondheid als een individuele verplichting wordt gezien, dwingt een pandemie ons om over onze lichamelijkheid na te denken, merkt Rijk Kistemaker. En over die van de ander. Lees meer

Nieuws in beeld: Met afstand de raarste kerst

Met afstand de raarste kerst

Illustrator Loes van Gils blikt vooruit op een afstandelijke kerst. Lees meer

Diversiteit in het academisch curriculum

De 'pure gaze' van de witte wetenschapper

Grâce Ndjako neemt ons mee langs schrijvers en denkers uit alle tijdperken die de academische wereld probeerden te dekoloniseren. Lees meer

Filmtrialoog: King of the Belgians

King of the Belgians

Een documentairemaker volgt de Belgische koning Nicolaas III op staatsbezoek in Turkije. Ondertussen splitst Wallonië zich in afwezigheid van de koning af van Vlaanderen. Lees meer

 Minister Kaag houdt het bij een kledingadvies

Minister Kaag houdt het bij een kledingadvies

Minister Kaag (Buitenlandse Handel) hield deze week twee Kamermoties tegen, die ons in staat hadden moeten stellen de import te beperken van kleding die onder dwang is gemaakt door Oeigoeren. Lees meer

Een cruciaal EU-wetsvoorstel over Big Tech laten we zomaar aan onze aandacht ontglippen

Waarom laten we een cruciaal EU-wetsvoorstel over Big Tech zomaar vallen?

Na jaren van kritiek en waarschuwingen van klokkenluiders komt de Europese Commissie eindelijk met een wetsvoorstel over de macht en invloed van Big Tech. En wat gebeurt er? De grootste bedrijven lobbyen het voorstel gewoon van de baan. Kom op, media: reageer! Lees meer

 Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met name kleine webshops zijn vaak genoodzaakt om (veel) groter verpakkingsmateriaal te gebruiken. Illustrator Chloé Pérès-Labourdette brengt het nieuws in beeld. Lees meer

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Moeten we een minister-president die Thatcher-fan is verwelkomen, alleen omdat ze een vrouw is? Lees meer

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Lees meer

 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan