Asset 14
https://hardhoofd.com/10-jarig-bestaan-hard-hoofd/

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren, een omgeploegd Malieveld en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland?

Het verschil tussen een komedie en een klucht, of farce, is dat een klucht bestaat uit lachwekkende situaties, terwijl de komedie het van de goede grap moet hebben. In de omgang met het demonstratierecht van protestboeren en klimaatactivisten is van goede grappen weinig te merken, maar van belachelijke situaties des te meer. Het ‘recht’ om te demonstreren is blijkbaar afhankelijk van fysieke kracht en van de bereidheid van de politie om burgers hun gang te laten gaan. Er kon door niemand een consistente verklaring worden gegeven voor de enorme verschillen in de omgang met de boze boeren en Extinction Rebellion (XR). Die omgang is namelijk volkomen willekeurig. Het demonstratierecht in Nederland onthult zich als farce, zolang we dit blijven accepteren.

Te beginnen met de boeren. Het gaat hier om bio-industriële ondernemers die produceren voor de internationale markt, geen oud-Hollandse boerderijbewoners. Met steun van rechtse en extreemrechtse partijen en grote geldschieters proberen ze oplossingen voor de klimaatcrisis te torpederen. Ze hebben met hun drieste acties een vreemde inhoud gegeven aan het demonstratierecht: radicale methodes voor een extreem conservatief doel, met steun van een aanzienlijk deel van de politieke kaste en de normale burgerij.

Écht verdacht ben je pas wanneer je je voor het algemeen belang inzet.

De boeren gedroegen zich als een soort officieel gesanctioneerde mobiele krakers, alleen vroegen ze daarmee geen aandacht voor een probleem dat iedereen aangaat, zoals krakers doen. De aandacht ging slechts om de winstgevendheid van hun industrie. Zo deden ze aan een soort anti-politiek: de vorm van volksopstand en rebellie gebruiken voor een volkomen particulier belang. Doordat de provinciale bewindhebbers voor die tactiek zwichtten, staan ze er nu op als de lachwekkende sufferds die ze zijn.

Dit is waar de farce werkelijk begint. In het huidige neoliberale Nederland, met zijn individualisme in plaats van solidariteit, zijn lobbygroepen in plaats van zelforganisatie, zijn vlakke ‘realisme’ in plaats van idealisme, is het überhaupt alleen toegestaan om voor je eigen belang op te komen. Écht verdacht ben je pas wanneer je je voor het algemeen belang inzet.

Want niet protesteren is het probleem, de normale gang van zaken zélf is het probleem.

De rebellen van XR hebben dat letterlijk aan den lijve ondervonden. Terwijl de provinciale bestuurders zwichtten voor het particuliere belang, deed Femke Halsema dat juist níet voor het algemeen belang. Ze liet zien dat als puntje bij paaltje komt, de uitvoerende macht – burgemeester, politie en justitie – bepaalt wat mag en wat niet, zoals de wijsheid van het ordehandhaven haar ingeeft. Halsema zei daarover: ‘demonstreren mag, blokkeren niet’, omdat er al zoveel druk zou staan op de publieke ruimte. Dat klinkt redelijk, maar is absurd. De publieke ruimte is niet het bezit van de burgemeester, ze is van ons. Als we door een ‘illegale’ blokkade de daarin heersende openbare orde ‘verstoren’, dan is dat omdat we tegen die orde protesteren. Want niet protesteren is het probleem, de normale gang van zaken zélf is het probleem: vervuilend massatoerisme, vervuilend autoverkeer, vervuilende industrieën, commercieel overgebruik van onze publieke ruimte. Met die typisch liberale luiheid van het denken die zich verkleedt als ‘rechtsstatelijkheid’ negeerde de burgemeester dit hele punt, en zwaaide ze met de politieknuppel alsof het haar scepter was.

Zo wordt het demonstratierecht een farce. Als burgers willen demonstreren door een straat te blokkeren, dan is het simpelweg repressie om ze dat te verhinderen. Depolitisering, waar Nederlandse politici zo verslaafd aan zijn, leidt tot de reductie van politieke vraagstukken tot kwesties van ordehandhaving. De NCTV gaat zelfs zo ver om XR in zijn ‘dreigingsbeeld’ op te nemen, in één document met terroristische organisaties. De groep zou namelijk de ‘polarisatie’ vergroten. Moeten beargumenteren waarom dit gestoord is, bewijst hoe slecht het ervoor staat met het recht op burgerlijke ongehoorzaamheid.

De werkelijke rebellie moet nog komen. Die zal beginnen wanneer we ons demonstratierecht terug claimen op de autoriteiten.

Mail

Jarmo Berkhout werkt bij Het Actiefonds, een Amsterdamse organisatie die wereldwijd activisten ondersteunt. Hij studeerde filosofie aan de UvA, die hij meermaals hielp te bezetten, en is schrijver.

Ka-Tjun Hau is beeldredacteur bij Hard//hoofd, fotograaf en kunstscout.

Lees verder Lees verder

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan