Brankele is bang voor spinnen." /> Brankele is bang voor spinnen." />
Asset 14

Fobie

Toen ik vijf jaar geleden kennis maakte met het gezin in Zuid-Frankrijk waar ik een paar weken au pair zou zijn, nam ik mij van alles voor. Je wilt uiteraard een goede indruk maken en overkomen als een rationeel, verantwoordelijk wezen waarbij de kids in goede handen zijn. Die impressie heb ik hooguit een half uur weten vast te houden. Plots keerde mijn hele lichaam zich, voorzien van een ‘meurtre et feu’-grimas vol afschuw, al kronkelend en intens gespannen af van het aanrecht. Ze moeten gedacht hebben dat ik een epileptische aanval kreeg – of misschien zelfs twee. De kinderen begonnen hard te lachen en met de autoriteit waarin ik mij zo-even nog gewaand had, werd direct korte metten gemaakt. Op het aanrecht zat, rustig wiegend tussen de baguettes en de keukenrol, een lenig beestje met acht pootjes.

Ook nu nog krijgt zo’n stom beest me met gemak op de kast. Voor slangen, haaien en schorpioenen ben ik niet bang; nee hoor, het zijn die minuscule ongevaarlijke mislukte insecten die deze angsthaas de das om doen. Aangezien ik nu op de begane grond woon, word ik geregeld geconfronteerd met mijn ongewenste medebewoners. Doodslaan durf ik ze niet. De beroemde glas-met-papiertje-techniek is ook niet aan mij besteed – ze zullen er maar onderuit kruipen en op je springen! Een gigantisch exemplaar in de gootsteen heeft zijn aanwezigheid laatst helaas met kokend water moeten bekopen. Erg gênant. Maar ach, er zijn ook mensen die bang zijn voor kippen (alektorofobie), groenten (lachanofobie) of lange woorden (hippopotomonstrosesquipedaliofobie). Da’s pas zielig.

Duidelijk is dat je ratio geen invloed heeft op de paralyserende angst die je als fobisch mens ondergaat. De meeste fobieën staan sowieso niet in verhouding tot de reële bedreiging die uitgaat van de situatie. Maar ondanks de bewuste wetenschap dat je geen gevaar loopt, gaan inwendig alle angstwekkers tegelijkertijd af. En zelfs onbewust, als er plaatjes van spinnen voorbij flitsen die je niet kunt waarnemen, vertoont het lichaam alle fysiologische kenmerken van angst. De fobie is dus een automatische reactie die je onmiddellijk en ongewild in een panische staat brengt.

Bij sommige fobieën is er een duidelijke link te vinden met traumatische gebeurtenissen in het verleden – als je ooit bijna verdronken bent is het begrijpelijk dat je watervrees ontwikkelt. De angst die je toen ervoer is gelijkgesteld aan de stimulus water, en elke keer dat je daar aan blootgesteld wordt, wordt ook die angst weer geactiveerd. Maar dat verband met een vroegere slechte ervaring is er niet altijd. De evolutionaire psychologie zou spinnenangst verklaren doordat onze voorouders op hun hoede moesten zijn voor die potentieel gevaarlijke wezens zodat ze op tijd konden vluchten, en dat hun angst via de genen doorgegeven is aan ons, waardoor wij nu nog steeds bang zijn voor spinnen terwijl ze ons allang niet meer kunnen doodmaken en we geen hoede meer nodig hebben. Maar deze theorie schiet wat mij betreft tekort. Bovendien kan je roltrapfobie hier toch echt niet mee verklaren.

Middenin je hersenen liggen de ‘amygdala’, structuren die onder andere angst en agressie mediëren. Deze staan in directe verbinding met de ‘hippocampus’, belangrijk voor het geheugen. Negatief behaalde resultaten in het verleden bieden in die zin dus wel degelijk garantie voor de toekomst. Bij fobische angst lijken de amygdala al actief te worden voordat je de situatie überhaupt goed en wel geïnterpreteerd hebt. De visuele informatie over het angstaanjagende object gaat regelrecht naar de amygdala en zet de boel daar in vuur en vlam, nog voordat alle informatie op hoger niveau verwerkt is. De verhoogde staat van opwinding van je lichaam die daarop volgt, de zogenaamde ‘fight or flight’ toestand, maakt dat je gaat zweten, een verhoogde hartslag krijgt, en hard wegrent dan wel verlamd blijft staan met gigantische doppen.

Sommige behandelingsmethoden richten zich op het omleggen van deze ‘primitieve’ route en proberen de hogere hersencentra bij de angstreactie te betrekken. Door het herhaaldelijk aanbieden van de beangstigende stimulus wordt de initiële schrik langzaamaan minder en kan uiteindelijk zelfs uitdoven. Andere therapieën proberen juist de angstveroorzaker te koppelen aan een ontspannende stimulus. Dan zou er, mocht het lukken, de volgende keer dat je zo’n spin ziet wiebelen wellicht een beeld van een wit strand met hangmat opgeroepen worden. Wat een rust.

Medicijnen tegen dit soort specifieke fobieën zijn er niet echt, maar een stof die wel een algemeen verminderende werking heeft op je angsten is cannabis. Dat zorgt ervoor dat de communicatie tussen zenuwen minder snel gaat en de schrikreactie afneemt. Als ik ooit nog naar het oerwoud ga zal ik dus eerst maar een flinke joint moeten roken voordat ik Sebastiaan en zijn vriendjes tegemoet treed. Tot die tijd hou ik de waterkoker paraat.

Mail

Brankele Frank

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
'Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’ 1

‘Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’

Na het overlijden van zijn grootouders vinden Stephan Splinter en zijn vader op zolder een schat aan informatie. Aan de hand van de documenten en de spaarzame verhalen van opa, beginnen ze hun veelbewogen familiegeschiedenis in Nederlands-Indië te reconstrueren. Lees meer

Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 47

Ontspan, Vladimir is hier

Deze week worden onze redacteurs blij van de zooi van iemand anders, de PlayStation en een Putin-stickerpakket. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer