Asset 14

Wrong Time Wrong Place, Bravehearts

Nog nauwelijks hersteld van de eerste docutrialoog waagden Stephane en Emy zich aan een nieuwe sessie, ditmaal bijgestaan door Noor. Gedrieën zagen ze twee documentaires: John Appels Wrong Time Wrong Place (de openingsfilm van IDFA) en Kari Anne Moe’s Bravehearts. Beide films gaan over de massamoord op het Noorse eiland Utøya, maar qua benadering hadden niet ze verder uit elkaar kunnen liggen.

Trailer Bravehearts

Stephane: Noorwegen ziet er wel uit als de ideale vakantiebestemming....

Noor: Ja! Nou daarmee hebben we alle vrolijkheid wel gehad. Wat een intens heftige films. Maar dat kan natuurlijk niet anders met zo’n onderwerp.

Emy: Maar eigenlijk ging Wrong Time Wrong Place helemaal niet speciaal over Utøya. Het centrale thema was het toeval. Hebben jullie het Volkskrant-interview met John Appel gelezen?

Stephane: Nee, vertel.

Emy: Appel zegt daarin: “Het had in principe elk groot drama kunnen zijn.” Hij wilde vooral kijken welke toevalligheden ervoor zorgen dat bij een ramp sommige mensen wel overleven en anderen niet. Vandaar dat hij de drie jongeren heeft geïnterviewd die zich in een wc-hokje verscholen waar Breivik toevallig niet op schoot.

Noor: Die willekeur komt vaker terug in Appels films. Hij heeft bijvoorbeeld Het Beloofde Land gemaakt, een documentaire over een man die onopgemerkt al een hele tijd dood in zijn huis lag. Van tevoren wist Appel niet over wie die film zou gaan. Hij is toen gewoon afgegaan op het eerste nieuwsbericht dat hij tegenkwam over zo'n geval.

Stephane: Volgens mij scheelt het hier dat John Appel zelf niet uit Noorwegen komt en dus geen directe band heeft met het onderwerp. Niks lastiger dan films maken over een ramp in je vaderland. De Amerikaanse films over 9/11 waren stuk voor stuk verschrikkelijk. En De Storm over onze watersnoodramp schijnt nog erger te zijn.

Emy: Ik vond de keuze voor Utøya eerlijk gezegd niet de meest handige als je een film over toeval wilt maken. Dit is een ramp met een duidelijke dader. Sommige van de geïnterviewden waren het ook niet met Appels toevalsvisie eens. Dat leverde een sterk moment op met de ouders van de Georgische Tamta. Haar moeder zegt: “Als ze thuis was gebleven, was ze hier gestorven, want als het je tijd is, is het je tijd.” Waarop Tamtas vader zowel tegen het idee van voorbestemming als tegen het idee van toeval in gaat: “Ze is dood vanwege die moordenaar.”

Noor: Ik word weer helemaal neerslachtig nu we het erover hebben. De meest ijzingwekkende scène zat in de film Bravehearts, waarin de politieke activiteiten van de jongeren centraal staan. Het meisje Johanne doet minutieus uit de doeken wat er gebeurde. Zonder montage, een scene van ruim tien minuten, waarbij ze recht in de camera vertelt hoe ze zich verstopte in een schuilplaats die geen schuilplaats was en op een gegeven moment oog in oog staat met Breivik. Ik had verwacht dat de maker ervoor zou kiezen om de ramp in ‘echte’ beelden te laten zien, maar uiteindelijk was dit beeld via de woorden van het meisje vele malen enger.

Stephane: Klopt. En ‘ijzingwekkend’ is het goede woord. Het was ook ijzingwekkend dat je in Bravehearts af en toe een shot van het vrolijk lachende meisje Tamta zag, terwijl in Wrong Time Wrong Place uitgebreid haar dood werd beschreven.

Emy: De scène met de vertellende Johanne maakte Bravehearts heel indrukwekkend. Verder zat hij niet zo vakkundig in elkaar.

Stephane: Bravehearts is chronologisch gemonteerd. De documentaire zou in eerste instantie gaan over politiek actieve jongeren in Noorwegen. Dus de eerste drie kwartier is er niks aan de hand, is het een beetje saai, en daarna komt die ramp keihard aan. En vervolgens wordt alles weer als vanouds, behalve dat de racisten iets minder racistisch zijn.

Noor: Het is wel cru dat je dan als documentairemaker opeens goud in handen hebt.

Emy: Een beetje saai… Misschien wel, al hoeft een documentaire over politiek bewuste jongeren dat niet te zijn. Het begin deed me denken aan de documentaire Follow the Leader, over drie conservatieve Amerikaanse tieners met politieke ambities. Maar je kijkt hier toch anders naar omdat je weet dat Utøya eraan komt. Je zit te wachten op de ramp. In vergelijking daarmee zijn de doorsnee perikelen van scholieren supersaai.

Noor: Ik vond het begin ook langdradig, het naderende onheil werd pas voelbaar toen ze op de boot zaten op weg naar Utøya. Misschien wilde de maker geen gebruik maken van geforceerde spanning uit respect voor het onderwerp, waar ik me ook wel iets bij kan voorstellen. Maar ja, het oorspronkelijke uitgangspunt van de film, dat is natuurlijk in een keer van de baan, en het is best gek dat ze er niet voor kozen om alles om te gooien. Daardoor werd het geen geheel.

Stephane: Dat is heel raar! Die film werd gewoon gemonteerd alsof het filmplan nageleefd moest worden! Totaal absurd!

Noor: Voor mij gingen beide films ook over hoe je zo’n ramp overleeft. De ouders van Tamta bijvoorbeeld, waren alleen maar bezig om hun dochter te herinneren en in ere te houden. Dan overleef je wel, maar leef je nog nauwelijks. Zo verdrietig.

Emy: Ja, de ouders van Tamta zorgden voor de meest ontroerende scenes van Wrong Time Wrong Place. Maar toch bleef ik me dan bewust van de filmmaker en dacht ik: die mensen heb je knap opgespoord, John Appel! Juist omdat Bravehearts knulliger was, deed die documentaire me meer. Tot tranen aan toe.

Noor: Ik hield het ook niet droog. Het leven is echt vreselijk. Ik ga zo mijn psycholoog maar weer eens bellen voor een afspraak. Of bier drinken in de kroeg, dat mag ook wel eens helpen.

Stephane: (knikt instemmend en pinkt een traantje weg)

Wrong Time Wrong Place en Bravehearts draaien op IDFA, maar van John Appels film zijn alle voorstellingen uitverkocht. Je kunt deze documentaire nog wel in de bioscoop zien.

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
 1

Antropoloog op de barricades
(David Graeber, 1961 - 2020)

Jonathan Luger eert de helaas te vroeg overleden antropoloog-activist David Graeber, door onder andere terug te blikken op Graebers inspirerende optreden bij de Maagdenhuisbezetting. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

 The Notorious RBG is niet meer

The Notorious RBG is niet meer

Illustrator Pirmin Rengers maakte dit prachtige portret ter ere van Ruth Bader Ginsburg, de Amerikaanse opperrechter die afgelopen vrijdag overleed. Lees meer

 'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

Maar liefst 14.000 asielaanvragen zouden nog voor het eind van 2020 behandeld moeten zijn, zo is de doelstelling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Lees meer

Nostalgische saus

Nostalgische saus

Onze maatschappij kent momenteel veel nostalgische oplevingen. Kunstenaar Sandra Mackus betrapt zichzelf erop dat ze in haar werk ook met het verlangen naar vroeger speelt. Hoe blijft ze authentiek en oprecht? Haar recept is verbluffend simpel. Lees meer

Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Wat hebben nostalgie en camp met elkaar van doen? Rijk Kistemaker kwam erachter dat deze twee fenomenen nauwer verbonden zijn dan we in eerste instantie misschien denken. Een essay over de troost van het abjecte en de overdaad, van schorseneren en Meryl Streep, van de glitters en parels in een gezamenlijke queercultuur. Lees meer

Automatische concepten 44

Op weg naar andere relatie- en woonvormen

Een romantische relatie die niet wordt getypeerd door exclusiviteit of samenwonen, wordt opeens een vrije ruimte om op onderzoek te gaan en zelf te creëren, aldus Babet te Winkel. Lees meer

Filmtrialoog: De Beentjes van Sint Hildegaard

De Beentjes van Sint Hildegard

Onze redacteurs zagen het speelfilmdebuut van Herman Finkers als acteur en scenarist, een sympathiek liefdesverhaal dat desalniettemin de nodige pijn niet schuwt. Lees meer

 Eet je bord leeg!

Eet je bord leeg!

De Chinese president Xi Jinping heeft de aanval geopend op voedselverspilling in zijn land. Lees meer

 Geef mij mijn (waan)zin

Geef mij mijn (waan)zin

Illustrator Rueben Millenaar ziet het kookpunt van de onvrede om de coronamaatregelen steeds dichterbij komen. Lees meer

Tempo Doeloe -

Tempo Doeloe - Verbonden met een omstreden verleden

De jaarlijkse herdenking van de capitulatie van Japan in 1945 roept bij Vivian Mac Gillavry gemengde gevoelens op. Als tweede generatie oorlogsslachtoffer groeide ze op met nostalgische verhalen over Tempo Doeloe, maar vindt ze de steeds luider klinkende kritiek op het koloniale verleden terecht. Een essay over het omgaan met een koloniaal verleden in je familie, verbintenis voelen en je eigen gedachten daarover vormen. Lees meer

 Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Realityknaller Big Brother komt terug, en er is beslist geen tekort aan aanmeldingen. Lees meer

Filmtrialoog: Der Fall Collini

Der Fall Collini

Redacteurs Ruby Sanders, Rosanna Baas en Oscar Spaans togen naar de bioscoop om Der Fall Collini te zien, een rechtbankthriller met een verrassende inkijk op een onderbelicht stukje naoorlogse geschiedenis. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan