Deze keer buigt Brankele zich over de effecten van een avondje doorzakken." /> Deze keer buigt Brankele zich over de effecten van een avondje doorzakken." />
Asset 14

De roes en de kater

Je gaat naar een verjaardagsfeestje waar je behalve de jarige niemand kent – altijd een proeve van spontaniteitsbekwaamheid. Nonchalant als je jezelf opstelt schenk je jezelf een drankje in en ga je op zoek naar een gesprekspartner. Het begin loopt uiteraard wat stroef, maar na wat pijnlijke stiltes overbrugd te hebben lijkt het tij te keren. Naarmate het gesprek vordert word je steeds spraakzamer en de sfeer steeds losser. Je pakt nog een drankje voor jezelf en je praatjesdeler en kletst weer gezellig verder. Wat je echter niet door hebt, is dat je hart inmiddels een tikkie sneller slaat, je bloeddruk gedaald is en de bloedvaten in je huid wijder zijn geworden, waardoor je het warm krijgt. Is het beginnende liefde? Een verkeerd gevallen borrelnootje? Neen, het is veel simpeler, dit is het werk van alcohol.

Een paar schaamtevolle opbiechtingen over je puberteit later is het tijd voor de lachsalvo’s. Je bent blijkbaar in je humorbui vandaag – de een na de andere ongekend hilarische mop schud je uit je mouw. Stuk voor stuk briljánt. Als blijk van herkenning krijg je een hand op je knie, een handtastelijkheid die met een lodderig oog beantwoord wordt. Het verbaast je eigenlijk niet dat je zo versierd wordt, want je ziet er weer eens verdomde aantrekkelijk uit vanavond. Dat zal wel aan je uitstraling liggen, dat onmetelijke zelfvertrouwen dat uit je ogen spuit, en die blosjes op je wangen. Je staat op om een zichzelf respecterend kosmopolitisch drankje te halen voor jullie beiden. Je voelt je vrij en blij en zweeft wankelend op de buffettafel af. Een en ander klotst bij het inschenken overboord, maar die klunzigheid wuif je weg met ‘hadden ze die tafel maar niet zo scheef moeten neerzetten’.

Alcohol heeft een groot effect op het cerebellum, de zogenoemde ‘kleine hersenen’ onderaan je achterhoofd. Hier zijn alle aangeleerde motorische processen zoals je balans houden, lopen en fietsen in opgeslagen. Vandaar dat alcohol geen goede sportprestatieverhogende doping zou zijn. Alhoewel, misschien is het wel weer een voordeel op de slingerweggetjes van de Mont Ventoux? In het cerebellum zijn ook handelingen opgeslagen die fijne motoriek en precieze timing vergen. Het lopen in een rechte lijn, je vinger naar je neus brengen, oogbewegingen en ook het bewegen van je mond bij het praten zijn hier voorbeelden van. Geen wonder dus dat dronkaards er vaak uit zien als lallende wankelende yeti’s in slowmotion.

Is het je wel eens opgevallen dat sommige mensen op een avondje slempen veel sneller onder de tafel liggen dan anderen? Dit kan aan hun genen liggen. Alcohol is een schadelijke stof, en moet in je lever getransformeerd worden in een substantie waar wel mee om te gaan valt. Als je niet in staat bent deze transformatie plaats te laten vinden, heb je na een kleine hoeveelheid alcohol al snel last van een verhoogde hartslag, misselijkheid, hoofdpijn en buikpijn. Ongeveer de helft van alle Chinezen en Japanners bezit een gen wat deze omzettingsreactie heel traag doet verlopen. Wellicht als gevolg daarvan is alcoholmisbruik in deze landen ongewoon; het is niet echt stimulerend voor je carrière als alcholist als je na twee pintjes al kotsend over de grond rolt.

Bier

Alcohol versterkt de functie van een receptor in je zenuwstelsel (GABAα is de naam), die een remmende werking heeft op de neuronale signaaloverdracht. Bovendien rémt alcohol juist de receptoren (Glutamaat geheten) die een stimulerende werking hebben. Het netto resultaat - meer remming en minder stimulering - is dat alles langzamer gaat, en de samenwerking tussen verschillende hersendelen bemoeilijkt wordt. Dit resulteert bijvoorbeeld in het afnemen van je reactie- en beoordelingsvermogen en een nadelig effect op je geheugen. Afhankelijk van waar alcohol in je hersens allemaal terechtkomt, zorgt het voor nog veel meer gedragsveranderingen. Als het in je thalamus komt, waar primitieve emoties ontstaan, vermindert het je angst. Dat is de reden dat je ineens zo ‘sociaal’ wordt als je dronken bent – je durft gewoon veel meer omdat je sociale remmen niet meer werken.

Goed, het is tijd voor het echte werk. Je verklaart je drankpartner de liefde met alle mogelijke passie die je maar in jezelf vinden kan – waar je de poëtische eloquentie vandaan haalt weet je niet, maar het komt allemaal erg natuurlijk bovendrijven. Het is alleen een beetje jammer dat je niet te verstaan bent vanwege je dubbele tong. Een schertsende opmerking van een ander hierover kan je niet waarderen, en je begint hem meteen in het wilde weg te slaan. Letterlijk, want je raakt hem niet. Kwestie van licht ontvlambaar en een beetje motorisch gestoord. Opvallend is dat dronkenlappen vaak erg impulsief handelen; naarmate de drank vloeit stijgt het aantal liefdesverklaringen en vechtpartijen gestaag. Reden hiervoor is dat alcohol de aanwezigheid van de neurotransmitter serotonine in de hersenen vermindert, die normaal gesproken je stemming reguleert. Dit in combinatie met het wegvallen van je sociale angsten creëert genoeg ruimte voor emotioneel exhibitionisme. Zo ontplooit zelfs de meest pukkelige
computernerd zich tot wankelende en wervelende comedian.

Wat er daarna allemaal gebeurd is weet je niet meer zo goed, maar een moment later probeer je met vallen en opstaan een wc te bereiken, om je daar met volle overgave van je kots te ontdoen. De volgende middag word je wakker met een nest aan dode vogels in je mond en knallende koppijn. Typisch. Alcohol remt het antidiuretisch hormoon, dat je plasbehoefte controleert (diuresis = urineafscheiding). Het weghouden van dat hormoon zorgt ervoor dat je veel urine produceert en dus vaak naar de wc moet. Hierdoor verlies je relatief veel vocht gedurende je euforische nacht en is er de dag erna een vochttekort in de hersens. Dit veroorzaakt de welbekende bonkende katerhoofdpijn, de droge mond en het fenomeen ‘nadorst’ – je hersens zijn gewoon uitgedroogd. De misselijkheid wordt veroorzaakt door het vernielende effect van alcohol op je maagwand en de gifstoffen die uiteraard nog in je lichaam zitten. Bij de omzetting van alcohol in je lever wordt een bijproduct gevormd dat als effect heeft dat er minder glucose beschikbaar gemaakt kan worden. Aangezien dat de grootste energiebron van je hersens is, voel je je moe, lusteloos, slap en heb je een verminderd concentratievermogen. Is er dan wel een remedie? Eieren bevatten cysteine, een stof die een van de giftige omzetproducten van alcohol in je lever afbreekt. Een gebakken eitje, veel water en frisse lucht kunnen je kater dus echt verlichten – en uiteraard ook deels voorkomen.

Ter afsluiting nog een leuk feitje om het gesprek mee te openen op het volgende verjaardagsfeestje waar je niemand kent: de gemiddelde alcoholconsumptie per hoofd van de Europese bevolking is ongeveer tien liter per jaar. Tien liter pure alcohol. Omgerekend is dat bijna drie glazen drank per dag en een asiel vol met katers. Cheers!

Mail

Brankele Frank

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Floris Alkemade trapte het nieuwe seizoen Zomergasten af. Tot al te boude uitspraken liet de Rijksbouwmeester zich niet verleiden. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Vergeetweek mixtape

Een onvergetelijke mixtape

Traditiegetrouw sluiten we onze themaweek af met een mixtape, met nummers gekozen door onze redacteuren. Welke muziek doet ons vergeten of herinneren? Welke artiest maakte het beste nummer over vergeten en welk nummer waren we zelf geheel vergeten - en misschien was dat maar beter zo? Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer

De Ander (Vergeten)

De Ander (Vergeten)

Annelies van Wijk vraagt zichzelf nog voor ze is opgestaan om naar de ander te kijken. Dit gaat over zitten in een tweepersoonsbed,
Eenzaamheid die in alleen zijn verandert en een vijver in het matras met een eendenmoeder erin. Lees meer

Hard//hoofd duikt in de vergetelheid

Hard//hoofd duikt in de vergetelheid

Tijdens de Vergeetweek dreunen we geheugensteuntjes op, verzinnen we ezelsbruggetjes en zetten we kruisjes in onze handpalm waarvan we ons later afvragen waar die voor waren. Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer