De intellectuele elite zou Marco Borsato moeten heroverwegen." /> De intellectuele elite zou Marco Borsato moeten heroverwegen." />
Asset 14

De Borsatobarrière

marcoborsato

Wanneer een intellectueel het over muziek heeft, staat hij natuurlijk open voor de wat minder conventionele creaties. Hij gaat een keer naar het Bimhuis, koopt zo nu en dan een CD van een obscure singer/songwriter en betreedt op festivals juist de wat kleinere zaaltjes. Tijdens deze muzikale ontdekkingsreis beseft hij zich maar al te goed dat het belangrijk is om niet altijd op een eerste indruk af te gaan, laat staan zich achteloos te scharen achter de mening van de massa. Hij beschikt immers over voldoende bagage om zelf een redelijke mening te vormen.

Een verontrustend fenomeen echter, is dat er vaak voor een onderlegde luisteraar toch muziek bestaat die wat hem betreft het aandachtig luisteren in de eerste instantie niet waard is. De soort die, geregeerd door de commercie, louter als doel stelt zoveel mogelijk geld te verdienen met het ongecompliceerd behagen van Jan met de pet. De luisteraar in kwestie bevindt zich nu op glad ijs. De gronden waarop hij deze muziek verwerpt zijn niet te rijmen met de ruimdenkendheid waar hij als intellectueel doorgaans prat op gaat. Wil je je mening te allen tijde kunnen rechtvaardigen, dan is het zaak dat je iedere muzikale uiting een kans geeft om zich te bewijzen.

Om bovenstaande stelling goed te illustreren is het handig om een voorbeeld aan te halen: Marco Borsato. De recente situatie met het failliet gaan van The Entertainment Group daargelaten, een schoolvoorbeeld van een succesvol popartiest. De vele CD’s die onder zijn naam over de toonbank zijn gegaan, vind je maar zelden terug in de kast van iemand met een meer ‘verfijnde’ muzieksmaak. Onterecht, vinden wij. Tijdens het beluisteren van Marco’s oeuvre kwamen er met regelmaat kwalitatief hoogwaardige nummers voorbij. Iets wat gezien het team van competente mensen achter deze producties ook niet geheel als een verrassing zou moeten komen. Marco schrijft zijn nummers niet zelf (iets wat overigens vaak al een reden is voor veel mensen om zijn muziek in z’n geheel geen kans te geven), maar zingt alleen. De rest van de productie wordt door anderen verzorgd. Een naam die hierbij telkens weer opduikt is John Ewbank. Nu eens als componist, dan weer als producer, tekstschrijver of studiomuzikant en in de meeste gevallen een combinatie van dit al. Dit laatste is bijvoorbeeld het geval bij het nummer “Wereld zonder jou”, een duet gezongen door Marco en Trijntje Oosterhuis. Voor een wat meer getraind oor valt meteen op dat de compositie vol zit met vindingrijke harmonieën, solide gearrangeerd is en met verve is uitgevoerd. De tekst laat weinig te wensen over en sluit naadloos aan bij de muziek (of andersom, het is maar hoe je het bekijkt). Dit alles komt samen tot een geheel dat een uitgesproken sfeer in de hand werkt en mensen een uitlaatklep biedt door een herkenbare situatie vast te leggen in liedvorm. Iets wat door de eeuwen heen een fundamenteel doel van muziek is gebleken. Dit lijkt op het eerste gezicht misschien op goedkoop effectbejag, maar het bereiken van deze mate van doeltreffendheid kan niet los staan van hoogwaardige artistieke en professionele competentie.
De ondubbelzinnige boodschap van een nummer als dit, kan een aanleiding zijn voor menig intellectueel om op zoek te gaan naar een diepere laag. Dit is in beginsel een verkeerde instelling. Verborgen gelaagdheid op zich is geen garantie voor kwaliteit en zeker geen vereiste, maar slechts een van vele instrumenten waarmee een artiest zich kan bedienen bij het schrijven van muziek. Een ieder die onvoorwaardelijk zoekt naar een veelheid van interpretaties is het niet meer alleen om kwaliteit te doen.

Onomstreden is dat er over smaak niet valt te twisten. Bij muziek is dit niet anders. Veel mensen zullen ook bij nadere inspectie concluderen dat een nummer als ‘Wereld zonder jou’ niet in hun verzameling thuishoort. Ook hiervoor moet begrip worden opgebracht. Wel is het kwalijk wanneer deze conclusie wordt bereikt zonder dat daar onbevooroordeeld onderzoek aan vooraf is gegaan. Het zou de intellectuele muziekliefhebber sieren als hij, de eerstvolgende keer wanneer iemand schoorvoetend aan hem opbiecht ’s ochtends onder de douche Marco Borsato te hebben gezongen, slechts glimlachend opkijkt en hem bemoedigend toeknikt.

-Rob Veugelaers en Kees van Driel

Mail

Rob Veugelaars

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
het laatste
Tip: Ga naar je werk

Ga naar je werk

Ook als je kantoortuin of favoriete koffietentje met laptopaansluiting gesloten is, kun je naar werk. Nora van Arkel liet zich betoveren door het sprankje magie dat nodig is om onszelf van eindeloze pyjamadagen te bevrijden. Lees meer

 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 1

Een radslag weg

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om een Ottolenghi-recept uit te proberen of de badkamer opnieuw te betegelen. Lees meer

Ons hulsel ligt verscholen

Emma Zuiderveen onderzoekt de digitale werkelijkheid in deze twee gedichten over performance, schijn en vega-worst. Lees meer

Tip: Ga een potje schaken

Ga een potje schaken

Jihane Chaara heeft een hobby uit de oude doos nieuw leven ingeblazen: het schaken. Het spel blijkt een grote metafoor voor het echte leven. Een tip om niet te haasten, je verbeelding in te zetten en natuurlijk om een vermakelijk spel te spelen. Lees meer

Kosmische Mixtape 1

Kosmische Mixtape

Een playlist met kosmische muziek om onze themaweek uit te luiden in stijl! Lees meer

Automatische concepten 36

So simple that we couldn't

Twee mannen zoeken antwoorden op vragen die ze niet begrijpen, om tot een allesomvattend inzicht te komen. Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Hemellichaamgedichten

Alle sterrenstelsels drijven langzaam uit elkaar

Yentl van Stokkum is behoorlijk fan van sterrenkunde. Voor de Kosmische Week schreef ze een reeks gedichten over astronauten, zwarte gaten en afgebeeld worden met een stralenkrans (ook al ben je daar eigenlijk te bescheiden voor). Lees meer

Alles Vijf Sterrenbeelden: Een kosmische quarantaine 7

De kosmische kijk- en luisterhoroscoop

Onze mediums hebben een horoscoop gemaakt om je weer terug op aarde te brengen. Voor als je even uit je hoofd en in je scherm of je speakers wilt. Lees meer

De droomwereld van Maaike Fransen

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 1)

Er is geen samenvatting, omdat dit een beveiligd bericht is. Lees meer

De aarde als jukebox

De aarde als jukebox

Imre van Son nodigt je met dit verhaal uit om deel te nemen aan een kosmische Zoom-vergadering. Wees gewaarschuwd: ‘Subtiele signalen die je in een offline-gesprek opvangt – lichaamstaal gezichtsuitdrukkingen, robot-expressie – ontbreken of worden vertekend in een online conversatie.’ Lees meer

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Al jaren kijkt Marte Hoogenboom uit naar de lancering van James Webb, de opvolger van de beroemde Hubble-telescoop. We doen alles om onze plek in het heelal te begrijpen, terwijl we soms alleen maar willen horen dat het wel goedkomt met ons. Lees meer

Het Archief der Verloren Gedachten

Het Archief der Verloren Gedachten

Voor de Kosmische Week schreef Annemieke Dannenberg een kort verhaal over Gijsje Nachtegaal: een eenzame oudere die op zoek is naar een verloren gedachte... en daarbij wordt geholpen door een mysterieus call-center. Lees meer

 Kosmisch perspectief

Kosmisch perspectief

Tomas Mutsaers zoekt in zijn werk naar het wonderlijke van de wereld. Doelloos flanerend richt hij zijn lens met een kosmisch perspectief, zoals een telescoop door een wazige voorgrond van de atmosfeer kijkt, en scherpstelt op wat zich daarachter bevindt. Lees meer

Azul

Azul

'Azul', een kort verhaal van Nora van Arkel, verkent de uitwassen van een driehoeksverhouding. Hoe verwerk je verlies wanneer je aan de kant bent gezet? Lees meer

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Wie leest er tegenwoordig nog een horoscoop om te weten wat de dag, de maand het jaar je brengt? Nou, best veel mensen dus. Het is zelfs een wereldwijde trend. Ook Else Boer geeft toe regelmatig de astrologie in te duiken. Op zoek naar een verklaring gaat ze na wat astrologie de moderne mens kan bieden. Lees meer

Tip: Bouw een tedere takkenhut

Bouw een tedere takkenhut

Rijk Kistemaker troost zich tijdens de coronacrisis met de kosmische vraagstukken die Lars von Triers Melancholia opwerpt. Hoe rouwen we om het verlies van de aarde of - iets kleiner - een achteloze manier van leven? Lees meer

Hard//hoofd gaat op een ruimte-odyssee

Hard//hoofd gaat op een ruimte-odyssee

Tijdens de Kosmische week stijgen we duizenden kilometers boven het aardoppervlak uit, om daar te reflecteren op het heelal en op onszelf, op de astrologie en op onze omgang met de aarde. Lees meer

 De ene bij is de andere niet

De ene bij is de andere niet

Wat als de ene bijensoort (onze geliefde honingbij) 299 andere bijensoorten verdrukt? Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers zo goed mogelijk kunnen ondersteunen. Een niet-commerciële vrije ruimte als Hard//hoofd is in deze tijd bijzonder, en jouw steun hieraan is onmisbaar. Als je vóór 1 juni aanmeldt dan ontvang je als dank een kunstwerk van Raquel van Haver en mag je gratis naar ons jubileumevenement. Sluit je nu aan bij Hard//hoofd!

Meer info