Duizenden studenten gaan over de lopende band: We verdienen wel meer maar we worden niet beter." /> Duizenden studenten gaan over de lopende band: We verdienen wel meer maar we worden niet beter." />
Asset 14

Afscheid van Amsterdam

f93cda4389

Een zekere Van het Reve uit Amsterdam verdronk in Leiden ooit bijna in het Rapenburg. Hij raakte met zijn auto te water en pas toen de omstanders doorkregen dat het hier ging om de nieuwe hoogleraar slavistiek Karel van het Reve, werd er haast gemaakt om de drenkeling uit het water te halen. Een hoogleraar laat je immers niet zomaar verzuipen. Met deze geschiedenis begint van het Reve in 1983 zijn afscheid van de Universiteit in het essay “Afscheid van Leiden.” Helaas ben ik nooit te water geraakt met de auto. Mocht ik onverhoopt toch een keer in de gracht geraken dan ben ik geen hoogleraar die toch echt snel opgevist dient te worden. Toch neem ik ook afscheid van een universiteit, zij het als student in Amsterdam, zesentwintig jaar na het afscheid van Karel van het Reve.

Het staat nog niet vast of ik het een positieve ontwikkeling vind: In het begin voelde studeren nog verplicht, maar gaandeweg moest ik toch toegeven dat ik het leuk begon te vinden en dat ik zelfs lichte tintelingen in de onderbuik begon te voelen als ik een grafiek zag die een theorie bevestigt. Ik behoor daarmee tot de twee groepen die de universiteit volgens van het Reve hoort te bedienen: Ten eerste hoort het een plaats te zijn waar beoefenaars der wetenschap met elkaar gedachten kunnen wisselen en waar aankomende beoefenaars der wetenschap het vak enigszins kunnen leren. En ten tweede is het een plaats waar mensen terecht kunnen die niet direct beoefenaars der wetenschap willen worden maar die toch een wetenschappelijk opleiding willen genieten, bijvoorbeeld als toegangsbewijs voor een carrière. Ik verschoof dus eigenlijk tijdens mijn studie van groep twee meer richting groep een. Nu moet wel gezegd worden dat ik naast politicologie ook economie geprobeerd heb en dat bij economie meer studenten rondlopen die hun studie als middel zien om een goede baan te krijgen. Bij politicologie is het gemakkelijker de pure wetenschapper uit te hangen. Anders dan bij economie zit een goed betaalde baan er immers niet direct in.

Geen van beide groepen zou meer aandacht moeten krijgen. Toch is het de trend vooral de minimalistische studenten de aandacht te geven: De studenten die achterin de collegezaal de krant lezen, niet naar colleges gaan die niet verplicht zijn en hun tentamens minimaal halen door een in de herkansing alle uittreksels uit hun hoofd te leren. Het is onvermijdelijk om voor die studenten nauwkeurig vast te stellen wat de minimumeisen zijn, maar zoals van het Reve zegt is het niet de bedoeling dat de universiteit uitsluitend ingericht wordt ten behoeve van een enkele groep mensen. Het probleem is dat de universiteit geld krijgt per afgestudeerde student en per behaald punt en er dus gebaat bij is iedereen met flinke spoed door het curriculum heen te jagen. Hoe meer studenten er afstuderen, hoe meer geld de universiteit te besteden heeft. Veel faculteiten worden daarom nu geleid door managers, liever dan wetenschappers. Dat leidt er nu toe dat veel colleges verplicht zijn, dat je na twee keer afwezigheid geen tentamen meer mag doen en dat je iedere week een tekst moet samenvatten om te bewijzen dat je de literatuur gelezen hebt. Ik voorspel dat we bij politicologie binnenkort iedere maandag het motief van het jasje van Peter van Ingen moeten beschrijven dat hij aanhad in Buitenhof, om te bewijzen dat we echt betrokken zijn bij het vakgebied.

In de Groene Amsterdammer veegt de hoogleraar filosofie van Oxford en Nijmegen Graham Lock de vloer aan met de bedrijfsmatige benadering van de wetenschap: “Volgens het businessmodel leveren ze geen academische scholing, maar een product. De klant is koning, en die wil bij de universiteiten shoppen voor zijn BA, alsof het een mobieltje is. En dus zijn er weer managers nodig die de universiteiten kunnen verkopen.” De universiteit is kortom een winkel geworden voor groep twee van Karel van het Reve, de groep die studeert om met een wetenschappelijk diploma maatschappelijk meer kansen te hebben. Het is een markt geworden waar zo efficiënt mogelijk gewerkt dient te worden, maar efficiëntie kan niet gemeten worden in wetenschap. De beste universiteit is niet de universiteit waar veel mensen afstuderen, waar veel gepubliceerd wordt of waar hoge cijfers worden gehaald. Zoals Lock zegt: De beste universiteit is waar de denkers zitten, waar de ideeën ontstaan en dat valt niet te meten.

De universiteiten hebben momenteel niet veel keuze. De aanstelling van managers en de verscherping van de regels is erop gericht veel studenten zo snel mogelijk te laten afstuderen om daarmee de financiën veilig te stellen. Een alternatief zou een variant van het Duitse model kunnen zijn: De universiteiten betalen voor het aantal plaatsen dat ze hebben. Stel dat er in de propedeuse politicologie plaats is voor driehonderd studenten, dan krijgen ze betaalt voor driehonderd studenten. Dat zou niet ten koste hoeven gaan van de motivatie, doordat de studenten nog steeds zijn gebonden aan hun studieschuld. Het voordeel is dat het er voor de financiën van de universiteit niet meer zoveel toe doet hoe snel de student afgestudeerd. De aandacht kan dan weer gericht worden op kennis en niet op winst en de faculteit kan weer geleid worden door iemand die ideeën heeft over het vakgebied en niet iemand die er op gericht is zoveel mogelijk winst te maken.

Ik heb afscheid genomen van het studentenleven terwijl ik nog grotendeels uit de klauwen van het management ben gebleven. Dat vind ik een zegening. Uiteindelijk ben ik ook wel blij dat ik niet te water ben geraakt. Ik heb dankzij de overheid zo kort gestudeerd dat het nauwelijks kapitaalvernietiging genoemd kan worden als ik verzoop en wie zou dan nog de moeite nemen mij uit de gracht te vissen?

Mail

Tim

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziRedacteur
het laatste
Rueben Millenaar

“Excuses voor de slavernij? Moet ik me schuldig voelen?”

Overheidsexcuses zijn hét moment voor Nederland om het koloniale verleden eens recht in het gezicht aan te kijken, schrijft Lennart Bolwijn. Lees meer

 1

'Ik gebruik de toekomst, het verleden en het tijdloze'

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: illustrator Mans Weghorst reageert op de reflectie van animator Michael Dudok de Wit. Lees meer

TIP: Verander je perspectief

Verander je perspectief

De geschiedenis maar ook het heden lijken vaak een ver-van-ons-bed-show. Else Boer onderzoekt hoe je belangrijke gebeurtenissen pijnlijk dicht naar je toe haalt. Een tip om op zoek te gaan naar verhalen die je wereld- en zelfbeeld doen kantelen. Lees meer

 Vijftig jaar parade op de barricade

Vijftig jaar parade op de barricade

Vandaag precies vijftig jaar geleden liepen duizenden Amerikanen mee in de eerste Gay Pride Parade. Lees meer

 1

Met een liefdevolle blik

Deze week worden we blij van een documentaire over een Japanse oudtante, een datingshow op Netflix en een podcast over misdaad en alcohol. Lees meer

Vrije val

Vrije val

Een bekend gevoel voor velen: vastzitten op een feestje waar je niet wilt zijn. De vrouw in dit verhaal zoekt naar manieren om zichzelf en haar gebroken hart staande te houden in het nachtelijk gewoel. Lees meer

Hoe de zwarte dichteres May Ayim een slavenfort veroverde

Hoe de zwarte dichteres May Ayim een slavenfort veroverde

Een promenade die oorspronkelijk naar de oprichter van het fort was vernoemd, kreeg niet lang geleden een nieuwe naam. Lees meer

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 3)

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 3)

De tent die in 'A Show Off' hoog richting de hemel reikt, wankelt door overmoed. Als een stomme film waarbij de pianist in de zaal letterlijk de toon zette bij het filmbeeld, zo vallen beeld en geluid hier ook samen. Lees meer

Juist nu kan het straatbeeld anders 3

Juist nu kan het straatbeeld anders

In veertig tramhaltes verspreid over Den Haag is in plaats van reclame een kunstproject te zien van collectief Topp & Dubio. Lees meer

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Als iedereen zo graag met ‘homo’ wil schelden, laten we het dan ook als scheldwoord behandelen. Laten we voetbalwedstrijden stilleggen bij homofobe uitlatingen. Laten we druk uitoefenen op kranten die homofobe artikelen publiceren, schrijft Sebastiaan van der Lubbe. Lees meer

Wen niet aan het leven in de quarantaineshuttle

Wen niet aan het leven in de quarantaineshuttle

Alex Philippa moet niks hebben van zij die het quarantaine-leven willen optimaliseren. Zelfisolatie is niet optimaal, maar onnatuurlijk en eenzaam. Lees Alex' tip over zelfbehoud in lockdown. Lees meer

Nieuws in Beeld: Hoe het bedrijfsleven demonstraties mogelijk maakt 10

Hoe het bedrijfsleven demonstraties mogelijk maakt

Fotograaf Ka-Tjun Hau bracht de 'achterkant' van de antiracismedemonstraties in beeld. Lees meer

Alles vijf sterren: 28

Breng ons naar zee

Deze week worden we blij van de documentaire Les plages d'Agnès, een boek over de midzomer en een recept voor veganistische zalm. Lees meer

Magma

Magma in mijn onderbuik

'Bij Cas liet ik los dat het drie uur ’s nachts was, dat ik morgen om acht uur op mijn werk moest zijn.' Een kort verhaal van Joanne van Beek. Lees meer

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 2)

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 2)

Hoe Maaike Fransens baksels zich tot haar zorgen verhouden, is aan ons om te bepalen. Lees meer

Hard//talk: ‘Black Lives Matter’ betekent óók in Nederland politiegeweld tegengaan

‘Black Lives Matter’ betekent óók in Nederland politiegeweld tegengaan

De politie meer geweldsbevoegdheden geven is volstrekt onnodig. Het is zelfs onwenselijk en gevaarlijk. Lees meer

Hard//talk: De anderhalve meter negeren mag best, maar alleen als het geld oplevert

De anderhalve meter negeren mag best, maar alleen als het geld oplevert

Als de antiracismedemonstranten die begin deze maand op de Dam stonden de schuld krijgen van een tweede coronagolf, is dat niet omdat ze een risico namen. Lees meer

Zoek naar de oorsprong

Zoek naar de oorsprong

Babeth Fonchie schreef drie gedichten over geknutselde ouderfiguren en vroege herinneringen. Lees meer

 1

Hoe vang je activisme in beeld?

Hoe dun is de scheidslijn tussen een sterke boodschap en een kwalijke misser? Hoe luid moet je van je laten horen als witte illustrator, en vraag je geld voor het gebruik van een illustratie van George Floyd? Drie illustratoren gaan in gesprek. Lees meer

Alles vijf sterren: 27

Het mag eindelijk (weer)

Deze week worden we blij van een serie uit de zeroes, een boek dat ons meeneemt naar Istanbul en, eindelijk, weer een bezoekje aan het theater. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan