Lieve lezer,
Terwijl ik afgelopen week op een onwerkelijk warme oktoberavond op het terras zat, werd de opening voor dit redactioneel me zomaar in de schoot geworpen. Naast mij zaten drie mannen minutenlang aandachtig over een smartphone heen gebogen, schijnbaar verwikkeld in een serieus en veelbetekenend onderzoek. ‘Volgens mij is ze wel echt hoor, gast’, zei een van hen uiteindelijk tegen de eigenaar van de telefoon. ‘Kijk, mensen feliciteren haar voor haar verjaardag en posten berichtjes op haar timeline enzo, dat is wel heel veel moeite om te faken.’‘Ja,’ viel zijn vriend hem bij, ‘dit is echt wel real.’ Na een korte pauze vervolgde hij: ‘Ze is dan wel fucking knap, dat betekent nog niet dat ze nep is. Je moet gewoon met haar afspreken.’
De ernst waarmee het trio zich op dit onderzoek stortte was lichtelijk vertederend, maar tegelijkertijd was de situatie herkenbaar. Want hoe weet je nog wie of wat echt of nep is? Een paar weken geleden berichtte De Volkskrant over Miquela Sousa een negentienjarig Braziliaans model met 1,4 miljoen instagramvolgers een typische influencer-lifestyle. Saillant detail: Miquela bestaat niet echt, ze is bedacht door een bedrijf. Ook over de manier waarop fake news de politiek en het publieke debat beïnvloedt komen dagelijks nieuwe feiten aan het licht. Zo verscheen afgelopen week in De Groene Amsterdammer een reportage over Veles, een stadje in Macedonië waar tijdens de campagne van Trump honderden jongeren aan het werk werden gezet om nepberichten de wereld in te sturen. Na namaakleer, en –bont raakt ook het nepvlees ingeburgerd, maar de Vegetarische Slager mag dan weer niet meedoen met een verkiezing voor de beste slager. Wat te denken van zorgwekkend realistische DeepFake-video's? Welke politicus spreekt nog de waarheid, en hoeveel mensen maken zich daar echt druk om? Al sinds Plato uit de grot kroop houdt het onderscheid tussen echt en nep de gemoederen bezig, maar tegenwoordig lijkt het relevanter dan ooit.
Hoog tijd dus voor een Fakeweek. De komende week houdt Hard//hoofd de grenzen en tegenstellingen tussen echt en nep met oprechte, ongeveinsde interesse tegen het licht. Kunnen we van robots leren houden? Zijn we inmiddels al klaar met postmoderne hipsterauthenticiteit? Wat als je je voortdurend een leugenaar voelt? En hoe echt kan fictie zijn? De redactie onderzoekt nepheid aan de hand van feit en fictie, persoonlijke verhalen en maatschappelijke bespiegelingen. Net zo ernstig als het Special Investigations Team naast me op dat terras, maar dan met nét wat meer inhoud.
Een oprechte groet,
Sarah van Binsbergen
P.S. Aanstaande woensdag, 17 oktober, buigt Hard//hoofd zich offline over het onderscheid tussen ‘het echte leven’ en de momenten waarop je daaraan probeert te ontsnappen tijdens Hard//gaan: een escapistische avond in BAUT. Kom ook!
Beeld: Fake news avant la lettre: een illustratie uit 1894 door Frederick Burr Opper, via Wikipedia
