Schijnheilig, het snelst groeiende culturele initiatief in Amsterdam, dreigt aanstaande dinsdag te worden ontruimd. Toch raar dat kunst en debat tegenwoordig strafbaar is.
Op 1 oktober werd ik lid van een criminele organisatie. Veel hoefde ik daar niet voor te doen: op dezelfde plek blijven was genoeg. Schijnheilig, het snelst groeiende culturele initiatief in Amsterdam, is namelijk gevestigd in een kraakpand. Onder de nieuwe wet tegen het kraken (die op 1 oktober is ingegaan) is niet alleen een kraak zetten of in een kraakpand wonen maar ook in een kraakpand zijn strafbaar, en wel met maximaal 1 jaar gevangenisstraf. Op het moment dat dat inging, waren er honderden en honderden mensen in het pand, waaronder ikzelf. Dat schiet lekker op zo met het terugdringen van de criminaliteit.
Nu doe ik wel vaker dingen die niet mogen. Ik rijd wel eens door rood, gebruik regelmatig schuttingtaal en val niet zelden mensen in de rede. Maar lidmaatschap van een criminele organisatie, en dan niet van een clubje pleinboefjes dat zakkenrolt maar van een wijdvertakt netwerk van harde misdadigers, dat was toch wel van een andere orde. Toch vreemd. Het collectief Schijnheilig heeft een verlaten school opgeknapt die de Rijksgebouwendienst leeg had laten staan nadat ze zich eerst voor miljoenen had laten oplichten door Willem Endstra en Erik de Vlieger. Schijnheilig gebruikte dit pand voor schimmige activiteiten als debatten, filmvertoningen, poëzie-avonden, optredens van bandjes, exposities, kunst in situ en andere dingen waar de rechtse politiek niet van houdt. Daar komen tegenwoordig duizenden mensen per maand op af. Het is natuurlijk prima als je niet graag poëzie-avonden bezoekt. Maar moeten we daarvoor twaalf maanden de bak in?
De linkse partijen hebben zich in Amsterdam consequent tegen het kraakverbod uitgesproken, dat ze “onuitvoerbaar” en “contraproductief” noemen. Eind september verklaarde PvdA-burgemeester Eberhard van der Laan opeens het kraakverbod “onverkort” te willen uitvoeren. Nu blijkt Schijnheilig op de lijst te staan van de tien panden die de gemeente aanstaande dinsdag als eerste wil ontruimen. Het is volstrekt onduidelijk waarom, behalve dan dat het een luis in de pels van het gezag is. De gekraakte school staat straks weer net zo leeg als voorheen. Schijnheilig heeft de afgelopen maanden iets unieks opgezet: een cultureel centrum zonder entreegelden, zonder subsidies, zonder logo’s, zonder beperkingen. Respectabele instanties als De Balie en de Rietveld Academie zijn er graag te gast. Je zou dat natuurlijk ook kunnen zien als een vorm van creatief ondernemerschap dat zelfvoorzienend is en zich niks aantrekt van Haagse regelzucht. Maar nee, in het Nederland van Koning Mark en Prins Geert heet dit “criminaliteit”.
Soms zou ik willen doen alsof ik het niet snap. Ik snap niet wat er ‘liberaal’ is aan dit kabinet, dat bereid is zijn ziel aan de duivel te verkopen om de hypotheekrenteaftrek in stand te houden. Ik snap niet wat er liberaal is aan het invoeren van nieuwe verboden, het uitbreiden van de politiemacht, het nog verder opdrijven van de strafmaten en het beschermen van de belangen van vastgoedspeculanten. Ik snap ook niet wat er ‘christendemocratisch’ aan is. En ik snap al helemaal niet, en dan zonder ironie, wat Eberhard van der Laan bezielt. Ik had zo graag een brave burger willen zijn, die voor bejaarden opstaat in de tram, omgevallen fietsen rechtzet, zo af en toe het gezag wat pest en zich door de politie beschermd weet. In het Nederland van Mark, Maxime, Geert en Eberhard blijkt dat niet mogelijk, en wordt een mooi initiatief als Schijnheilig gecriminaliseerd en de nek omgedraaid.
Ik kan er net zo goed voor uitkomen: ik ben een crimineel.
PS De petitie tegen de ontruiming van Schijnheilig is te vinden op http://petities.nl/petitie/geen-ontruiming-voor-schijnheilig.
