Niels luistert naar de Dalai Lama, maar denkt eigenlijk aan worstjes." /> Niels luistert naar de Dalai Lama, maar denkt eigenlijk aan worstjes." />
Asset 14

Vruchten van verbanning

-Niels reist verkleed als backpacker over de wereld. Voor Hardhoofd houdt hij een wat wazig dagboek bij. Dit is deel 9 van zijn verslag, het vervolg op "De idioot in het bad en godin van de neusvleugels".-

Vandaag ga ik naar de Dalai Lama in Yokohama. Ik ben een fan van Dalai Lama, hij is mijn favoriete Lama. In Delhi is er een straat waar mensen de hele dag niet eten vanwege Dalai Lama. Zoiets zou ik ook wel eens willen bereiken, het hoeft geen grote straat te zijn, met de Prinsenstraat in Amsterdam zou ik al heel tevreden zijn.

Dalai Lama spreekt voor een gigantische zaal in zo’n centrum waar alleen gesproken wordt op gigantische schaal. We hebben geen goeie plekken, want die worden bezet door de monniken. Hun kaartje was waarschijnlijk goedkoper, ze kregen de beste plekken, want ze kwamen waarschijnlijk op tijd. Het lijkt me niets voor monniken om te laat te komen. Als je een feestje geeft en een monnik uitnodigt, dan staat hij waarschijnlijk als eerste voor de deur. Ik ben fan van Dalai Lama, maar ik zei niet dat ik een erg geslaagd boeddhist ben.

Achter in de zaal zit een handvol zondagsmonniken die te laat kwamen tegen de muur. Als ze haar hadden gehad, dan was het ongekamd geweest. Ze zitten niet in een serene lotushouding, met hun handen op schoot en in de vingers een interessant gebaar, maar ze ondersteunen hun hoofd met een handpalm, elleboog of een stok. De oudere zondagsmonniken hebben een kussentje meegenomen. Zo nu en dan halen ze het onder zich vandaan om het op te schudden, want het is een harde vloer. Alle monniken hebben mooiere sneakers aan dan ik, maar dat ligt vooral aan mijn sneakers.

De eerste twintig minuten zegt Dalai Lama niets, maar kijkt de zaal rond. Hij heeft een groene zonneklep op, alsof hij net in Florida is geweest. Soms groet hij een oude bekende tussen de prominente monniken en lacht luid en zwaar in de microfoon, zoals de kerstman of Mr. Smith in The Matrix, als hij zou kunnen lachen.* Dan begint hij zijn verhaal in het Engels. Hij spreekt zacht, ik kan alleen zijn lach verstaan. Het Japans van mijn vriendinnetje is (net als Thailand) niet wat het is geweest. Ze probeert voor me te vertalen, maar wordt niet echt wijs uit de Tibetaanse tongval van de tolk. Ik zou willen zeggen: daar kan ik me wat bij voorstellen, maar om eerlijk te zijn kan ik me daar niets bij voorstellen, want ook van het Tibetaans heb ik geen kaas gegeten. Dit is wat we samen maken van de eerste 30 minuten van zijn speech:

-Je moet proberen om zo lang mogelijk een baarmoeder vast te houden.
-Het is fijn om zo lang mogelijk in bad te blijven, maar op een gegeven moment moet je er toch echt een keer uit.
-Er is een soort lijn die dunner wordt als je er in knijpt.

Als wij net op gang beginnen te komen, raakt de tolk de draad kwijt en verzoekt Dalai Lama om in het Tibetaans over te gaan.

Als je iemand niet meer kan verstaan, beginnen de verdenkingen. Ik verdenk de Dalai Lama ervan dat hij stiekem worstjes eet, Tibetaanse bloedworstjes. Goede worst is dat. Misschien verstopt hij ze wel onder zijn monnikenpak. Dalai Lama heeft er de lach naar, die verraadt hem. Een banneling die zo zichtbaar van het leven geniet, die zal toch wel zo nu en dan een worstje eten. Bovendien staan het in Dharamsala in India opvallend veel op de kaart, terwijl je in Tibet tegenwoordig hemel en aarde moet bewegen om er een eentje te scoren.** Dat zegt op zich niet zoveel, maar ik vind het wel opvallend. Just saying. Mijn vriendinnetje kijkt me aan en fluistert: ‘ik vind materiële zaken ook niet belangrijk, maar de winkels gaan zo dicht’.

*Misschien kan Mr. Smith gewoon lachen en heb ik The Matrix niet begrepen.
**Mocht je toevallig in Tibet zijn en op zoek, ik weet nog wel een adresje.

Mail

Niels Gerson Lohman

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

We zoeken een nieuwe chef Kunst! Reageren kan tot zondag 22 februari 2026. Lees meer

Auto Draft 12

Laat dat, zei ik

Op de binnenplaats van een muf hostel verlangt een man naar erkenning bij zijn vrouwelijke kamergenoot. In Laat dat, zei ik legt Robin van Ommen onze verwachtingen over wederkerigheid in sociale interacties bloot. Met een surreële twist. Lees meer

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt? 2

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt?

Het is de AI-era. Terwijl modemerken paraderen met virtuele modellen en digitale pasvormen, wordt het lichaam steeds minder relevant in hoe kleding wordt verkocht. Loïs Blank vraagt zich af wat er van mode overblijft als het lichaam niet langer nodig is. Lees meer

Vrijheid is geen taart

Vrijheid is geen taart

Wat te doen wanneer het je allemaal even te veel wordt in dit leven? Sharvin Ramjan bezocht in 2023 maar liefst tweemaal Isaac Juliens tentoonstelling What Freedom Is To Me. Ook Juliens oudere werk lijkt weinig aan relevantie te verliezen. ‘Hoe mooi zou het zijn als we de fantasierijke wereld en visie van Isaac Julien met beide handen uit het scherm trekken en met ons meedragen in de dagelijkse sleur van het leven?’ Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Soms vraagt een kunsttentoonstelling om een andere vorm dan een standaard recensie. Dit is ook het geval bij ‘Sculpting the senses’ van Iris van Herpen in Kunsthal Rotterdam. Merel Wolfkamp ging er heen en beschrijft haar ervaring op een gevoelige, poëtische manier. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Zand erover

Zand erover

In dit verhaal van Anouk Harkmans ligt een verteller op het strand, alleen, met een steen op haar navel, en ze overdenkt een relatie die voorbij is. 'Wat als dit geen einde is? Wat als het einde al heeft plaatsgevonden – zonder zichtbare erosie – en dit niet meer is dan de onverhoopte poging om te doen alsof dat niet zo is?' Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Het kerstmaal

Het kerstmaal

Het ouderlijk huis: een kern waar velen van ons naar terugkeren met de feestdagen. Dingen horen daar te zijn zoals je ze hebt achtergelaten. Maar wat als dat niet meer zo is? Wat als dat fundament niet meer zo stevig blijkt te zijn? Thomas D'heer schrijft zacht over toenadering, weemoed en familie. Lees meer

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

In fotografiemuseum Foam bezoekt Caecilia Rasch de tentoonstelling Mid-Air, en deze roept vragen op over contrasten: kunst en commercie, ironie en eerlijkheid. Lees meer

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Pantone stelt dat de wereld gebaat is bij meer visuele zuiverheid, een esthetische keuze die midden in deze tijd allesbehalve apolitiek is. In reactie op de nieuwe kleur van het jaar laat Loïs Blank zien hoe kleur, macht en uitsluiting met elkaar verweven zijn. Haar column is een oproep voor meer kleur, meer geluid en meer weerstand. Lees meer

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Maak jij een bijdrage die een nieuwe weg inslaat? Stuur vóór 1 februari je pitch in en draag met een (beeld)verhaal, essay, poëzie of kunstkritiek bij aan het magazine ‘Sporen’. Lees meer

Auto Draft 11

20240903 Fiat Punto

Met de handrem omlaag en handen aan het stuur rijdt Wim Landuyt je in dit gedicht langs zijn bloedlijn, van de pastasaus in zijn aderen tot in dit land van regels: een compilatie van zijn migratie. 'net als een geïmporteerde fiat punto / brandt mijn motor onder mijn huid' Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

César Rogers 4

César Rogers maakt een print voor onze kunstverzamelaars: ‘De spanning tussen mechanisering en het lichaam vind ik belangrijk’

Word vóór 1 januari kunstverzamelaar bij Hard//hoofd en ontvang een unieke print van César Rogers! In gesprek met chef Kunst Jorne Vriens licht hij een tipje van de sluier op. Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in maart je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!