Elke dag verschijnt op hard//hoofd het fameuze woord van de dag. Bij één van deze woorden zoekt Mila elke maand een passend beeld uit de kunstgeschiedenis.
Deze keer werd 'Allerbelabberdst' gekoppeld aan de toestand van de met pijlen doorboorde Sint Sebastian zoals afgebeeld door Andrea Mantegna in 1457.
Andrea Mantegna, De Heilige Sebastiaan, 1457-1458
Sebastiaan was een christen die zijn geloof koste wat kost wilde verdedigen. Dat leidde uiteindelijk tot zijn dood, maar ook tot zijn heiligverklaring. Christenen werden in zijn tijd (de 3de eeuw) nog door de Romeinen vervolgd, daarom bekeerden de meeste mensen zich in het geheim.
De problemen begonnen toen Sebastiaan twee van zijn vrienden aanspoorde om zich in naam van het christelijk geloof te laten onthoofden. Het lukte hem ook hun families tot het christendom te bekeren. Dit werd hem door de keizer niet in dank afgenomen, in 288 werd hij aan een paal vastgebonden en met pijlen doorboord. Hij overleefde het voorval met behulp van Irene, een vrouw die hem vond, verzorgde en genas. Maar nadat hij genezen was ging Sebastiaan verhaal halen bij de keizer. Hij wilde de keizer de les lezen over de behandeling van christenen. Dit werd hem fataal, de keizer liet hem doodslaan en in het Romeinse riool gooien.
Sint Sebastiaan is onder meer weerheilige - zie ook de winterse weerspreuk 'St. Bastje is een hard gastje' - pestheilige, beschermheilige van soldaten, jagers en brandweerlieden en icoon van de homo-beweging. Hij verschafte met name Renaissancekunstenaars zoals Mantegna de mogelijkheid het mannelijk naakt af te beelden. Als pestheilige was hij bovendien vanaf de Middeleeuwen een veelgebruikt onderwerp.
Mantegna maakte drie schilderijen van Sint Sebastiaan, waarvan dit het eerste is. Waarschijnlijk werd het in opdracht gemaakt na afloop van een pestepidemie. Het is een klein schilderij, 68 x 30 cm, en je kunt het zien in het Kunsthistorisches Museum in Wenen.
Mantegna (1431-1506) was een meester in perspectief. Hij experimenteerde bijvoorbeeld met de horizon door deze lager te maken, of hij schilderde zijn onderwerp vanuit een ongewoon perspectief, bijvoorbeeld vanuit een laag gezichtspunt. Dat was voor zijn tijd heel ongebruikelijk. Ook was hij goed in het weergeven van architectuur en beeldhouwwerk, met name antiek Grieks, zoals je hier kunt zien. En hij kende de menselijke anatomie erg goed. Opvallend in deze voorstelling is het warme licht. In het wolkje rechtsboven is een ruiter afgebeeld, dit zou de Griekse god Saturnus zijn. Saturnus stond voor tijd, en de verwoestingen die zij achterlaat, zoals hier de arme Sebastiaan. Op de achtergrond zien we de soldaten weglopen die Sebastiaan zojuist hebben doorboord. Maar wie is toch dat vrouwtje rechtsboven Sebastiaans hoofd?
Wat ik zelf leuk vind aan het schilderij is Sebastiaans rechterteen die zo rechtop staat. Je voelt hem hierdoor zijn evenwicht bewaren.
