Asset 14

Over de column (niets dan goeds?)

Automatische concepten 26

Dit stuk werd door Iduna voorgelezen tijdens de SPUI25-bijeenkomst Op zoek naar het geheim van de column op woensdag 11 september 2019.

Bijna drie jaar geleden werd ik door de toenmalige hoofdredactrice van Hard//hoofd, Simone Peek, gevraagd of ik tweewekelijks een column wilde schrijven. Ik zei meteen ja.

Hoewel ik het maken van deze column naast mijn werk als docent en het schrijven aan mijn poëziedebuut geweldig en leerzaam vind en fantaseer over een eigen plek in een dag- of weekblad, deel ik de verwarde gevoelens die veel mensen bij het genre ‘column’ hebben.

Columns zijn moeilijk te doorgronden fenomenen.

Om na te gaan waarom ik dat vind, en in de hoop dit stuk met een verlichtende gedachte te eindigen (want is dat niet het streven van iedere column?), ga ik even terug naar mijn studietijd, die zo’n vijf jaar geleden eindigde.

Tijdens mijn studies Duits en geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam had ik veel moeite met het schrijven van essays. Dat kwam, denk ik, omdat binnen de geesteswetenschappen het essay werd bejubeld als de plek waar de wetenschappelijke feitendichtheid even mocht wijken voor persoonlijke interpretatie, maar de persoonlijke interpretatie wel onderbouwd diende te worden met wetenschappelijke feitendichtheid.

Een prachtcombi, waar docenten te pas en te onpas hun huiswerkopdrachten mee vulden. Snap je het werk van Kafka niet? Nou kind, dan schrijf je er toch een éssay over? Dan ga je het pas echt doorvoelen!

Ik raakte ervan in de war.

Ik had namelijk in het eerste studiejaar juist geleerd dat wetenschap en gevoel weliswaar vrienden waren, maar wel héél ver bij elkaar vandaan woonden. Sterker nog: tijdens het introductievak had de ferme Duitse hoofddocent bij het bespreken van de eerste teksten nog door de collegezaal geroepen: 'Wir streichen das Ich!’, wat zoveel betekent als ‘We schrappen het ik!’

Maar veel medestudenten waren waanzinnig geïnspireerd door de mogelijkheden van het essay. Ze schreven vlammende stukken over Schiller, de DDR, maar ook over hun kamerplanten en de relatie met hun moeder. En de beste essays, benadrukten onze docenten, waren de stukken waarin al die thema’s samenkwamen, over elkaar struikelden en elkaar dan weer overeind hielpen.

Ik raakte kortom extreem onzeker van al die vrijheid. Mag ik dit voorbeeld uit mijn eigen leven nu aan het werk van Kafka linken? Is mijn persoonlijke mening over kunst vlak na de Tweede Wereldoorlog daadwerkelijk relevant als ik de korte verhalen uit die tijd bespreek? Heeft de relatie met mijn moeder in een bepaalde context wetenschappelijke of maatschappelijke waarde?

Ja – bleek het antwoord. Het duurde tot ver na mijn afstuderen dat ik dat geloofde. En wat had ik nodig om tot dat geloof te komen?

JUIST. De column.

Toen ik aan Simone Peek vroeg wat ze precies voor ogen had bij een column, zei ze: ‘Gewoon, leuke verhaaltjes, over jezelf en de wereld.’ Dat vond ik een moeilijke uitspraak omdat ik me tot dit moment van schrijven niet goed herinner of ze ‘over jezelf en de wereld’ of ‘over de wereld en jezelf’ zei. Ik vind die volgorde nogal belangrijk, omdat de grootste onzekerheid bij het schrijven van een column voor mij bestaat uit de angst mezelf als centrum van de wereld te beschouwen.

‘Mini-essays dus,’ zei ik tegen Simone.

‘Noem het zoals je wilt,’ zei zij.

Toch bracht de onduidelijkheid van de column mij wél verlichting. Het mag over jezelf gaan, nee, het móet over jezelf gaan. Op dezelfde manier dat het over de wereld mag en moet gaan. Of het tijdloos moet zijn? Universeel? Of al die dagelijksheid een eeuwigheidswaarde moet hebben? Of je er de helft bij mag verzinnen en dan toch kunt doen alsof het direct uit het leven gegrepen is? Het leek allemaal minder van belang.

Toen ik als jonge student de schrijfster Charlotte Mutsaers eens hoorde verkondigen dat ze kotsbeu werd van alle literatuur die maar herkenbaar was, was ik een tijd als de dood herkenbare stukken te schrijven. Sinds de column in mijn leven is ben ik ook daar niet meer bang voor.

De column, kortom, is een remedie tegen alles.

Als ik nog studeerde, had ik er een essay over geschreven.

 

Mail

Iduna Paalman (1991) is schrijver en dichter. Haar poëziedebuut ‘De grom uit de hond halen’ verscheen in het najaar van 2019 bij Querido.

Aida de Jong Aida de Jong (1995) is een illustrator en poppenmaker wonend in Utrecht. In haar werk zoekt ze vaak thema's die haar beangstigen, om er vervolgens met een nieuwe blik naar te kijken.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
Lees meer
het laatste
Tip: Waarom ik geen arts ben

Waarom ik geen arts ben

Eva van den Boogaard ergerde zich tot voor kort aan de koelbloedige ‘artsenpraat’ van haar huisgenoot. Nu hij op de corona-afdeling over levens beslist, blijkt dat de mensheid niet zonder kan. Een tip om het rationele doktersbrein te koesteren. Lees meer

Alles vijf sterren: Buitengevoel en bingewatchcoma

Buitengevoel en bingewatchcoma

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om een sixpack te kweken of alles volgens een productiviteitsschema te doen. Lees meer

Tip: Vier je halve verjaardag

Vier je halve verjaardag

De geboortedag van Marit Schilling valt té ongelukkig voor een feestje. Er zit maar een ding op: de verjaardagstraditie chirurgisch bewerken. Marit deelt haar vondst graag met alle (corona)verjaardagsslachtoffers, want aan taart en knuffels heeft een mens nooit genoeg. Lees meer

Tip: Herlees een stoffige plankvrucht 1

Herlees een stoffige plankvrucht

Ook voor Rijk Kistemaker ligt quarantaine op de loer. Waar we je vorige week nog enthousiast naar de boekenwinkel stuurden, blijven we nu thuis om een stoffig boek van de plank te plukken. Want voor Rijk opent herlezen evengoed nieuwe werelden. Lees meer

Alles vijf sterren: Zullen we een hut bouwen?

Zullen we een hut bouwen?

Deze boekenweek worden we blij van lievelingsboeken: ze zijn melancholisch, sprookjesachtig en prachtig imperfect. Lees meer

Tip: Rebelleer in je lokale boekhandel

Rebelleer in je lokale boekhandel

Kiki Bolwijn werkt als boekverkoper en pleit deze boekenweek voor rebellie en verzet in je lokale boekwinkel. Koop er een boek, want een plek waar een veelheid aan verhalen mag bestaan, is in onze tijd nog veel waardevoller dan ooit. Lees meer

Alles vijf sterren: Hetzelfde als onverwacht een cadeautje krijgen

Hetzelfde als onverwacht een cadeautje krijgen

Deze week worden we blij van met liefde in elkaar getimmerde minibiebs, een film die onze ogen opent en de perfectie van oefenende ijsdansers. Lees meer

Tip: Maak slecht werk

Maak slecht werk

Imre van Son liep als kind over van vreugde en energie om dingen te maken. Nu hij 31 is, lijkt de onbevangen geest van zijn jongere ik ingeruild te zijn door een meedogenloos oordeel over alles wat hij maakt. Een tip om gewoon weer eens een keer iets slechts te maken. Lees meer

 Solastalgia, of: Heimwee naar hier

Solastalgia, of: Heimwee naar hier

Zindzi Zwietering werd gegrepen door solastalgia, of heimwee naar een plek die je nooit hebt verlaten, maar die door klimaatverandering voor altijd is veranderd. Lees meer

TIP: Tien verloren ballonnen

Tien verloren ballonnen

Het mooiste en tegelijk meest hartverscheurende wat Jan de afgelopen tijd zag. "Het is tien keer dezelfde levensles, die met een aan mishandeling grenzende regelmaat wordt herhaald: eerst wordt het allemaal alleen maar minder, en daarna komt aan alles ook nog eens een einde." Lees meer

Tip: Doe het op een driekwartsmaat

Doe het op een driekwartsmaat

Marte Hoogenboom leed onder haar luiheid. Tot ze haar gevoel voor ritme terugvond in de wals. Een tip om te leven in driekwartsmaat. Lees meer

Tip: Praat over je begrafenis 1

Praat over je begrafenis

Emma Stomp wilde als zevenjarige dansen rondom de grafkist van haar overgrootmoeder, maar dat bleek niet de bedoeling. Nu, bijna twintig jaar later, vraagt ze zich af: waarom vieren we de dood niet? Een tip om te praten over je begrafenis. Lees meer

Column: Een muur om tegenaan te leunen 1

Een muur om tegenaan te leunen

Tijdens het oppassen wordt Iduna Paalman geconfronteerd met de overbodigheid van haar behulpzame en correcte karakter. Want hulp vragen, en hulp accepteren, is nog niet zo makkelijk. Lees meer

Tip: Word (een klein beetje) volwassen

Word (een klein beetje) volwassen

Else Boer heeft na jaren ontdekt dat volwassen zijn niet alleen maar gaat over saaie banen en belastingen. Een beetje volwassenheid is namelijk best prettig. Een tip om te gaan adulten. Lees meer

 Menselijkheid in de knop gebroken

Menselijkheid in de knop gebroken

Yasmin Veenman ziet menselijkheid in de manier waarop we met bloemen omgaan. Jaloers ziet ze toe hoe zij hun schoonheid met kwetsbaarheid vermengen. Lees meer

Tip: Wees een exoot

Wees een exoot

Eva van den Boogaard ontwaakt in een onbekend huis. Is zij hier de vreemdeling? Of is het vooral vreemd dat haar gastheer haar dat laat denken? Een tip om je niet neer te leggen bij xenofobie. Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Ga zweven

Ga zweven

Ooit had ze er weinig mee, maar tegenwoordig staat Jihane Chaara open voor het zweverige. Ze maakt plezier met tarotkaarten en voelt de vibes van mensen op een feestje. Een tip om ‘de’ waarheid wat minder te serieus te nemen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij ons 10-jarig jubileum kunnen verplaatsen en de geboekte artiesten kunnen betalen. Je eerste gesigneerde en genummerde kunstwerk is van Raquel van Haver. Vóór 1 mei hebben we 600 nieuwe kunstverzamelaars nodig.

Meer info