Asset 14

Over de column (niets dan goeds?)

Automatische concepten 26

Dit stuk werd door Iduna voorgelezen tijdens de SPUI25-bijeenkomst Op zoek naar het geheim van de column op woensdag 11 september 2019.

Bijna drie jaar geleden werd ik door de toenmalige hoofdredactrice van Hard//hoofd, Simone Peek, gevraagd of ik tweewekelijks een column wilde schrijven. Ik zei meteen ja.

Hoewel ik het maken van deze column naast mijn werk als docent en het schrijven aan mijn poëziedebuut geweldig en leerzaam vind en fantaseer over een eigen plek in een dag- of weekblad, deel ik de verwarde gevoelens die veel mensen bij het genre ‘column’ hebben.

Columns zijn moeilijk te doorgronden fenomenen.

Om na te gaan waarom ik dat vind, en in de hoop dit stuk met een verlichtende gedachte te eindigen (want is dat niet het streven van iedere column?), ga ik even terug naar mijn studietijd, die zo’n vijf jaar geleden eindigde.

Tijdens mijn studies Duits en geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam had ik veel moeite met het schrijven van essays. Dat kwam, denk ik, omdat binnen de geesteswetenschappen het essay werd bejubeld als de plek waar de wetenschappelijke feitendichtheid even mocht wijken voor persoonlijke interpretatie, maar de persoonlijke interpretatie wel onderbouwd diende te worden met wetenschappelijke feitendichtheid.

Een prachtcombi, waar docenten te pas en te onpas hun huiswerkopdrachten mee vulden. Snap je het werk van Kafka niet? Nou kind, dan schrijf je er toch een éssay over? Dan ga je het pas echt doorvoelen!

Ik raakte ervan in de war.

Ik had namelijk in het eerste studiejaar juist geleerd dat wetenschap en gevoel weliswaar vrienden waren, maar wel héél ver bij elkaar vandaan woonden. Sterker nog: tijdens het introductievak had de ferme Duitse hoofddocent bij het bespreken van de eerste teksten nog door de collegezaal geroepen: 'Wir streichen das Ich!’, wat zoveel betekent als ‘We schrappen het ik!’

Maar veel medestudenten waren waanzinnig geïnspireerd door de mogelijkheden van het essay. Ze schreven vlammende stukken over Schiller, de DDR, maar ook over hun kamerplanten en de relatie met hun moeder. En de beste essays, benadrukten onze docenten, waren de stukken waarin al die thema’s samenkwamen, over elkaar struikelden en elkaar dan weer overeind hielpen.

Ik raakte kortom extreem onzeker van al die vrijheid. Mag ik dit voorbeeld uit mijn eigen leven nu aan het werk van Kafka linken? Is mijn persoonlijke mening over kunst vlak na de Tweede Wereldoorlog daadwerkelijk relevant als ik de korte verhalen uit die tijd bespreek? Heeft de relatie met mijn moeder in een bepaalde context wetenschappelijke of maatschappelijke waarde?

Ja – bleek het antwoord. Het duurde tot ver na mijn afstuderen dat ik dat geloofde. En wat had ik nodig om tot dat geloof te komen?

JUIST. De column.

Toen ik aan Simone Peek vroeg wat ze precies voor ogen had bij een column, zei ze: ‘Gewoon, leuke verhaaltjes, over jezelf en de wereld.’ Dat vond ik een moeilijke uitspraak omdat ik me tot dit moment van schrijven niet goed herinner of ze ‘over jezelf en de wereld’ of ‘over de wereld en jezelf’ zei. Ik vind die volgorde nogal belangrijk, omdat de grootste onzekerheid bij het schrijven van een column voor mij bestaat uit de angst mezelf als centrum van de wereld te beschouwen.

‘Mini-essays dus,’ zei ik tegen Simone.

‘Noem het zoals je wilt,’ zei zij.

Toch bracht de onduidelijkheid van de column mij wél verlichting. Het mag over jezelf gaan, nee, het móet over jezelf gaan. Op dezelfde manier dat het over de wereld mag en moet gaan. Of het tijdloos moet zijn? Universeel? Of al die dagelijksheid een eeuwigheidswaarde moet hebben? Of je er de helft bij mag verzinnen en dan toch kunt doen alsof het direct uit het leven gegrepen is? Het leek allemaal minder van belang.

Toen ik als jonge student de schrijfster Charlotte Mutsaers eens hoorde verkondigen dat ze kotsbeu werd van alle literatuur die maar herkenbaar was, was ik een tijd als de dood herkenbare stukken te schrijven. Sinds de column in mijn leven is ben ik ook daar niet meer bang voor.

De column, kortom, is een remedie tegen alles.

Als ik nog studeerde, had ik er een essay over geschreven.

 

Mail

Iduna Paalman (1991) is al bijna vier jaar columnist voor Hard//hoofd. Haar poëziedebuut ‘De grom uit de hond halen’ verscheen in het najaar van 2019 bij Querido. Ze won er de Poëziedebuutprijs 2020 mee. Ze publiceerde onder meer in De Gids, De Revisor, De Groene Amsterdammer en NRC Handelsblad.

Aida de Jong Aida de Jong (1995) is een illustrator en poppenmaker wonend in Utrecht. In haar werk zoekt ze vaak thema's die haar beangstigen, om er vervolgens met een nieuwe blik naar te kijken.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Zonder mijn moeder

Zonder mijn moeder

Het wel of niet aanschaffen van een kunstwerk voert Eva van den Boogaard terug naar tijden waarin ze nog niet alle beslissingen zelf nam. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Schuldig

Schuldig

Marthe van Bronkhorst maakt een innerlijke reis om haar overleden grootvader te gedenken, die met andere bedoelingen naar Indonesië reisde dan zij lange tijd dacht. Lees meer

 Vergeet de zomer maar (niet)

Vergeet de zomer maar (niet)

Nu fysiek reizen wereldwijd onmogelijk is, rest de verbeelding: fotograaf Cleo Goossens neemt ons mee naar de zonnige uithoeken van onze fantasie. Lees meer

Column: Rommelklanken

Rommelklanken

Het vele videobellen van de afgelopen tijd doet Eva van den Boogaard de waarde inzien van zogenaamde 'rommelklanken'. Lees meer

Tip: Laat alles vallen 1

Laat alles vallen

Annelies van Wijk onderzoekt haar fascinatie voor alledaagse objecten die onverwacht te pletter vallen. Een tip om zelf ook eens als een brokstuk te gronde te gaan, wie weet welke schoonheid er nog oprijst uit de scherven. Lees meer

Column: Zolang je maar geen zware machines bedient

Zolang je maar geen zware machines bedient

Als kind vond Iduna Paalman opvatting dat slapen voor grote mensen was en zij het dus niet nodig had. Nog steeds probeert ze af te komen van haar vooroordeel dat alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, van slapen houden. Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer

Beeldspraak: The City is a Choreography

Vraag de stad eens ten dans

Fotograaf Melissa Schriek heeft oog voor het subtiele en eigenaardige ritme van de stad. 'Zodra we de straat op gaan, worden we daar deel van.' Lees meer

Column: Onherroepelijk nee

Onherroepelijk nee

Iduna Paalman leest brieven uit 1764 en herkent daar iets in: de angst voor het verlies van vrijheid. Lees meer

Tip: Tinder toch maar

Tinder toch maar

Nog geen jaar geleden schreef Emma Stomp de dating app af als een grabbelton zonder prijs. Maar na een succesvolle Tinder-date, slikt ze haar woorden weer in. Waar anders maak je in crisistijd kans op romantiek? Lees meer

De puinhopen van vier jaar Trump - een terugblik

De puinhopen van vier jaar Trump - een terugblik

Marthe van Bronkhorst ging langs in de crèche van het Witte Huis, om antwoord te vinden op de vraag: moeten we Donald nog vier jaar laten kleuteren? Lees meer

Vriendschapsparadox

Vriendschapsparadox

Tijdens een etentje met vrienden wordt Eva van den Boogaard geconfronteerd met de relativiteit van vriendschappen. Lees meer

Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers