Asset 14

Over de column (niets dan goeds?)

Automatische concepten 26

Dit stuk werd door Iduna voorgelezen tijdens de SPUI25-bijeenkomst Op zoek naar het geheim van de column op woensdag 11 september 2019.

Bijna drie jaar geleden werd ik door de toenmalige hoofdredactrice van Hard//hoofd, Simone Peek, gevraagd of ik tweewekelijks een column wilde schrijven. Ik zei meteen ja.

Hoewel ik het maken van deze column naast mijn werk als docent en het schrijven aan mijn poëziedebuut geweldig en leerzaam vind en fantaseer over een eigen plek in een dag- of weekblad, deel ik de verwarde gevoelens die veel mensen bij het genre ‘column’ hebben.

Columns zijn moeilijk te doorgronden fenomenen.

Om na te gaan waarom ik dat vind, en in de hoop dit stuk met een verlichtende gedachte te eindigen (want is dat niet het streven van iedere column?), ga ik even terug naar mijn studietijd, die zo’n vijf jaar geleden eindigde.

Tijdens mijn studies Duits en geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam had ik veel moeite met het schrijven van essays. Dat kwam, denk ik, omdat binnen de geesteswetenschappen het essay werd bejubeld als de plek waar de wetenschappelijke feitendichtheid even mocht wijken voor persoonlijke interpretatie, maar de persoonlijke interpretatie wel onderbouwd diende te worden met wetenschappelijke feitendichtheid.

Een prachtcombi, waar docenten te pas en te onpas hun huiswerkopdrachten mee vulden. Snap je het werk van Kafka niet? Nou kind, dan schrijf je er toch een éssay over? Dan ga je het pas echt doorvoelen!

Ik raakte ervan in de war.

Ik had namelijk in het eerste studiejaar juist geleerd dat wetenschap en gevoel weliswaar vrienden waren, maar wel héél ver bij elkaar vandaan woonden. Sterker nog: tijdens het introductievak had de ferme Duitse hoofddocent bij het bespreken van de eerste teksten nog door de collegezaal geroepen: 'Wir streichen das Ich!’, wat zoveel betekent als ‘We schrappen het ik!’

Maar veel medestudenten waren waanzinnig geïnspireerd door de mogelijkheden van het essay. Ze schreven vlammende stukken over Schiller, de DDR, maar ook over hun kamerplanten en de relatie met hun moeder. En de beste essays, benadrukten onze docenten, waren de stukken waarin al die thema’s samenkwamen, over elkaar struikelden en elkaar dan weer overeind hielpen.

Ik raakte kortom extreem onzeker van al die vrijheid. Mag ik dit voorbeeld uit mijn eigen leven nu aan het werk van Kafka linken? Is mijn persoonlijke mening over kunst vlak na de Tweede Wereldoorlog daadwerkelijk relevant als ik de korte verhalen uit die tijd bespreek? Heeft de relatie met mijn moeder in een bepaalde context wetenschappelijke of maatschappelijke waarde?

Ja – bleek het antwoord. Het duurde tot ver na mijn afstuderen dat ik dat geloofde. En wat had ik nodig om tot dat geloof te komen?

JUIST. De column.

Toen ik aan Simone Peek vroeg wat ze precies voor ogen had bij een column, zei ze: ‘Gewoon, leuke verhaaltjes, over jezelf en de wereld.’ Dat vond ik een moeilijke uitspraak omdat ik me tot dit moment van schrijven niet goed herinner of ze ‘over jezelf en de wereld’ of ‘over de wereld en jezelf’ zei. Ik vind die volgorde nogal belangrijk, omdat de grootste onzekerheid bij het schrijven van een column voor mij bestaat uit de angst mezelf als centrum van de wereld te beschouwen.

‘Mini-essays dus,’ zei ik tegen Simone.

‘Noem het zoals je wilt,’ zei zij.

Toch bracht de onduidelijkheid van de column mij wél verlichting. Het mag over jezelf gaan, nee, het móet over jezelf gaan. Op dezelfde manier dat het over de wereld mag en moet gaan. Of het tijdloos moet zijn? Universeel? Of al die dagelijksheid een eeuwigheidswaarde moet hebben? Of je er de helft bij mag verzinnen en dan toch kunt doen alsof het direct uit het leven gegrepen is? Het leek allemaal minder van belang.

Toen ik als jonge student de schrijfster Charlotte Mutsaers eens hoorde verkondigen dat ze kotsbeu werd van alle literatuur die maar herkenbaar was, was ik een tijd als de dood herkenbare stukken te schrijven. Sinds de column in mijn leven is ben ik ook daar niet meer bang voor.

De column, kortom, is een remedie tegen alles.

Als ik nog studeerde, had ik er een essay over geschreven.

 

Mail

Iduna Paalman (1991) is schrijver en dichter. Haar poëziedebuut ‘De grom uit de hond halen’ verscheen in het najaar van 2019 bij Querido.

Aida de Jong Aida de Jong (1995) is een illustrator en poppenmaker wonend in Utrecht. In haar werk zoekt ze vaak thema's die haar beangstigen, om er vervolgens met een nieuwe blik naar te kijken.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Vriendschapsparadox

Vriendschapsparadox

Tijdens een etentje met vrienden wordt Eva van den Boogaard geconfronteerd met de relativiteit van vriendschappen. Lees meer

Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

Column: Boomstronk-achtig

Boomstronk-achtig

‘Is dit een gouden match of settelen we voor less omdat we te druk en niet wanhopig genoeg zijn om verder te zoeken?’, vraagt Iduna Paalman aan haar geliefde. Lees meer

Tip: Bereken je deadline

Bereken je deadline

Else Boer kreeg een deadline opgelegd waar niet alleen een kersverse roman uit voortkwam, maar ook een ontnuchterend inzicht. Een tip over stilstaan bij je eigen sterfelijkheid. Lees meer

Automatische concepten 46

Demoontjes

Marthe van Bronkhorst laat haar demoontjes uit. Dat scheelt, want dan hoeft ze ze even niet zelf te dragen. Lees meer

Fantoompijn Evangeline Habarurema

Fantoompijn

Alle dingen gaan voorbij, de mooiste, maar ook de pijnlijkste dingen. Een troostvolle tip voor iedereen die verliest en rouwt, en het officiële Hard//hoofd-debuut van schrijver en illustrator Evangeline Agape. Lees meer

Als het doek valt

Als het doek valt

De gevoelens van heimwee waardoor Eva als kind geteisterd werd, ervaart ze als volwassen vrouw van tijd tot tijd nog steeds. Lees meer

 Samen alleen op de wereld

Samen alleen op de wereld

Speciaal voor de Heimweek delen tien fotografen beelden die hen doen terugverlangen naar een plek of een moment in hun leven. Het resultaat is een uniek inkijkje in de diversiteit van heimwee en nostalgie; misschien wel de allerindividueelste emoties. Lees meer

Slentermijmeringen uit Oxford

Slentermijmeringen uit Oxford

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneken Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Oxford. Lees meer

Komt een gangster bij de dokter

Komt een gangster bij de dokter

Nu ze zelf psycholoog is, kijkt Marthe van Bronkhorst heel anders naar een van haar favoriete series. Lees meer

Column: Een Bert of een Ernie

Een Bert of een Ernie

Eva van den Boogaard is met vrienden op vakantie in de Ardèche. Liggend bij het zwembad stelt één van haar vrienden een vraag die in alle eenvoud doet nadenken over de groepsverhoudingen. Lees meer

Column: Volhouden stoppen volhouden 3

Volhouden stoppen volhouden

Iduna Paalman bezoekt haar zieke hond, en hoort haar 's nachts onrustig ademen. 'Ze jankt een beetje, dat doen honden als ze dromen. Of heeft ze pijn?' Lees meer

Complete overgave

Complete overgave

Marthe van Bronkhorst liet zich meevoeren door de Waddenzee - om zichzelf te herontdekken. De rustgevende bezigheid maakt haar al snel doodsbenauwd. Lees meer

Slentermijmeringen uit Brussel

Slentermijmeringen uit Brussel

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Brussel. Lees meer

Onder de vraagprijs

Onder de vraagprijs

Vragen als ‘Wat doe jij nu?’ en ‘Waar woon je tegenwoordig?’ bezorgen Eva van den Boogaards vriend M. een rood hoofd en het gevoel te willen verdwijnen. Zij snapt hem maar al te goed. Lees meer

Slentermijmeringen uit Rotterdam

Slentermijmeringen uit Rotterdam

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Rotterdam. Lees meer

Column: Vervuilde idylle

Vervuilde idylle

Iduna Paalman belt vanuit de camping in Frankrijk met haar oma. Net daarvoor las ze nog in de dichtbundel van de Duitse Monika Rinck. Lees meer

Slentermijmeringen uit Londen

Slentermijmeringen uit Londen

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Londen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan