Asset 14

Veelzeggende kiepauto

Column: Veelzeggende kiepau

Ik pas op mijn twee neefjes en schil een appel.
‘Appel velletje,’ zegt mijn jongste neefje R. Vol mededogen kijkt hij naar de schillen, pakt er eentje op en legt hem voor zich op tafel. Hij zwijgt een poosje. ‘Appel au,’ mompelt hij dan.

R. leert praten en wat opvalt: hij is een gevoelsmens. Woorden als ‘blij’ en ‘boos’ heeft hij sneller onder de knie dan ‘hond’ of ‘poes’, als zijn drinkbeker op de grond valt zegt hij: ‘Ik schrik.’ Hij heeft inmiddels zijn appel opgegeten en pakt de kiepauto. Zijn broer gilt dat hij daar met zijn tengels van moet afblijven. R. kiest voor de reflectie: ‘Jij bang ik stukmaak.’ Dat is slim: ineens gaat het niet meer over de kiepauto en wie ermee mag spelen, maar over wie er angst voelt. Zonder dat hij het doorheeft, laat R. zien dat hij in feite al op de toppen van zijn taalgebruik is voordat hij goed en wel heeft leren praten.

Lang heb ik geloofd dat met taal alles mogelijk is en stiekem geloof ik het nog steeds

Terwijl ik naar de jongens luister heb ik een verontrustende gedachte: dit gaat verloren. Dit raken ze weer kwijt. We worden allemaal geboren met de latent aanwezige vaardigheid om helder te communiceren, maar binnen no time zijn we verstrikt in dubbele intenties, bijklanken en meta-conversaties. Voor we het weten houden we dingen in, liegen we, verzinnen we beelden en metaforen voor wat we eigenlijk bedoelen.

Ik denk al een tijdje na over de beperking van woorden. Lang heb ik geloofd dat met taal alles mogelijk is en stiekem geloof ik het nog steeds, maar soms overvalt me de angst dat dat geloof vals is. Ik moet denken aan Veldwerk, de nieuwe dichtbundel van Bernke Klein Zandvoort. Eén van de mooiste strofes staat al op de eerste bladzijde: ‘soms ben ik bang dat metaforen de werkelijkheid verdunnen/banger ben ik dat er niets anders bestaat/dan dezelfde dingen uitgedrukt in elkaar’.

We hebben elke dag zoveel woorden nodig om uit te leggen wat we bedoelen, en alsnog komt de betekenis juist in het afwezige mee?

Dat de mogelijkheden van taal eindig zijn, ontdekte ik toen de relatie met mijn ex-geliefde op zijn einde liep. We wisten allebei dat het voorbij was maar we wilden het allebei niet. Dat leidde onherroepelijk tot iets dat even noodzakelijk als vruchteloos was: voortdurende gesprekken. Hij vertelde hoe hij het zag, ik vertelde hoe ik het zag, tussendoor huilden we en hielden we elkaar vast. Op een ochtend bleef het stil. Ik dacht: nu zijn we uitgepraat. Het was een verschrikkelijke ontdekking, en de enige die klopte.

Elke manier van denken en spreken wordt volgens filosoof Jacques Derrida gekenmerkt door wat er niet gezegd wordt. Elk boek, elk gesprek, elke gedachte wordt gevormd door wat eraan ontbreekt, door wat erin had kunnen voorkomen. Die opvatting maakt me mistroostig: we hebben elke dag zoveel woorden nodig om uit te leggen wat we bedoelen, en alsnog komt de betekenis juist in het afwezige mee?

Terwijl mijn neefjes samen met de kiepauto spelen schuif ik de appelschillen in de groenbak. Misschien dat R. daarom zo duidelijk kan zeggen hoe het zit, denk ik. Er zit hem nog geen taal in de weg.

*

Dit was voorlopig mijn laatste column voor Hard//hoofd. Na precies vier jaar is het tijd voor andere, nieuwe dingen. Er zijn echter vier redenen waarom ik hier net ‘voorlopig’ heb geschreven:
1. Hard//hoofd is familie en familie is voor altijd.
2. Ik kan slecht tegen veranderingen.
3. Ik kan nog slechter tegen afscheid nemen.
4. Hard//hoofdlezers zijn de fijnste lezers.

We zien elkaar dus weer terug, daar heb ik alle vertrouwen in. Tot die tijd wil ik graag een aantal mensen bedanken:
1. Ruby Sanders, één van de meest toegewijde redacteuren die ik ken.
2. Alle illustratoren die in de afgelopen jaren zulk mooi beeld gemaakt hebben, in het bijzonder Joëlle de Ruiter, Debora Westra, Daphne Prochowski en Tsjisse Talsma.
3. Simone Peek, met wie ik in de maand dat Trump president zou worden plannen maakte. Wisten wij veel.
4. Mijn broertje en ouders, die mijn columns altijd van een skate-ongeluk of wijsheid wisten te voorzien.
5. Jullie, lezers. Dank voor al die jaren support, daar heb ik me echt heel gelukkig mee gevoeld.

Mail

Iduna Paalman (1991) is al bijna vier jaar columnist voor Hard//hoofd. Haar poëziedebuut ‘De grom uit de hond halen’ verscheen in het najaar van 2019 bij Querido. Ze won er de Poëziedebuutprijs 2020 mee. Ze publiceerde onder meer in De Gids, De Revisor, De Groene Amsterdammer en NRC Handelsblad.

Joëlle de Ruiter (1994) is een illustrator uit Groningen met een stevig zwak voor vorm en vlak.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

Stukje

Stukje

Marthe van Bronkhorst gelooft het niet: Al die schrijfadviezen van grote namen die beweren hun muze gevonden te hebben. Een oude Griekse visie op inspiratie was dat je zelf niet de inspiratie op moest zoeken, maar dat de muze jóú moest vinden. Ach, wat je maar vooruit brengt. En anders ga je gewoon net zolang boodschappen doen totdat je een ''stukje'' gevonden hebt? Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Zonder mijn moeder

Zonder mijn moeder

Het wel of niet aanschaffen van een kunstwerk voert Eva van den Boogaard terug naar tijden waarin ze nog niet alle beslissingen zelf nam. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Schuldig

Schuldig

Marthe van Bronkhorst maakt een innerlijke reis om haar overleden grootvader te gedenken, die met andere bedoelingen naar Indonesië reisde dan zij lange tijd dacht. Lees meer

 Vergeet de zomer maar (niet)

Vergeet de zomer maar (niet)

Nu fysiek reizen wereldwijd onmogelijk is, rest de verbeelding: fotograaf Cleo Goossens neemt ons mee naar de zonnige uithoeken van onze fantasie. Lees meer

Column: Rommelklanken

Rommelklanken

Het vele videobellen van de afgelopen tijd doet Eva van den Boogaard de waarde inzien van zogenaamde 'rommelklanken'. Lees meer

Tip: Laat alles vallen 1

Laat alles vallen

Annelies van Wijk onderzoekt haar fascinatie voor alledaagse objecten die onverwacht te pletter vallen. Een tip om zelf ook eens als een brokstuk te gronde te gaan, wie weet welke schoonheid er nog oprijst uit de scherven. Lees meer

Column: Zolang je maar geen zware machines bedient

Zolang je maar geen zware machines bedient

Als kind vond Iduna Paalman opvatting dat slapen voor grote mensen was en zij het dus niet nodig had. Nog steeds probeert ze af te komen van haar vooroordeel dat alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, van slapen houden. Lees meer