Asset 14

Veelzeggende kiepauto

Column: Veelzeggende kiepau

Ik pas op mijn twee neefjes en schil een appel.
‘Appel velletje,’ zegt mijn jongste neefje R. Vol mededogen kijkt hij naar de schillen, pakt er eentje op en legt hem voor zich op tafel. Hij zwijgt een poosje. ‘Appel au,’ mompelt hij dan.

R. leert praten en wat opvalt: hij is een gevoelsmens. Woorden als ‘blij’ en ‘boos’ heeft hij sneller onder de knie dan ‘hond’ of ‘poes’, als zijn drinkbeker op de grond valt zegt hij: ‘Ik schrik.’ Hij heeft inmiddels zijn appel opgegeten en pakt de kiepauto. Zijn broer gilt dat hij daar met zijn tengels van moet afblijven. R. kiest voor de reflectie: ‘Jij bang ik stukmaak.’ Dat is slim: ineens gaat het niet meer over de kiepauto en wie ermee mag spelen, maar over wie er angst voelt. Zonder dat hij het doorheeft, laat R. zien dat hij in feite al op de toppen van zijn taalgebruik is voordat hij goed en wel heeft leren praten.

Lang heb ik geloofd dat met taal alles mogelijk is en stiekem geloof ik het nog steeds

Terwijl ik naar de jongens luister heb ik een verontrustende gedachte: dit gaat verloren. Dit raken ze weer kwijt. We worden allemaal geboren met de latent aanwezige vaardigheid om helder te communiceren, maar binnen no time zijn we verstrikt in dubbele intenties, bijklanken en meta-conversaties. Voor we het weten houden we dingen in, liegen we, verzinnen we beelden en metaforen voor wat we eigenlijk bedoelen.

Ik denk al een tijdje na over de beperking van woorden. Lang heb ik geloofd dat met taal alles mogelijk is en stiekem geloof ik het nog steeds, maar soms overvalt me de angst dat dat geloof vals is. Ik moet denken aan Veldwerk, de nieuwe dichtbundel van Bernke Klein Zandvoort. Eén van de mooiste strofes staat al op de eerste bladzijde: ‘soms ben ik bang dat metaforen de werkelijkheid verdunnen/banger ben ik dat er niets anders bestaat/dan dezelfde dingen uitgedrukt in elkaar’.

We hebben elke dag zoveel woorden nodig om uit te leggen wat we bedoelen, en alsnog komt de betekenis juist in het afwezige mee?

Dat de mogelijkheden van taal eindig zijn, ontdekte ik toen de relatie met mijn ex-geliefde op zijn einde liep. We wisten allebei dat het voorbij was maar we wilden het allebei niet. Dat leidde onherroepelijk tot iets dat even noodzakelijk als vruchteloos was: voortdurende gesprekken. Hij vertelde hoe hij het zag, ik vertelde hoe ik het zag, tussendoor huilden we en hielden we elkaar vast. Op een ochtend bleef het stil. Ik dacht: nu zijn we uitgepraat. Het was een verschrikkelijke ontdekking, en de enige die klopte.

Elke manier van denken en spreken wordt volgens filosoof Jacques Derrida gekenmerkt door wat er niet gezegd wordt. Elk boek, elk gesprek, elke gedachte wordt gevormd door wat eraan ontbreekt, door wat erin had kunnen voorkomen. Die opvatting maakt me mistroostig: we hebben elke dag zoveel woorden nodig om uit te leggen wat we bedoelen, en alsnog komt de betekenis juist in het afwezige mee?

Terwijl mijn neefjes samen met de kiepauto spelen schuif ik de appelschillen in de groenbak. Misschien dat R. daarom zo duidelijk kan zeggen hoe het zit, denk ik. Er zit hem nog geen taal in de weg.

*

Dit was voorlopig mijn laatste column voor Hard//hoofd. Na precies vier jaar is het tijd voor andere, nieuwe dingen. Er zijn echter vier redenen waarom ik hier net ‘voorlopig’ heb geschreven:
1. Hard//hoofd is familie en familie is voor altijd.
2. Ik kan slecht tegen veranderingen.
3. Ik kan nog slechter tegen afscheid nemen.
4. Hard//hoofdlezers zijn de fijnste lezers.

We zien elkaar dus weer terug, daar heb ik alle vertrouwen in. Tot die tijd wil ik graag een aantal mensen bedanken:
1. Ruby Sanders, één van de meest toegewijde redacteuren die ik ken.
2. Alle illustratoren die in de afgelopen jaren zulk mooi beeld gemaakt hebben, in het bijzonder Joëlle de Ruiter, Debora Westra, Daphne Prochowski en Tsjisse Talsma.
3. Simone Peek, met wie ik in de maand dat Trump president zou worden plannen maakte. Wisten wij veel.
4. Mijn broertje en ouders, die mijn columns altijd van een skate-ongeluk of wijsheid wisten te voorzien.
5. Jullie, lezers. Dank voor al die jaren support, daar heb ik me echt heel gelukkig mee gevoeld.

Mail

Iduna Paalman (1991) is al bijna vier jaar columnist voor Hard//hoofd. Haar poëziedebuut ‘De grom uit de hond halen’ verscheen in het najaar van 2019 bij Querido. Ze won er de Poëziedebuutprijs 2020 mee. Ze publiceerde onder meer in De Gids, De Revisor, De Groene Amsterdammer en NRC Handelsblad.

Joëlle de Ruiter (1994) is een illustrator uit Groningen met een stevig zwak voor vorm en vlak.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Zonder mijn moeder

Zonder mijn moeder

Het wel of niet aanschaffen van een kunstwerk voert Eva van den Boogaard terug naar tijden waarin ze nog niet alle beslissingen zelf nam. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Schuldig

Schuldig

Marthe van Bronkhorst maakt een innerlijke reis om haar overleden grootvader te gedenken, die met andere bedoelingen naar Indonesië reisde dan zij lange tijd dacht. Lees meer

 Vergeet de zomer maar (niet)

Vergeet de zomer maar (niet)

Nu fysiek reizen wereldwijd onmogelijk is, rest de verbeelding: fotograaf Cleo Goossens neemt ons mee naar de zonnige uithoeken van onze fantasie. Lees meer

Column: Rommelklanken

Rommelklanken

Het vele videobellen van de afgelopen tijd doet Eva van den Boogaard de waarde inzien van zogenaamde 'rommelklanken'. Lees meer

Tip: Laat alles vallen 1

Laat alles vallen

Annelies van Wijk onderzoekt haar fascinatie voor alledaagse objecten die onverwacht te pletter vallen. Een tip om zelf ook eens als een brokstuk te gronde te gaan, wie weet welke schoonheid er nog oprijst uit de scherven. Lees meer

Column: Zolang je maar geen zware machines bedient

Zolang je maar geen zware machines bedient

Als kind vond Iduna Paalman opvatting dat slapen voor grote mensen was en zij het dus niet nodig had. Nog steeds probeert ze af te komen van haar vooroordeel dat alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, van slapen houden. Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer

Beeldspraak: The City is a Choreography

Vraag de stad eens ten dans

Fotograaf Melissa Schriek heeft oog voor het subtiele en eigenaardige ritme van de stad. 'Zodra we de straat op gaan, worden we daar deel van.' Lees meer

Column: Onherroepelijk nee

Onherroepelijk nee

Iduna Paalman leest brieven uit 1764 en herkent daar iets in: de angst voor het verlies van vrijheid. Lees meer

Tip: Tinder toch maar

Tinder toch maar

Nog geen jaar geleden schreef Emma Stomp de dating app af als een grabbelton zonder prijs. Maar na een succesvolle Tinder-date, slikt ze haar woorden weer in. Waar anders maak je in crisistijd kans op romantiek? Lees meer

De puinhopen van vier jaar Trump - een terugblik

De puinhopen van vier jaar Trump - een terugblik

Marthe van Bronkhorst ging langs in de crèche van het Witte Huis, om antwoord te vinden op de vraag: moeten we Donald nog vier jaar laten kleuteren? Lees meer

Vriendschapsparadox

Vriendschapsparadox

Tijdens een etentje met vrienden wordt Eva van den Boogaard geconfronteerd met de relativiteit van vriendschappen. Lees meer

Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers