Asset 14

Zolang je maar geen zware machines bedient

Column: Zolang je maar geen zware machines bedient

Als kind had ik de Pipi Langkous-achtige opvatting dat slapen voor grote mensen was en ik het dus niet nodig had. Wakker blijven was de activiteit als ik bij een vriendje of vriendinnetje logeerde en op de camping was niets magischer dan het moment waarop echt iedereen sliep behalve ik. Het geronk dat over het grasveld klonk, al die mensen die dachten dat het een goed idee was om op vakantie te gaan slapen. Domme, domme mensen.

Het verontrustende feit wil dat ik sindsdien eigenlijk niet echt van opvatting ben veranderd. Hoewel ik vaak moe ben en dan absoluut niets anders wil dan slapen, blijf ik in de kern van mening dat slapen zonde is van de tijd. Mijn broertje (net zo’n slechte slaper als ik) zegt dat het komt door onze emotionele betrokkenheid bij andere mensen. ‘Pas als iedereen slaapt kunnen we weer emotioneel betrokken zijn bij onszelf.’ Mijn broertje was ooit een onverschillige skater maar leest nu zelfhulpboeken, dat verklaart het één en ander.

Ik probeer al jaren het vooroordeel kwijt te raken dat alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, van slapen houden

Ottessa Moshfegh schrijft in haar roman Mijn jaar van rust en kalmte over een jonge vrouw die op haar zesentwintigste besluit ‘in winterslaap’ te gaan. Een bizarre hoeveelheid slaap- en angstmedicatie zorgt ervoor dat ze dagen achtereen enkel slaapt. Haar psychiater waarschuwt haar voor hallucinante toestanden: ‘Enige activiteit tijdens het slapen is prima, zolang je maar geen zware machines bedient.’ Slapen lijkt voor Moshfegh’s hoofdpersonage een doeltreffende manier om haar leven niet onder ogen te hoeven zien: ‘Niets leek echt. Slapen, waken, alles viel samen in een grijze monotone vliegreis door de wolken. Ik praatte niet in gedachten tegen mezelf. Er was niet veel te zeggen. Daardoor wist ik dat slapen effect had: ik raakte steeds minder gehecht aan het leven.’

Moshfegh lijkt hiermee in haar roman een vooroordeel te onderstrepen dat ik al jaren probeer kwijt te raken: alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, houden van slapen.

Betekent wakker willen blijven een soort hyperactieve ode aan het leven? Of laat het juist onze angst zien om de boel los te laten en een wereld te betreden die onbekend en onvoorspelbaar is? ‘Wij kunnen ons niet overgeven aan de nacht,’ zegt mijn broertje, ‘en dat is erg lastig want de nacht kan zich wel overgeven aan ons.’ Ik moet denken aan de laatste zin van het gedicht Slaap van Jorge Luis Borges: Wie zal je zijn vannacht in de donkere/slaap, aan de andere kant van zijn muur?

In de nacht ben je dichter bij jezelf, maar kom je jezelf ook vreemder voor

Inmiddels heb ik iets kunstmatigs bedacht om mezelf in bed te krijgen, namelijk de overtuiging dat hoe eerder ik slaap, hoe eerder ik kan opstaan en hoe blakender de dag aan mijn voeten zal liggen. Helaas is deze overtuiging nog weinig succesvol. Elke ochtend, of ik nu lang of kort geslapen heb, word ik wakker met tegenzin en het gevoel dat er vandaag vast een heleboel mis zal gaan. Elke ochtend verlang ik naar de avond. Gelukkig deelt Borges in zijn gedicht ook die ervaring, want het begint zo:

Als slaap een wapenstilstand is, zoals soms wordt gezegd,
Een pure rust van de geest,
Waarom voelt het dan, als je plotseling wordt gewekt,
Alsof er een fortuin van je is gestolen?

Ik herinner me een moment uit mijn jeugd, het was diep in de nacht, ik was wakker en hoorde heel helder iemand mijn naam roepen. Het was de stem van de buurvrouw. Eenmaal beneden zag ik geen buurvrouw, en de volgende dag bleek er nooit een buurvrouw te zijn geweest. Ik twijfelde niet aan mezelf: ik had het écht gehoord, ik hoor die stem nu nog. En tegelijkertijd kan het niet, moet mijn hoofd iets vervormd hebben. Misschien is het precies die combinatie die me zowel met verrukking als met angst van de slaap weerhoudt: in de nacht ben je dichter bij jezelf, maar kom je jezelf ook vreemder voor.

Mail

Iduna Paalman (1991) is al bijna vier jaar columnist voor Hard//hoofd. Haar poëziedebuut ‘De grom uit de hond halen’ verscheen in het najaar van 2019 bij Querido. Ze won er de Poëziedebuutprijs 2020 mee. Ze publiceerde onder meer in De Gids, De Revisor, De Groene Amsterdammer en NRC Handelsblad.

Joëlle de Ruiter (1994) is een illustrator uit Groningen met een stevig zwak voor vorm en vlak.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Schuldig

Schuldig

Marthe van Bronkhorst maakt een innerlijke reis om haar overleden grootvader te gedenken, die met andere bedoelingen naar Indonesië reisde dan zij lange tijd dacht. Lees meer

 Vergeet de zomer maar (niet)

Vergeet de zomer maar (niet)

Nu fysiek reizen wereldwijd onmogelijk is, rest de verbeelding: fotograaf Cleo Goossens neemt ons mee naar de zonnige uithoeken van onze fantasie. Lees meer

Column: Rommelklanken

Rommelklanken

Het vele videobellen van de afgelopen tijd doet Eva van den Boogaard de waarde inzien van zogenaamde 'rommelklanken'. Lees meer

Tip: Laat alles vallen 1

Laat alles vallen

Annelies van Wijk onderzoekt haar fascinatie voor alledaagse objecten die onverwacht te pletter vallen. Een tip om zelf ook eens als een brokstuk te gronde te gaan, wie weet welke schoonheid er nog oprijst uit de scherven. Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer

Beeldspraak: The City is a Choreography

Vraag de stad eens ten dans

Fotograaf Melissa Schriek heeft oog voor het subtiele en eigenaardige ritme van de stad. 'Zodra we de straat op gaan, worden we daar deel van.' Lees meer

Column: Onherroepelijk nee

Onherroepelijk nee

Iduna Paalman leest brieven uit 1764 en herkent daar iets in: de angst voor het verlies van vrijheid. Lees meer

Tip: Tinder toch maar

Tinder toch maar

Nog geen jaar geleden schreef Emma Stomp de dating app af als een grabbelton zonder prijs. Maar na een succesvolle Tinder-date, slikt ze haar woorden weer in. Waar anders maak je in crisistijd kans op romantiek? Lees meer

De puinhopen van vier jaar Trump - een terugblik

De puinhopen van vier jaar Trump - een terugblik

Marthe van Bronkhorst ging langs in de crèche van het Witte Huis, om antwoord te vinden op de vraag: moeten we Donald nog vier jaar laten kleuteren? Lees meer

Vriendschapsparadox

Vriendschapsparadox

Tijdens een etentje met vrienden wordt Eva van den Boogaard geconfronteerd met de relativiteit van vriendschappen. Lees meer

Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

Column: Boomstronk-achtig

Boomstronk-achtig

‘Is dit een gouden match of settelen we voor less omdat we te druk en niet wanhopig genoeg zijn om verder te zoeken?’, vraagt Iduna Paalman aan haar geliefde. Lees meer

Tip: Bereken je deadline

Bereken je deadline

Else Boer kreeg een deadline opgelegd waar niet alleen een kersverse roman uit voortkwam, maar ook een ontnuchterend inzicht. Een tip over stilstaan bij je eigen sterfelijkheid. Lees meer

Automatische concepten 46

Demoontjes

Marthe van Bronkhorst laat haar demoontjes uit. Dat scheelt, want dan hoeft ze ze even niet zelf te dragen. Lees meer

Fantoompijn Evangeline Habarurema

Fantoompijn

Alle dingen gaan voorbij, de mooiste, maar ook de pijnlijkste dingen. Een troostvolle tip voor iedereen die verliest en rouwt, en het officiële Hard//hoofd-debuut van schrijver en illustrator Evangeline Agape. Lees meer

Als het doek valt

Als het doek valt

De gevoelens van heimwee waardoor Eva als kind geteisterd werd, ervaart ze als volwassen vrouw van tijd tot tijd nog steeds. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan