Asset 14

Zolang je maar geen zware machines bedient

Column: Zolang je maar geen zware machines bedient

Als kind had ik de Pipi Langkous-achtige opvatting dat slapen voor grote mensen was en ik het dus niet nodig had. Wakker blijven was de activiteit als ik bij een vriendje of vriendinnetje logeerde en op de camping was niets magischer dan het moment waarop echt iedereen sliep behalve ik. Het geronk dat over het grasveld klonk, al die mensen die dachten dat het een goed idee was om op vakantie te gaan slapen. Domme, domme mensen.

Het verontrustende feit wil dat ik sindsdien eigenlijk niet echt van opvatting ben veranderd. Hoewel ik vaak moe ben en dan absoluut niets anders wil dan slapen, blijf ik in de kern van mening dat slapen zonde is van de tijd. Mijn broertje (net zo’n slechte slaper als ik) zegt dat het komt door onze emotionele betrokkenheid bij andere mensen. ‘Pas als iedereen slaapt kunnen we weer emotioneel betrokken zijn bij onszelf.’ Mijn broertje was ooit een onverschillige skater maar leest nu zelfhulpboeken, dat verklaart het één en ander.

Ik probeer al jaren het vooroordeel kwijt te raken dat alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, van slapen houden

Ottessa Moshfegh schrijft in haar roman Mijn jaar van rust en kalmte over een jonge vrouw die op haar zesentwintigste besluit ‘in winterslaap’ te gaan. Een bizarre hoeveelheid slaap- en angstmedicatie zorgt ervoor dat ze dagen achtereen enkel slaapt. Haar psychiater waarschuwt haar voor hallucinante toestanden: ‘Enige activiteit tijdens het slapen is prima, zolang je maar geen zware machines bedient.’ Slapen lijkt voor Moshfegh’s hoofdpersonage een doeltreffende manier om haar leven niet onder ogen te hoeven zien: ‘Niets leek echt. Slapen, waken, alles viel samen in een grijze monotone vliegreis door de wolken. Ik praatte niet in gedachten tegen mezelf. Er was niet veel te zeggen. Daardoor wist ik dat slapen effect had: ik raakte steeds minder gehecht aan het leven.’

Moshfegh lijkt hiermee in haar roman een vooroordeel te onderstrepen dat ik al jaren probeer kwijt te raken: alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, houden van slapen.

Betekent wakker willen blijven een soort hyperactieve ode aan het leven? Of laat het juist onze angst zien om de boel los te laten en een wereld te betreden die onbekend en onvoorspelbaar is? ‘Wij kunnen ons niet overgeven aan de nacht,’ zegt mijn broertje, ‘en dat is erg lastig want de nacht kan zich wel overgeven aan ons.’ Ik moet denken aan de laatste zin van het gedicht Slaap van Jorge Luis Borges: Wie zal je zijn vannacht in de donkere/slaap, aan de andere kant van zijn muur?

In de nacht ben je dichter bij jezelf, maar kom je jezelf ook vreemder voor

Inmiddels heb ik iets kunstmatigs bedacht om mezelf in bed te krijgen, namelijk de overtuiging dat hoe eerder ik slaap, hoe eerder ik kan opstaan en hoe blakender de dag aan mijn voeten zal liggen. Helaas is deze overtuiging nog weinig succesvol. Elke ochtend, of ik nu lang of kort geslapen heb, word ik wakker met tegenzin en het gevoel dat er vandaag vast een heleboel mis zal gaan. Elke ochtend verlang ik naar de avond. Gelukkig deelt Borges in zijn gedicht ook die ervaring, want het begint zo:

Als slaap een wapenstilstand is, zoals soms wordt gezegd,
Een pure rust van de geest,
Waarom voelt het dan, als je plotseling wordt gewekt,
Alsof er een fortuin van je is gestolen?

Ik herinner me een moment uit mijn jeugd, het was diep in de nacht, ik was wakker en hoorde heel helder iemand mijn naam roepen. Het was de stem van de buurvrouw. Eenmaal beneden zag ik geen buurvrouw, en de volgende dag bleek er nooit een buurvrouw te zijn geweest. Ik twijfelde niet aan mezelf: ik had het écht gehoord, ik hoor die stem nu nog. En tegelijkertijd kan het niet, moet mijn hoofd iets vervormd hebben. Misschien is het precies die combinatie die me zowel met verrukking als met angst van de slaap weerhoudt: in de nacht ben je dichter bij jezelf, maar kom je jezelf ook vreemder voor.

Mail

Iduna Paalman (1991) is al bijna vier jaar columnist voor Hard//hoofd. Haar poëziedebuut ‘De grom uit de hond halen’ verscheen in het najaar van 2019 bij Querido. Ze won er de Poëziedebuutprijs 2020 mee. Ze publiceerde onder meer in De Gids, De Revisor, De Groene Amsterdammer en NRC Handelsblad.

Joëlle de Ruiter (1994) is een illustrator uit Groningen met een stevig zwak voor vorm en vlak.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Slachtoffers van zinloos gekwel

Slachtoffers van zinloos gekwel

Marthe van Bronkhorst buigt zich met verbazing over wat mensen bereiken in een sportschool: "Duizend uur spieren trainen en ze nooit inzetten in het gevecht. Honderd keer gooien en nooit iets raken: lang leve de nutteloosheid." Lees meer

Koningen van de dansvloer 2

We zijn allemaal koningen en lakeien

Marthe van Bronkhorst vraagt zich af waarom zoveel mensen dol zijn op het koningshuis: "Ik heb de Oranjes nog nooit op één originele gedachte of uitzonderlijk talent kunnen betrappen. Waarom willen we dan toch zo graag klappen, juichen, buigen?" Lees meer

drie figuren zitten voor een groot raam aan een tafeltje iets te drinken, twee van de figuren zitten op een stoel, een van de figuren zit in een rolstoel

Het café

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week het laatste deel: over het belang van fysieke toegankelijkheid. Lees meer

een persoon duwt een rotsblok een berg op terwijl die ingehaald wordt door iemand op een fiets

Hoop

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel IV: over Sisyphus als raadgever. Lees meer

Column: Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar ze niemand kent vergen enige moed van Eva om naartoe te gaan, maar hebben tegelijkertijd hun voordelen. Lees meer

Zweten tegen beter weten in

Zweten tegen beter weten in

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel III: over sporten met een beperking. Lees meer

De handicapwalk

De handicapwalk

Tiare van Paridon neemt ons vijf weken lang mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel II: over het identificeren met je eigen ziektebeeld. Lees meer

Allemaal normies

Allemaal normies

Marthe van Bronkhorst probeert tijdens een voorstelrondje te achterhalen waarom ze zich zo onwennig voelt bij bepaalde mensen. Lees meer

Vraag het niet: De Revalidanten

Vraag het niet

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Lees meer

Een machine om te repareren

Een machine om te repareren

Eva heeft last van haar oor en komt tot de ontdekking dat iets niet-menselijks onderdeel van haar lichaam was, of probeerde te worden. Lees meer

De avonturen van Kip en Vos bij het Prikkeldraadhek

De avonturen van Kip en Vos bij het Prikkeldraadhek

Marthe van Bronkhorst vat het nieuws over Oekraïne samen in een dierenfabel: ‘Wat doe je bij dat hek, Vos?’ vroeg Kip. ‘Bewaken,’ zei Vos. ‘Tegen wie?’ vroeg Kip. ‘Tegen jullie,’ zei Vos, ‘we denken dat jullie een gevaar zijn voor de vos-veiligheid.’ Lees meer

Bruiloften die nooit zullen plaatsvinden

Bruiloften die nooit zullen plaatsvinden

Tijdens een weerzien in Berlijn, dringt de waarde van Eva's jarenlange band met drie vrienden dringt goed tot haar door. Lees meer

Iedereen heeft bad guys nodig

Iedereen heeft bad guys nodig

Waarom zijn complotten zo aantrekkelijk? Marthe van Bronkhorst geeft eerlijk toe: 'Was het leven maar een complottheorie. En kon ik er maar in geloven.' Lees meer

Iets willen willen

Iets willen willen

Tijdens een autorit stelt Eva's zwangere zus haar een lastige vraag. Lees meer

Gewoon aan de bel trekken

Trek gewoon aan de bel

Het nieuws over The Voice maakte bij Marthe van Bronkhorst frustraties los: waarom wordt schuld nog altijd in de schoenen van slachtoffers geschoven?! Lees meer

Column: Ik wens je alle goeds

Ik wens je alle goeds

Een afwijzing komt Eva koud op haar dak vallen. ‘Ik vond hem leuk, hij vond mij ook leuk, hij vond mij dus niet leuk, ik ben gewoon niet leuk genoeg.’ Lees meer

Koop de roze bril

Koop de roze bril

Lang geloofde Shulamit Löwensteyn dat een ingebouwd stapelbed de oplossing zou zijn voor al haar moeilijkheden. Had ze daar gelijk in? Een tip over tulpen, taart en het kopen van troost. Lees meer

Column: Het enige woord dat het omschrijft

Het enige woord dat het omschrijft

Het voorlopig laatste uitstapje naar de bios met haar vader krijgt voor Eva een duistere lading. Lees meer

Kon je maar aanbeden worden

Kon je maar aanbeden worden

Hologrammen, goud licht en een religieus lam laten Marthe van Bronkhorst zich klein voelen tijdens een kerkbezoek. Lees meer

Wees talentloos

Wees talentloos

Tijdens een date raakt Wolter de Boer verwikkeld in een socratisch vraaggesprek rond talent. Een tip over het afschaffen van aanleg. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd! 

Als je je nu aansluit, dan ontvang je jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Meld je vóór 1 juni aan en ontvang deze zomer al je eerste kunstwerk én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel