Asset 14

Zolang je maar geen zware machines bedient

Column: Zolang je maar geen zware machines bedient

Als kind had ik de Pipi Langkous-achtige opvatting dat slapen voor grote mensen was en ik het dus niet nodig had. Wakker blijven was de activiteit als ik bij een vriendje of vriendinnetje logeerde en op de camping was niets magischer dan het moment waarop echt iedereen sliep behalve ik. Het geronk dat over het grasveld klonk, al die mensen die dachten dat het een goed idee was om op vakantie te gaan slapen. Domme, domme mensen.

Het verontrustende feit wil dat ik sindsdien eigenlijk niet echt van opvatting ben veranderd. Hoewel ik vaak moe ben en dan absoluut niets anders wil dan slapen, blijf ik in de kern van mening dat slapen zonde is van de tijd. Mijn broertje (net zo’n slechte slaper als ik) zegt dat het komt door onze emotionele betrokkenheid bij andere mensen. ‘Pas als iedereen slaapt kunnen we weer emotioneel betrokken zijn bij onszelf.’ Mijn broertje was ooit een onverschillige skater maar leest nu zelfhulpboeken, dat verklaart het één en ander.

Ik probeer al jaren het vooroordeel kwijt te raken dat alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, van slapen houden

Ottessa Moshfegh schrijft in haar roman Mijn jaar van rust en kalmte over een jonge vrouw die op haar zesentwintigste besluit ‘in winterslaap’ te gaan. Een bizarre hoeveelheid slaap- en angstmedicatie zorgt ervoor dat ze dagen achtereen enkel slaapt. Haar psychiater waarschuwt haar voor hallucinante toestanden: ‘Enige activiteit tijdens het slapen is prima, zolang je maar geen zware machines bedient.’ Slapen lijkt voor Moshfegh’s hoofdpersonage een doeltreffende manier om haar leven niet onder ogen te hoeven zien: ‘Niets leek echt. Slapen, waken, alles viel samen in een grijze monotone vliegreis door de wolken. Ik praatte niet in gedachten tegen mezelf. Er was niet veel te zeggen. Daardoor wist ik dat slapen effect had: ik raakte steeds minder gehecht aan het leven.’

Moshfegh lijkt hiermee in haar roman een vooroordeel te onderstrepen dat ik al jaren probeer kwijt te raken: alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, houden van slapen.

Betekent wakker willen blijven een soort hyperactieve ode aan het leven? Of laat het juist onze angst zien om de boel los te laten en een wereld te betreden die onbekend en onvoorspelbaar is? ‘Wij kunnen ons niet overgeven aan de nacht,’ zegt mijn broertje, ‘en dat is erg lastig want de nacht kan zich wel overgeven aan ons.’ Ik moet denken aan de laatste zin van het gedicht Slaap van Jorge Luis Borges: Wie zal je zijn vannacht in de donkere/slaap, aan de andere kant van zijn muur?

In de nacht ben je dichter bij jezelf, maar kom je jezelf ook vreemder voor

Inmiddels heb ik iets kunstmatigs bedacht om mezelf in bed te krijgen, namelijk de overtuiging dat hoe eerder ik slaap, hoe eerder ik kan opstaan en hoe blakender de dag aan mijn voeten zal liggen. Helaas is deze overtuiging nog weinig succesvol. Elke ochtend, of ik nu lang of kort geslapen heb, word ik wakker met tegenzin en het gevoel dat er vandaag vast een heleboel mis zal gaan. Elke ochtend verlang ik naar de avond. Gelukkig deelt Borges in zijn gedicht ook die ervaring, want het begint zo:

Als slaap een wapenstilstand is, zoals soms wordt gezegd,
Een pure rust van de geest,
Waarom voelt het dan, als je plotseling wordt gewekt,
Alsof er een fortuin van je is gestolen?

Ik herinner me een moment uit mijn jeugd, het was diep in de nacht, ik was wakker en hoorde heel helder iemand mijn naam roepen. Het was de stem van de buurvrouw. Eenmaal beneden zag ik geen buurvrouw, en de volgende dag bleek er nooit een buurvrouw te zijn geweest. Ik twijfelde niet aan mezelf: ik had het écht gehoord, ik hoor die stem nu nog. En tegelijkertijd kan het niet, moet mijn hoofd iets vervormd hebben. Misschien is het precies die combinatie die me zowel met verrukking als met angst van de slaap weerhoudt: in de nacht ben je dichter bij jezelf, maar kom je jezelf ook vreemder voor.

Mail

Iduna Paalman (1991) is al bijna vier jaar columnist voor Hard//hoofd. Haar poëziedebuut ‘De grom uit de hond halen’ verscheen in het najaar van 2019 bij Querido. Ze won er de Poëziedebuutprijs 2020 mee. Ze publiceerde onder meer in De Gids, De Revisor, De Groene Amsterdammer en NRC Handelsblad.

Joëlle de Ruiter (1994) is een illustrator uit Groningen met een stevig zwak voor vorm en vlak.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Dé vluchteling bestaat niet

Dé vluchteling bestaat niet

Marthe van Bronkhorst hoort bij de huisartsenpraktijk verhalen van vluchtelingen. Ze raakt gefrustreerd, omdat de politiek niet ziet 'dat een individu meer is dan twee vierkante meter ruimte en een lichaam dat gevoed moet worden'. Lees meer

Column: Objectief gelukkiger met onszelf

Objectief gelukkiger met onszelf

Ook op vakantie blijkt de tijd niet stil te staan, merken Eva en haar vrienden in Zuid-Frankrijk. Gelukkig gaan ze er qua uiterlijk alleen maar op vooruit, vindt één van hen. Lees meer

Wanneer je jezelf vergeet

Een klein beetje Selbstvergessenheit

Jezelf vergeten in een relatie, wat betekent dat eigenlijk? Marthe van Bronkhorst worstelt met hoe ze is veranderd door een geliefde. Lees meer

Als cavia's in de val

Als cavia's in de val

Marthe van Bronkhorst wil niet meer vliegen maar loopt tegen allerlei problemen aan als ze een duurzame vakantie probeert te boeken. Lees meer

Worden wie ik eigenlijk ben voor 150 euro

Worden wie ik eigenlijk ben voor 150 euro

Wat zegt het huis waarin je woont, en de meubels erin, over jou? En ben je in een ander huis, tussen andere spullen, nog wel precies dezelfde persoon? Eva past deze zomer op wat woningen van bekenden en onderzoekt wat ze beleeft. Lees meer

Woordenboek der Obscure Melancholieën

Woordenboek der Obscure Melancholieën

De schaamte en toch het gemis wanneer je in je oude dagboek je zorgen terugleest - waarom is er geen woord voor dat gevoel? Marthe van Bronkhorst bedenkt daarom een woordenboek voor melancholische emoties. Lees meer

De onwerkbare

De onwerkbare

Dit is het derde en tevens laatste deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Voor niemand vindbaar

Voor niemand vindbaar

Het kan fijn zijn als je familie aan je denkt wanneer je er niet bent. Maar voor af en toe onvindbaar zijn is ook iets te zeggen, vermoedt Eva tijdens een werkbezoek aan de Estse hoofdstad Tallinn. Lees meer

Je plaats op de weg 

Je plaats op de weg 

Dit is het tweede deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Motten en vlammen

Je hebt motten en vlammen

Marthe van Bronkhorst verwerkt een tegenslag in de liefde en observeert dat de wereld bestaat uit twee soorten mensen: de motten en de vlammen. Lees meer

Strengen

Strengen

Dit is het eerste deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Krabbels in de kantlijn

Krabbels in de kantlijn

Eva stuit op aantekeningen in de kantlijn van oud boek, gemaakt door haar jongere ik. Maar wie is dat eigenlijk? Lees meer

Slachtoffers van zinloos gekwel

Slachtoffers van zinloos gekwel

Marthe van Bronkhorst buigt zich met verbazing over wat mensen bereiken in een sportschool: "Duizend uur spieren trainen en ze nooit inzetten in het gevecht. Honderd keer gooien en nooit iets raken: lang leve de nutteloosheid." Lees meer

Koningen van de dansvloer 2

We zijn allemaal koningen en lakeien

Marthe van Bronkhorst vraagt zich af waarom zoveel mensen dol zijn op het koningshuis: "Ik heb de Oranjes nog nooit op één originele gedachte of uitzonderlijk talent kunnen betrappen. Waarom willen we dan toch zo graag klappen, juichen, buigen?" Lees meer

drie figuren zitten voor een groot raam aan een tafeltje iets te drinken, twee van de figuren zitten op een stoel, een van de figuren zit in een rolstoel

Het café

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week het laatste deel: over het belang van fysieke toegankelijkheid. Lees meer

een persoon duwt een rotsblok een berg op terwijl die ingehaald wordt door iemand op een fiets

Hoop

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel IV: over Sisyphus als raadgever. Lees meer

Column: Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar ze niemand kent vergen enige moed van Eva om naartoe te gaan, maar hebben tegelijkertijd hun voordelen. Lees meer

Zweten tegen beter weten in

Zweten tegen beter weten in

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel III: over sporten met een beperking. Lees meer

De handicapwalk

De handicapwalk

Tiare van Paridon neemt ons vijf weken lang mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel II: over het identificeren met je eigen ziektebeeld. Lees meer

Allemaal normies

Allemaal normies

Marthe van Bronkhorst probeert tijdens een voorstelrondje te achterhalen waarom ze zich zo onwennig voelt bij bepaalde mensen. Lees meer

Het is eindelijk zover: 12,5 jaar Hard//hoofd in Het HEM!

Op zaterdag 1 oktober viert Hard//hoofd haar 12,5-jarige jubileum in kunsthal Het HEM, een oude munitiefabriek die is omgetoverd tot culturele vrijplaats. In 2020 moesten we ons 10-jarige jubileum om bekende redenen helaas annuleren, nu vieren we alsnog het verleden, het heden en de toekomst van Hard//hoofd!

Bestel je ticket!