Asset 14

Met stuitbaar enthousiasme

Met stuitbaar enthousiasme

Aan nieuwe dingen beginnen is leuk en we doen het dan ook voortdurend. Een goed voornemen, een boek dat je al tijden zou willen lezen, een nieuwe hobby... Maar discipline is soms ver te zoeken en doorzetten is lastig. Marte Hoogenboom vraagt zich af hoe dat komt, en hoe we goede voornemens kunnen volhouden zonder vroegtijdig af te haken.

Laatst vertrouwde mijn broer me toe dat hij vaak vlák voor het einde van een film of een boek afhaakte. Hij verloor van het ene op het andere moment zijn interesse. Dagenlang kon hij in de ban zijn van een goede serie, om er een paar afleveringen voor het einde de brui aan te geven. Een spannend boek dat hem een week in zijn greep hield kon één of twee hoofdstukken voor het einde opeens onder de salontafel blijven liggen.

Terwijl hij me dit vertelde trok ik een ernstige blik en knikte een paar keer.

‘Hm,’ zei ik, ‘dat is wel vreemd, zeg. Je houdt gewoon op? Zomaar, opeens?’

Als mijn broer dit leest, is dit misschien het juiste moment om op te biechten dat die verbaasdheid een tikkeltje gespeeld was. Ik herkende zijn gewoonte, en ik weet ook dat hij en ik hierin geen uitzonderingen zijn. Zijn biecht deed me denken aan mijn eigen poging tot het uitlezen van het eerste deel van Narnia, een poging die letterlijk twee bladzijdes voor het einde strandde. Ik weet nog altijd niet wat er op die laatste bladzijdes gebeurt, en ik weet ook niet of ik daar ooit nog achter ga komen.

Ik stel me voor dat ik tijdens het schrijven werd geroepen voor het eten, en daarna nooit meer zin heb gehad om verder te schrijven.

Mijn broers onthulling deed me misschien nog wel meer denken aan het boek dat ik zelf aan het schrijven was, op mijn negende. Het had een tot in detail uitgewerkte plot en een – vond ik toen – geweldige titel die ik hier niet ga delen. Vele uren stak ik in het schrijven van mijn meesterwerk, en met het oplopen van mijn woordenaantal groeide ook mijn enthousiasme. Het zou niet lang duren of heel Nederland zou verknocht zijn aan mijn literaire debuut.

En toen hield ik op met schrijven.

Er gingen jaren voorbij en mijn boek bleef onaangeraakt. Toen ik niet eens zo lang geleden besloot het bestand weer te openen (het stond op een floppy disk!), ontdekte ik dat mijn negenjarige zelf het schrijfproces letterlijk midden in een zin had opgegeven. Zelfs nu herinner ik me nog hoe die zin had moeten doorlopen, maar hij is gewoon nooit geschreven. Ik stel me voor dat ik tijdens het schrijven werd geroepen voor het eten, en daarna nooit meer zin heb gehad om verder te schrijven. De zin was op. Andere dingen vroegen om mijn aandacht.

Dat was toen, en in de tussentijd is er niet zo heel veel veranderd. Sterker nog: meer dan ooit begin ik aan dingen die ik niet afmaak, en met mij vele anderen. Als je me zou vragen wanneer ik voor het laatst iets heb afgemaakt, dan zou ik je het antwoord verschuldigd blijven. Ik kan wel uitgebreid vertellen over de honderden projecten waar ik aan ben begónnen. De meest recente: elke week van 2019 een boek uitlezen. Een klassieker, ik weet het. Het is een voornemen dat ik in theorie nog kan inhalen, maar als ik eerlijk ben, acht ik de kans dat ik dat ga doen erg klein.

Nieuwe dingen zijn leuk!
Aan nieuwe dingen beginnen is makkelijk en leuk, maar het is ook vreselijk lastig om ze af te maken. Van tijd tot tijd maken we ons allemaal schuldig aan de planning fallacy; we schatten de tijd die we nodig hebben om iets af te ronden veel te kort in. Als de resultaten langer op zich laten wachten dan gehoopt, begint het enthousiasme waarmee we onszelf aan een taak committeerden al snel weg te ebben. De vermoeidheid slaat toe en voor we het weten heeft verveling het overgenomen van geestdrift. Ondertussen worden we gebombardeerd met dingen die we óók zouden kunnen doen, in plaats van stug doorgaan op een weg waarvan we ons niet meer kunnen herinneren waarom we hem ook alweer zijn ingeslagen.

Energie steken in een taak om die vervolgens naast je neer te leggen wordt een daad van egoïsme en onverantwoordelijkheid.

Opgeven is geen hoofdzonde, laat ik dat vooropstellen. Als een boek je oprecht tegenstaat, leg het alsjeblieft weg! Kun je je zojuist begonnen studie écht niet uitstaan? Overweeg te switchen. Dat mag en daar zou geen schaamte in moeten schuilen. Het probleem is dat we langzaamaan dreigen te verleren wanneer we moeten opgeven en wanneer we moeten doorzetten. Of dat erg zou zijn? Ja.

Ik stel de vraag uit de vorige paragraaf nog eens, maar nu aan jou: wat is het laatste project dat je hebt afgemaakt? Grote kans dat je er geen antwoord op hebt, en dat mijn vraag je zelfs een beetje ongemakkelijk heeft gemaakt. In onze samenleving wordt immers neergekeken op mensen die afhaken. We noemen ze lui, roekeloos en onbezonnen. Efficiëntie en rendement zijn sleutelwoorden in een samenleving die vierentwintig uur per dag draait en geobsedeerd is door groei, winst en versnelling. Energie steken in een taak om die vervolgens naast je neer te leggen wordt zo een daad van egoïsme en onverantwoordelijkheid.

In ons dagelijks leven worden doorzettingsvermogen en zelfdiscipline gepresenteerd als de heilige gralen voor een succesvol en gerieflijk leven. Bedrijfscoaches helpen ons bij het inplannen van onze werkweek; loopbaanadviseurs moeten ons de snelste route naar de top wijzen (met zo min mogelijk omwegen, want: verspilde energie!); internetgoeroes delen in hun goed bezochte blogs en vlogs de nieuwste ‘life hacks’ die ons moeten veranderen in productievere planners en succesvollere ondernemers. Opgeven, laat staan onderuitgaan, komen in hun Newspeak niet voor.

Waarom we vaker dingen zouden moeten afmaken
Ik zei het al: we worden er steeds slechter in onderscheid te maken tussen taken die we wel en niet moeten afmaken. Opgeven is niet per se erg; soms is het nu eenmaal het verstandigste om te doen, maar wie te vaak en te snel de handdoek in de ring gooit, vergeet hoe het is om een project tot het eind door te zetten. Het belang van gevoelens als trots, eigenwaarde en voldoening kan niet worden overschat. Niet voor niets staat ‘zelfrealisatie’ bovenaan de bekende piramide van Maslow: onze prestaties en goede gewoontes zijn de graadmeters voor onze eigenwaarde.

Wie te snel de brui geeft aan een kersvers voornemen blijft verstoken van dat belangrijke gevoel van zelfrealisatie dat gepaard gaat bij het zetten van de laatste penceelstreek of het lezen van de laatste bladzijde. Zonder zulke momenten, die dienen als ijkpunten in het bepalen van onze eigenwaarde, wordt zelfrealisatie onmogelijk en komt de deur op een kier te staan voor gevoelens als minderwaardigheid en onzekerheid. Soms is doorzetten, ook als iets je tegenstaat, dus een noodzaak voor je eigen welzijn.

Ik had iets bereikt wat niet van mij werd verwacht, puur omdat ík het wilde bereiken.

Mijn kritiek op de prestatiemaatschappij enerzijds (die opgeven afkeurt en productiviteit als hoogste waarde voorstaat) en mijn pleidooi voor onstuitbaar doorzetten anderzijds – het lijkt tegenstrijdig. Er zit echter een subtiel maar belangrijk verschil tussen die twee. De belangrijkste vraag die je jezelf zou moeten stellen voordat je je aan iets nieuws committeert is namelijk: voor wie doe ik dit?

Het boek dat mij op mijn negende had moeten verzekeren van een succesvolle literaire carrière is er nooit gekomen, en achteraf gezien is dat misschien maar goed ook. Niet alleen omdat de kwaliteit ervan in werkelijkheid heel wat lager was dan ik tijdens het schrijven dacht, maar vooral omdat ik mijn motivatie haalde uit het idee een baanbrekende bestseller op de wereld te zetten. En dat is geen duurzame drijfveer.

In het voorjaar van 2010 deed ik iets wat me nooit eerder was gelukt: ik zette de laatste punt op papier van een roman. Het was een verschrikkelijk slechte roman, waar ik nadien nooit meer naar heb omgekeken, maar het was míjn verschrikkelijk slechte roman. Ik had hem zelf geschreven, van de eerste hoofdletter tot de laatste punt, en ik was maar wat trots op wat ik had bereikt. Het gevoel dat ik had toen ik mijn slaapkamer uit stoof om mijn ouders het blijde nieuws te vertellen vergeet ik nooit meer en is een onuitputtelijke, dierbare bron van motivatie en inspiratie gebleken bij latere projecten. Ik had iets bereikt wat niet van mij werd verwacht, puur omdat ík het wilde bereiken.

Natuurlijk: het is onzin om te zeggen dat je enkel voldoening zou kunnen halen uit projecten die je voor jezelf onderneemt. De trots en eigenwaarde die je ervaart als je een compliment krijgt van je collega zijn even waardevol en oprecht, maar zulke vormen van zelfrealisatie zijn niet voldoende. De lijn tussen iets doen voor jezelf en iets doen omdat het van je wordt verwacht is dun en soms zelfs doorzichtig. Om dat subtiele verschil te leren zien zit er niets anders op dan van tijd tot tijd door te zetten waar je eigenlijk wilt opgeven. En een handig hulpmiddel kan dan de vraag zijn: voor wie ben ik dit eigenlijk aan het doen?

Mail

Marte Hoogenboom (1994) is Hard//hoofdredacteur en schrijft proza op momenten dat ze daar eigenlijk geen zin in heeft. // marte@hardhoofd.com

Friso Blankevoort (a.k.a. Freshco) is een illustrator/designer die woont en werkt in Amsterdam. De skateboardcultuur heeft een grote invloed op zijn werk, dat ook beïnvloed wordt door de traditie van grafisch ontwerp in Nederland.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer