Wat bereikt Sap zonder stekkerdoos, en wat hebben Haagse politici en grote loopvogels met elkaar gemeen?" /> Wat bereikt Sap zonder stekkerdoos, en wat hebben Haagse politici en grote loopvogels met elkaar gemeen?" />
Asset 14

Ben jij een antisemiet?

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week vijf korte commentaren van onze redacteuren.

De Hofstad

Struisvogels

Soms lijkt de politiek wel een grote struisvogelboerderij: allemaal zo lang mogelijk je kop in het zand steken. Dat kun je doen door je te concentreren op bijzaken, of door het de hele tijd ergens over te hebben zonder daadwerkelijk iets te doen.
Struisvogels steken bij dreigend gevaar niet hun kop in het zand, heb ik me laten vertellen. Maar zo gemakkelijk laat ik me een fijne metafoor niet afhandig maken: ik ondervang dat probleem – heel toepasselijk – door het te negeren.
De PvdA heeft er na de muilpeer van Pim tien jaar over gedaan om een leider te kiezen die met gezag en ervaring over straatschoffies praat. Iets wat de natuurlijke achterban wel op prijst stelt. Fijn, maar dat probleem is de afgelopen jaren wel genoeg 'benoemd', de tijd om er iets aan te doen is zelfs al bijna verstreken. Gelukkig, en ik vrees toevallig, schijnt die Samsom ook verstand van energie te hebben.
De grootste struisvogel is Premier Rutte. Wilders organiseerde twee prachtige nederlagen door Europa het gedrag van onze premier te laten veroordelen en ons kabinet te weerhouden van een veroordeling van geweld (!) door kolonisten in Israël. Wilders speelt niet om te winnen, hij speelt om anderen te laten verliezen. Rutte dacht: “Ik houd mijn mond, laat die blonde maar blaten.” Heel even leek dat te werken en stond hij boven het gekrakeel.
Nu wordt duidelijk dat hij gewoon een wegkijker is. Hij maakt liever een misogyne partij (de SGP) en een xenofobe politicus het hof, dan dat hij een liberaal alternatief formuleert. Deze struisvogel heeft zijn blauwe verendek afgeschud. Let op mijn woorden, rond 2022 stelt de VVD de vraag: wil de echte liberaal opstaan.

Door Jan Postma

Machtige Media

Sap zonder stekkerdoos

Dat we leven in een tijd waarin het niet gaat om wat er gezegd wordt, maar om domme show, weten we sinds Jolande Sap in de Tweede Kamer haar punt probeerde te maken met behulp van een stekkerdoos. Schijnt dat een andere Groenlinkser onlangs iets soortgelijks deed met een kinderpuzzel. Tenenkrommend dat een partij met een hoogopgeleide achterban verzandt in kindertaal.
Het kan natuurlijk altijd inhoudslozer. Neem Wakker Nederland, dat met het programma Vandaag de dag elke ochtend vier blokjes van een kwartier vult met items die eindeloos worden herhaald. Hoogtepunt van de afgelopen weken was een serie over een Amerikaanse terminaal zieke man die een schip had gebouwd van ijsstokjes. Op achtereenvolgende dagen kon je met slaap in je ogen zien hoe de man moest huilen omdat (1) de boot was gezonken; (2) de boot uit het water werd gehaald en in tweeën brak; (3) hij een speeltuin mocht uitzoeken om het schip te plaatsen. Die laatste tranen waren van geluk.
De anchorwoman van Wakker Nederland, Eva Jinek, heeft op zondagochtend haar eigen talkshow. En laat Jolande Sap daar nou net het afgelopen weekend te gast zijn geweest. Die had iets onaardigs over de VVD geschreven en mocht dat tussen twee VVD’ers op de bank verantwoorden aan een partijdige Jinek, die Sap als een blozende pitbull aanviel. Telegraaflezers en Wakker Nederland-kijkers juichten op Twitter. Wat een show! Wat er werkelijk gezegd werd deed er voor hen niet toe.
Wat deed Jolande? Die deed wat je moet doen in een leeuwenkuil: rustig blijven en praten over de inhoud. Geen stekkerdoos te bekennen. Reaguurders hoorden het niet, die buitelden over elkaar heen met grapjes als "Jinek perst Sap uit". Maar eigenlijk deed Sap het best goed, zo zonder stekkerdoos.

Door Kelli van der Waals

Nieuws in beeld

Het dubbele paspoort is in de mode.

Illustratie: Elise van Iterson

Commentaar

Ben jij een antisemiet?

Afgelopen week verwijderde VPRO Dorst na veel kritiek een bijdrage met de naam De Kolonisten van de Westelijke Jordaanoever, een kritische satire op het Israëlische nederzettingenbeleid in de vorm van een spelhandleiding naar het idee van Kolonisten van Catan. In het spel was het “Anne Frank huis” een overwinningspunt en kon je kaarten spelen met “Joodse gierigheid” en “Typische handelsgeest”.
Tegelijkertijd publiceerde weblog dejaap.nl een stuk onder de titel Ben ik een antisemiet?, waarin de schrijver betoogt dat de door hem geplaatste spotprent geen antisemitisme is, maar legitieme kritiek op Israël. Zijn boodschap tegen de criticasters: jullie verwarren kritiek op Israël met antisemitisme.
In de spotprent wordt Israël uitgebeeld door een sjofel mannetje met een baard, uitpuilende ogen en, ja, hoe kan het ook anders, een opvallend grote neus. Op zijn hoedje staat een davidster.
De schrijver claimt, net als de VPRO, dat het gebruik van stereotypen en de verwijzing naar vooroordelen gebruikelijk zijn bij spotprenten en satire. En dat klopt. Satire van George W. Bush maakte vaak gebruik van het vooroordeel dat hij dom zou zijn. Maar misschien had dat daadwerkelijk ook iets met Bush te maken. Interessant is echter dat het sjofele mannetje, evenals de bovengenoemde spelkaarten, niets te maken heeft met Israël, maar enkel de negatieve stereotypering echoot van De Eeuwige Jood: een propagandistisch verzinsel, geworteld in de eeuwenlange traditie van Europees antisemitisme.
Dat kritiek op Israël soms onterecht verward wordt met antisemitisme is oud nieuws. Maar laten we vooral niet blind zijn voor het feit dat de verwarring andersom evengoed plaatsvindt.

Door Elon Heymans

Rolmodel

Vogue

Dinsdag werd de eerste Nederlandse Vogue-cover gepresenteerd in Conservatorium Hotel te Amsterdam. "Een willekeurige Libelle uit de jaren vijftig met de uitstraling van een natte krant", was één van de reacties die ik hoorde. Vanuit modekringen was er over het algemeen niettemin veel lof voor het project van voormalig Glamour-hoofdredacteur Karin Swerink. In het diepste geheim is er gewerkt aan deze eerste editie, die vandaag in de Bijenkorf als ‘collector’s edition’ te koop is, en vanaf morgen in alle winkels zal liggen.
Nu moet ik toegeven dat de cover (‘kuffer’) inderdaad een hoog retro-gehalte heeft: de in snoepjeskleuren getooide up-and-coming modellen Romee Strijd, Ymre Stiekema en Josefien Rodermans roepen associaties op met vroeg werk van modefotograaf Richard Avedon en zijn Hollandse tijdgenoot Paul Huf. Schattig, een beetje truttig en niet bepaald vernieuwend. Wellicht pleit het voor de redactie dat ze niet voor de makkelijke weg hebben gekozen een gearriveerd Hollands topmodel als Doutzen Kroes of Lara Stone als covermodel te gebruiken, hoewel die laatste waarschijnlijk in staat was geweest deze keurige bedoening iets meer bite te geven.
Desondanks wil ik me nu eens niet aansluiten bij de cynici: laten we Vogue NL een eerlijke kans geven! Het is zo makkelijk om altijd maar te roepen dat Nederland geen modeland is, en de gemiddelde Nederlander het stijlgevoel van een Drentse veenboer nooit is ontstegen. Maar zijn we niet ook het land van Viktor & Rolf, Eric Frenken en Michael van der Ham (die onlangs op de Londense modeweek hoge ogen gooide met zijn voorjaarscollectie)? Karin Swerink mag dan geen Anna dello Russo zijn (de excentrieke editor-in-chief van Vogue Japan), ze heeft dit toch maar mooi van de grond gekregen. Ik geloof in Karin. En ik geloof dat ik, wanneer ik morgen de Nederlandse Vogue opensla, eindelijk eens verrast zal worden met artistieke fotografie, sterke modejournalistiek en interessante interviews.
Ik WIL het geloven.

Door Sanne Rispens

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Over hoe je echtheid kan dragen

Over hoe je echtheid kan dragen

Leren riempjes die uitdagend uitsteken, of juist veilig verstopt tussen sokken in een mandje. In dit essay reflecteert Imme van Zuilekom op de strapon: die zowel zachtheid, hardheid en samenzijn bevat. Lees meer

Auto Draft 16

Weer thuis voelen in een wegwerpwereld

Onderzoeksprogramma Reparatie Remise vroeg schrijvers, kunstenaars en denkers te reflecteren op reparatie als culturele, sociale en politieke praktijk. In dit essay onderzoekt Lieke Knijnenburg wat het betekent om zorg te dragen voor spullen in een wereld die draait op snelheid, vervanging en voortdurende vernieuwing. Lees meer

Verwachtingen

Verwachtingen

In dit openhartige en genuanceerde essay deelt Sharon van Oost haar twijfels bij het grootbrengen van een jongen in deze vrouwonvriendelijke wereld. Hoeveel ruimte zal ze hem geven? Heeft ze zijn gender niet al te veel bepaald? Hoe kan ze hem helpen om zelf uit te vinden wat mannelijkheid voor hem betekent? Lees meer

:Metamorfosen in het Rijksmuseum: verkrachtingscultuur tentoongesteld, maar niet gecontextualiseerd

Metamorfosen in het Rijksmuseum: verkrachtingscultuur tentoongesteld, maar niet gecontextualiseerd

Tussen marmeren goden en mythologische meesterwerken in de tentoonstelling 'Metamorfosen' ziet Nina Läuger vooral een pijnlijk gebrek aan context. Ze vraagt zich af waarom het Rijksmuseum geweld, misogynie en verkrachting in klassieke kunst toont zonder die beelden echt vanuit het heden te bevragen. Lees meer

:Athene: Ergens tussen Grindr, Griekse oudheid en cruisegebieden

Athene: Ergens tussen Grindr, Griekse oudheid en cruisegebieden

Datingapps: een vloek en een zegen. Enerzijds laten ze je toe zonder grenzen gelijkgestemden te ontmoeten, anderzijds monetariseren ze je seks- en relatiebehoeftes. Bestaat er een best of both worlds? Onder de Griekse zon overdenkt Sharvin Ramjan de liefde in al haar vormen. Lees meer

Reuzenalken

De laatste reuzenalk en wat hij ons leert over de klimaatcrisis

In een Brusselse opslagkast staat een vogel die we nooit meer levend zullen zien. We weten al eeuwen hoe soorten verdwijnen en toch lijken we opnieuw weer toe te kijken. Wanneer wordt weten eindelijk handelen? Lees meer

:Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

In ons collectieve geheugen lijkt er weinig plaats voor moeders* die na de bevalling lijden aan depressieve gevoelens: deze verhalen ondermijnen het klassieke beeld van het moederschap als een roze wolk. Gelukkig brengen steeds meer vertellingen nuance aan, waarbij de vraag rijst in hoeverre we als maatschappij verantwoordelijkheid dragen voor de eenzaamheid die kersverse moeders kan overvallen. Een essay door Anne Louïse van den Dool. Lees meer

:Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Is literatuur links of rechts? Sarah Neutkens duikt in twee klassiekers en gaat na of ze wel zo links zijn als vaak wordt beweerd. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

over samen niet weten

Anne Louïse van den Dool won met het essay 'Een middenwereld: over samen niet weten' de derde plaats van Hooray for the Essay 2026. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Tweede plaats Hooray for the Essay 2026 - Dat is dan jouw waarheid

Saar Lermytte won de tweede plek van Hooray for the Essay 2026 met het essay Dat is dan jouw waarheid Lees meer

Steen 1

Steen

Stel je eens voor hoe een relatie met een steen kan beginnen, hoe die eruitziet en waarin jullie elkaar zullen vinden. Sjoukje Kamphorst neemt je mee op een literaire reis langs verloren zwerfkeien, gebarsten geliefdes en zinloos geploeter. ‘Wat een steen te zeggen heeft, kan alleen maar van groot gewicht zijn.’ Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Melissa Dhondt won de eerste prijs van Hooray for the Essay 2026, met haar essay ‘Wat zo is’ waarin ze haar moeders relatie tot alcohol op een invoelende manier beschrijft. De wedstrijd is een samenwerking tussen DeBuren, Rekto:Verso en Hard//hoofd. Lees meer

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Rocher Koendjbiharie en Tamara Hartman schreven een essay over de Nederlandse geschiedenis van het feminisme en kritiek op de Dolle Mina’s binnen een kader van intersectionaliteit voor een boekpublicatie van de Dolle Mina’s. Er kwam feedback dat het stuk ‘te moeilijk’ en niet ‘speels’ genoeg was – een vanoudse kritiek wanneer over racisme of witheid geschreven wordt. Ze besloten zich terug te trekken en plaatsten dit incident binnen de context van systematische witheid van de Dolle Mina’s. Nu lees je het essay hier, op Hard//hoofd. Lees meer

Laatste woorden

Laatste woorden

Na een overlijden in de familie, vraagt Vera Corben zich af welke geluiden permanent in ons hoofd wonen. Is dat de score van het leven? Hoe klinkt die dan? En is de dood dan niet meer dan de afwezigheid van dat geluid? Lees meer

Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Word vóór 1 juli kunstverzamelaar en steun jong talent!

Al meer dan 1700 kunstverzamelaars maken een vrije culturele ruimte mogelijk en steunen jong talent. Als dank ontvang je eens of tweemaal per jaar kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Word vóór 1 juli kunstverzamelaar en ontvang in juli al je eerste kunstwerk. Veel verzamelplezier!

Steun Hard//hoofd en verzamel kunst!