Illustratie: Joost de Haas

Deze week: gezamenlijke verontwaardiging, onze generatie, Ajax, copyright en dierenrechten." />

Illustratie: Joost de Haas

Deze week: gezamenlijke verontwaardiging, onze generatie, Ajax, copyright en dierenrechten." />
Asset 14

Mijn generatie

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week vijf korte commentaren van onze redacteuren.

Illustratie: Joost de Haas

Commentaar

Machteloze woede

Het persbericht stemde al weinig hoopvol: “De Dag van de Verontwaardiging, een protest maar niet zoals je het gewend bent. Dit wordt de nieuwe manier van demonstreren!” Slecht gekozen titel, verkeerde pretenties, geen duidelijk doel, niks nieuws om tegen te protesteren, en een nogal conventioneel programma van pratende hoofden en artiesten tussendoor. Freek de Jonge op electrische gitaar en Def P die twintig jaar geleden "Wij zijn kwaad! Wij zijn kwaad!" rapte. Voeg daarbij een opkomst van een paar honderd man en koud mistig rotweer, en het wervelende volksprotest moest wel een totale deceptie worden.
En dat was het inderdaad, afgelopen zondag op de Dam. “We dachten eerst nog over een meditatieve stilte-actie, maar dat werd het toch niet” grapte de stakingsleider van de buschauffeurs. “Een petitie dan? Mwah. En toen werd het toch maar demonstreren.”
De schade van deze machteloze vertoning is meer dan een verspilde zondag. Wat het pijnlijk laat zien, is dat demonstreren op het moment niet heel veel zin heeft. Een demonstratie is effectief als je er politieke pressie mee kunt uitoefenen. In het huidige klimaat van politieke polarisatie, waarin een merkwaardige kongsi van ongeruste ouderen, opgefokte Sjonnies en Anita’s, gefrustreerde winkeliers, bange vinexwijkbewoners, autofielen, vastgoedpatsers en christenfundamentalisten een gedoogcoalitie van VVD-managers, CDA-slijmballen, pestkoppen en criminelen de vrije hand gegeven heeft, bestaat die onderhandelingsruimte niet. Wat overblijft is machteloze woede.
Geert Wilders kan weer prijsschieten op “linkse huilie huilies”, en het kabinet bezuinigt vrolijk door op zorg, milieu, kunst, onderwijs en wetenschap. Ondertussen worden rechters onder druk gezet, strafmaten opgehoogd, journalisten geïntimideerd, protesten met geweld uiteengeslagen, en verdwijnen asielzoekers na jaren in het limbo van de IND anoniem op een bajesboot. Nee, het is niet best gesteld met de democratie. Om dan tussen de SP-ballonnen verontwaardigd te gaan wezen helpt niet meer.

Door Floris Solleveld

Post Scriptum

Mijn generatie

Pieter Hilhorst heeft een paar twintigers gesproken en hij begreep ze niet. Hilhorst woonde een debat in de Rode Hoed bij, en verbaasde zich over wat hij noemt “de blijmoedige zelfoverschatting” van, vooruit dan maar, mijn generatie. “De twintiger heeft het idee dat z'n eigen leven wel maakbaar is, maar de wereld om hem heen niet.” zei hij ook. Dat roepen we toch al jaren over “de Nederlander”, ongeacht hoe oud die is, dacht ik toen.
Hilhorst schetst in de Volkskrant een herkenbaar beeld van mijn generatie. Sterker, ik herken mijzelf erin: ook ik wantrouw de tandeloze en soms verdwaasde Occupy-beweging, ook ik was na mijn studie werkeloos, ook ik ben afhankelijk van mijn ouders, ook ik ben inmiddels zzp'er in de marge en ook ik ben behoorlijk individualistisch ingesteld.
Tot zover de een-op-een-relatie tussen zijn beeld en mijn leven. Ik ben namelijk echt niet zo naïef om te denken dat wereldwijde economische ontwikkelingen mij niet raken. En ik lijd al helemaal niet aan “blijmoedige zelfoverschatting”. “Als de wereld vol onzekerheden zit, kun je maar beter zeker van jezelf zijn”, zo karakteriseert hij mijn generatie. Die mensen zullen er zeker zijn, maar ik vrees dat voor veel anderen geldt: als de wereld vol onzekerheden zit, doordat de verzorgingsstaat moedwillig wordt afgebroken bijvoorbeeld, dan ben je tot op zeker hoogte inderdaad op jezelf aangewezen. Dat is geen blijmoedige zelfoverschatting, dat is aan cynisme grenzend realisme. Een gevoel van urgentie dat geen ruimte krijgt door een nog sterker gevoel van machteloosheid.
Het is niet meer vanzelfsprekend dat iedere generatie het beter heeft dan de vorige, daar heb ik me al bij neergelegd. Maar dit alles betekent niet dat ik me wil afkeren van de samenleving, noch dat ik mijzelf dolgraag, vol “blijmoedige zelfoverschatting”, in een Darwiniaanse overlevingsstrijd wil werpen. Dat ik individualistische trekjes vertoon, betekent niet dat ik voorstander ben van een, excusez le paradoxe, compleet geïndividualiseerde maatschappij.
Tot slot: ik denk al helemaal niet dat mijn eigen leven wel en de samenleving niet maakbaar is. Ik vermoed dat ze het allebei een beetje zijn. Verder begrijpen Pieter Hilhorst en ik elkaar perfect.

Door Jan Postma

Commentaar

Tussen twee partijen

Afgelopen week ging Moneyball in première. De film vertelt het waargebeurde verhaal van Billy Beane, technisch directeur van honkbalclub de Oakland Athletics. Beane (gespeeld door een ingetogen Brad Pitt) is zelf mislukt als speler en probeert met de weinige middelen van de Athletics een kampioensteam te smeden; een onmogelijke taak. Hij besluit om het helemaal anders te doen en neemt de onbekende econoom Peter Brand (Jonah Hill) aan, die op puur statistische wijze Beane adviseert. Het nieuwe team van onderschatte spelers wordt met wantrouwen ontvangen door de technische staf, maar breekt uiteindelijk alle records.
Zou Johan Cruijff de film al gezien hebben? De boodschap van de film gaat tegen zijn volledige filosofie in. Volgens Cruijff moet een voetbalclub geleid worden door voetballers. Net zoals de verontwaardigde scouts in Moneyball beweert hij dat deze sport zaken met zich meebrengt die niemand begrijpt, onverklaarbare facetten die je alleen op basis van gevoel en ervaring kunt begrijpen.
Natuurlijk is honkbal als sport veel beter in statistieken te vatten dan het onvoorspelbare voetbal, maar ook hier lijken spelersaankopen vooral op basis van gevoel te worden gedaan. Cruijffs filosofie over de jeugdopleiding is gebaseerd op het idee dat topindividuen (zoals hijzelf ook was) het team beter maken. Dat is een absolute misvatting. Cruijff had nooit kunnen excelleren zonder het dienende werk van Johan Neeskens, net zoals Van Basten leunde op Gerald Vanenburg en Jan Wouters. Onzichtbaarheid is een doodzonde in het voetbal, waar fans meer macht hebben dan in welke sport dan ook. Je moet objectiever zijn dan dat.
Maar natuurlijk is een statistische blik alleen ook niet voldoende. Johan Cruijff is een lompe hork met veel verstand van voetbal, Steven ten Have een rustige bestuurder die niets van de ongeschreven wetten van ‘het wereldje’ begrijpt. Ajax heeft een Billy Beane nodig, iemand die tussen beide partijen in kan staan en die het midden kan vinden tussen de emotionele, opportunistische machowereld van het voetbal, en de zakelijke, op resultaat gerichte mentaliteit die deze miljoenensport inmiddels vereist.
Er is maar één man die Ajax kan redden: niet Guus Hiddink, maar Jan van Halst.

Door Rutger Lemm

De Hofstad

Who's copyright?

De huidige copyrightwetgeving moet op de schop, besloot Neelie Kroes deze week. De eurocommissaris was geschokt toen ze erachter kwam dat er zoveel artiesten maandelijks onder de duizend euro verdienen, minder dan het minimumloon. "Devastating", noemt ze deze situatie op haar blog, zowel voor de artiesten als voor Europa. Want, schrijft ze, "de creatieve sector is waar we goed in zijn in Europa – iets dat ons echt kan helpen groeien in de toekomst, economisch en cultureel."
Op basis van bovenstaande uitspraak, vraag ik me af wat Kroes vindt van de cultural meltdown die haar partij op ons land heeft afgeroepen. Geschokt zijn we hier al lang niet meer, voor onze artiesten is bijklussen in de sushibar een vanzelfsprekendheid. Maar dat een regelgever op Brussels niveau zich hierom bekommert, is op zijn minst een hart onder de riem, vooral omdat ze ervoor pleit kunstenaars "back at the centre" te plaatsen van zowel auteursrechten als andere beleidsvoering.
Ondertussen werken bedrijven wereldwijd zich in het zweet om grip te krijgen op downloadpraktijken. Google lanceerde deze maand Google Music als alternatief op iTunes, Spotify nodigde de Amerikaanse pers uit om op 30 november bij een ‘grote onthulling’ aanwezig te zijn, en in de VS ging Ultraviolet de lucht in, een dienst waarmee je een film kan kopen om legaal te streamen en te delen met vrienden.
Niet al die nieuwe diensten zijn even vernieuwend of bevorderlijk voor de artiest. Ultraviolet, dat met 20 dollar per film duurder is dan een DVD en maar beperkt gedeeld kan worden, is eigenlijk oude wijn in nieuwe vaten. Illegaal downloaden blijft een aantrekkelijker optie. En van Spotify wordt geen artiest rijk: om hier 2900 euro te verdienen moet je zo’n miljoen keer beluisterd worden.
Het bestaande auteursrechtensysteem is al lang achterhaald. Kroes heeft een mooi momentum gevonden om de boel om te gooien, en zet daarbij de artiest centraal. Meno male che Neelie c'è.

Door Kelli van der Waals

Commentaar

Te bont

Je moet van goede huize komen wil je een vrolijke loodgieter met majestueuze snor succesvol afschilderen als een bloeddorstige dierendoder. Heet die loodgieter Mario en speelt hij de hoofdrol in onschuldige computerspelletjes, dan is het helemaal een hopeloze onderneming. Toch probeert PETA precies dat met een onlangs gelanceerde campagne. Het incidenteel dragen van een virtueel pakje van 'bont', schakelt de dierenrechtenorganisatie voor het gemak (en de kijkcijfers) gelijk aan moord. Mario kills Tanooki!
Niet alle boodschappen die de PETA uitdraagt, zijn al bij eerste aanblik ganz absurd. Honden aan een ketting in de Canadese vrieskou, op een vlakte waar de gure wind hard om hen heen slaat, zonder hondenhok om in te schuilen: ja, natuurlijk is dat dierenmishandeling. Ook zonder raar campagnesausje. Snel in de pen te klimmen dus, om de verantwoordelijke fokker een halt toe te roepen. Kunnen we daarna met een schoon geweten slapengaan.
Toch slaat de PETA de plank ook hier mis, maar in plaats van slechts het sausje, is het nu het gehele gerecht dat stinkt. De documentaire The last dogs of winter (Europese première op IDFA), toont namelijk een heel wat gecompliceerdere werkelijkheid. De betreffende honden zijn gebouwd op extreme kou en fokker Brian Ladoon (verweerde kop, golvend wit haar) houdt zijn exemplaren van het met uitsterven bedreigde ras kerngezond.
Hoe discutabel en smakeloos ook, met de campagne rond Super Mario schiet de PETA recht in de mediaroos. In het ventileren van hun verontwaardiging kan de blogosphere weinig anders dan ten minste zijdelings verwijzen naar de schattige, weerloze wasbeerhondjes die worden doodgeknuppeld voor hun vacht. Daarom valt van zo'n mediastunt misschien ook moreel gezien wel chocola te maken. Dat wordt echter anders wanneer je verzet inhoudelijk op losse schroeven staat en de tegenpartij een persoon is met ongekend veel liefde voor zijn dieren. Dan ben je geen strijder voor dierenrechten meer, dan ben je een marketeer die niet verder kijkt dan de eenvoudig te verkopen oppervlakte.

Door Boy van Dijk

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname

Het Sranantongo leeft

Het Sranantongo wordt steeds meer gesproken in Suriname om de massa aan te spreken. Toch is het Nederlands nog steeds de enige officiële taal van het land. Voor het drieluik dat Kevin Headley schrijft over hoe het koloniale verleden nog voortleeft in Suriname, gaat hij in dit derde en laatste deel in op de geschiedenis... Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname 1

Wie blijft er over na de kennisvlucht in Suriname?

Hoogopgeleiden trekken steeds vaker weg uit Suriname. In dit tweede deel van een drieluik over hoe het koloniale verleden doorleeft in Suriname, gaat Kevin Headley in op hoe de kennisvlucht zich verhoudt tot de economische staat van het land. Lees meer

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eva van den Boogaard schreef een brief aan Roland Barthes, die in zijn dagboeken over eenzaamheid en vrijheid schreef wat zij zelf niet kon verwoorden. ‘Je hebt me lang gerustgesteld, maar waar ik de herkenning eerst geruststellend vond, vind ik haar de laatste tijd steeds verontrustender.’ Lees meer

Suriname is één groot slavernijmuseum

Suriname is één groot slavernijmuseum

Een slavernijmuseum is niet genoeg. Kevin Headley stelt de vraag hoe Nederland Suriname tegemoet kan komen op gebied van cultureel erfgoed rondom het koloniale verleden. ‘Ik denk dat de belangrijkste vraag die Nederland aan Suriname moet stellen is: “Wat heb je nodig?”’ Lees meer

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Waarom wil je nog altijd niet-homo en meer genderbevestigend zijn? In deze brief bespreekt Jochum de waanvrijheid rondom homoseksualiteit. Lees meer

Lieve Mr. Dickhead

Lieve Mr. Dickhead

Op 7 januari schreef N. een liefdevolle goedmaakbrief en wilde deze persoonlijk overhandigen aan M. Zeven dagen eerder, op nieuwjaarsdag, mondde een akkefietje uit in de dramatische afloop van hun kortstondige doch intensieve liefdesrelatie. Het bleef niet bij een enkele ochtendbrief. Lees meer

:The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

Marit Pilage onderzoekt beelden van queer vruchtbaarheid in de kunst om zo de definitie van vruchtbaarheid, zwangerschap en ouderschap te herdefiniëren. Lees meer

Een woud vol dichtgetimmerde hokjes

Een woud vol dichtgetimmerde hokjes

Zazie Duinker baant zich een weg door het oerwoud van de (hergedefinieerde) woorden. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer