Illustratie: Joost de Haas

Deze week: gezamenlijke verontwaardiging, onze generatie, Ajax, copyright en dierenrechten." />

Illustratie: Joost de Haas

Deze week: gezamenlijke verontwaardiging, onze generatie, Ajax, copyright en dierenrechten." />
Asset 14

Mijn generatie

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week vijf korte commentaren van onze redacteuren.

Illustratie: Joost de Haas

Commentaar

Machteloze woede

Het persbericht stemde al weinig hoopvol: “De Dag van de Verontwaardiging, een protest maar niet zoals je het gewend bent. Dit wordt de nieuwe manier van demonstreren!” Slecht gekozen titel, verkeerde pretenties, geen duidelijk doel, niks nieuws om tegen te protesteren, en een nogal conventioneel programma van pratende hoofden en artiesten tussendoor. Freek de Jonge op electrische gitaar en Def P die twintig jaar geleden "Wij zijn kwaad! Wij zijn kwaad!" rapte. Voeg daarbij een opkomst van een paar honderd man en koud mistig rotweer, en het wervelende volksprotest moest wel een totale deceptie worden.
En dat was het inderdaad, afgelopen zondag op de Dam. “We dachten eerst nog over een meditatieve stilte-actie, maar dat werd het toch niet” grapte de stakingsleider van de buschauffeurs. “Een petitie dan? Mwah. En toen werd het toch maar demonstreren.”
De schade van deze machteloze vertoning is meer dan een verspilde zondag. Wat het pijnlijk laat zien, is dat demonstreren op het moment niet heel veel zin heeft. Een demonstratie is effectief als je er politieke pressie mee kunt uitoefenen. In het huidige klimaat van politieke polarisatie, waarin een merkwaardige kongsi van ongeruste ouderen, opgefokte Sjonnies en Anita’s, gefrustreerde winkeliers, bange vinexwijkbewoners, autofielen, vastgoedpatsers en christenfundamentalisten een gedoogcoalitie van VVD-managers, CDA-slijmballen, pestkoppen en criminelen de vrije hand gegeven heeft, bestaat die onderhandelingsruimte niet. Wat overblijft is machteloze woede.
Geert Wilders kan weer prijsschieten op “linkse huilie huilies”, en het kabinet bezuinigt vrolijk door op zorg, milieu, kunst, onderwijs en wetenschap. Ondertussen worden rechters onder druk gezet, strafmaten opgehoogd, journalisten geïntimideerd, protesten met geweld uiteengeslagen, en verdwijnen asielzoekers na jaren in het limbo van de IND anoniem op een bajesboot. Nee, het is niet best gesteld met de democratie. Om dan tussen de SP-ballonnen verontwaardigd te gaan wezen helpt niet meer.

Door Floris Solleveld

Post Scriptum

Mijn generatie

Pieter Hilhorst heeft een paar twintigers gesproken en hij begreep ze niet. Hilhorst woonde een debat in de Rode Hoed bij, en verbaasde zich over wat hij noemt “de blijmoedige zelfoverschatting” van, vooruit dan maar, mijn generatie. “De twintiger heeft het idee dat z'n eigen leven wel maakbaar is, maar de wereld om hem heen niet.” zei hij ook. Dat roepen we toch al jaren over “de Nederlander”, ongeacht hoe oud die is, dacht ik toen.
Hilhorst schetst in de Volkskrant een herkenbaar beeld van mijn generatie. Sterker, ik herken mijzelf erin: ook ik wantrouw de tandeloze en soms verdwaasde Occupy-beweging, ook ik was na mijn studie werkeloos, ook ik ben afhankelijk van mijn ouders, ook ik ben inmiddels zzp'er in de marge en ook ik ben behoorlijk individualistisch ingesteld.
Tot zover de een-op-een-relatie tussen zijn beeld en mijn leven. Ik ben namelijk echt niet zo naïef om te denken dat wereldwijde economische ontwikkelingen mij niet raken. En ik lijd al helemaal niet aan “blijmoedige zelfoverschatting”. “Als de wereld vol onzekerheden zit, kun je maar beter zeker van jezelf zijn”, zo karakteriseert hij mijn generatie. Die mensen zullen er zeker zijn, maar ik vrees dat voor veel anderen geldt: als de wereld vol onzekerheden zit, doordat de verzorgingsstaat moedwillig wordt afgebroken bijvoorbeeld, dan ben je tot op zeker hoogte inderdaad op jezelf aangewezen. Dat is geen blijmoedige zelfoverschatting, dat is aan cynisme grenzend realisme. Een gevoel van urgentie dat geen ruimte krijgt door een nog sterker gevoel van machteloosheid.
Het is niet meer vanzelfsprekend dat iedere generatie het beter heeft dan de vorige, daar heb ik me al bij neergelegd. Maar dit alles betekent niet dat ik me wil afkeren van de samenleving, noch dat ik mijzelf dolgraag, vol “blijmoedige zelfoverschatting”, in een Darwiniaanse overlevingsstrijd wil werpen. Dat ik individualistische trekjes vertoon, betekent niet dat ik voorstander ben van een, excusez le paradoxe, compleet geïndividualiseerde maatschappij.
Tot slot: ik denk al helemaal niet dat mijn eigen leven wel en de samenleving niet maakbaar is. Ik vermoed dat ze het allebei een beetje zijn. Verder begrijpen Pieter Hilhorst en ik elkaar perfect.

Door Jan Postma

Commentaar

Tussen twee partijen

Afgelopen week ging Moneyball in première. De film vertelt het waargebeurde verhaal van Billy Beane, technisch directeur van honkbalclub de Oakland Athletics. Beane (gespeeld door een ingetogen Brad Pitt) is zelf mislukt als speler en probeert met de weinige middelen van de Athletics een kampioensteam te smeden; een onmogelijke taak. Hij besluit om het helemaal anders te doen en neemt de onbekende econoom Peter Brand (Jonah Hill) aan, die op puur statistische wijze Beane adviseert. Het nieuwe team van onderschatte spelers wordt met wantrouwen ontvangen door de technische staf, maar breekt uiteindelijk alle records.
Zou Johan Cruijff de film al gezien hebben? De boodschap van de film gaat tegen zijn volledige filosofie in. Volgens Cruijff moet een voetbalclub geleid worden door voetballers. Net zoals de verontwaardigde scouts in Moneyball beweert hij dat deze sport zaken met zich meebrengt die niemand begrijpt, onverklaarbare facetten die je alleen op basis van gevoel en ervaring kunt begrijpen.
Natuurlijk is honkbal als sport veel beter in statistieken te vatten dan het onvoorspelbare voetbal, maar ook hier lijken spelersaankopen vooral op basis van gevoel te worden gedaan. Cruijffs filosofie over de jeugdopleiding is gebaseerd op het idee dat topindividuen (zoals hijzelf ook was) het team beter maken. Dat is een absolute misvatting. Cruijff had nooit kunnen excelleren zonder het dienende werk van Johan Neeskens, net zoals Van Basten leunde op Gerald Vanenburg en Jan Wouters. Onzichtbaarheid is een doodzonde in het voetbal, waar fans meer macht hebben dan in welke sport dan ook. Je moet objectiever zijn dan dat.
Maar natuurlijk is een statistische blik alleen ook niet voldoende. Johan Cruijff is een lompe hork met veel verstand van voetbal, Steven ten Have een rustige bestuurder die niets van de ongeschreven wetten van ‘het wereldje’ begrijpt. Ajax heeft een Billy Beane nodig, iemand die tussen beide partijen in kan staan en die het midden kan vinden tussen de emotionele, opportunistische machowereld van het voetbal, en de zakelijke, op resultaat gerichte mentaliteit die deze miljoenensport inmiddels vereist.
Er is maar één man die Ajax kan redden: niet Guus Hiddink, maar Jan van Halst.

Door Rutger Lemm

De Hofstad

Who's copyright?

De huidige copyrightwetgeving moet op de schop, besloot Neelie Kroes deze week. De eurocommissaris was geschokt toen ze erachter kwam dat er zoveel artiesten maandelijks onder de duizend euro verdienen, minder dan het minimumloon. "Devastating", noemt ze deze situatie op haar blog, zowel voor de artiesten als voor Europa. Want, schrijft ze, "de creatieve sector is waar we goed in zijn in Europa – iets dat ons echt kan helpen groeien in de toekomst, economisch en cultureel."
Op basis van bovenstaande uitspraak, vraag ik me af wat Kroes vindt van de cultural meltdown die haar partij op ons land heeft afgeroepen. Geschokt zijn we hier al lang niet meer, voor onze artiesten is bijklussen in de sushibar een vanzelfsprekendheid. Maar dat een regelgever op Brussels niveau zich hierom bekommert, is op zijn minst een hart onder de riem, vooral omdat ze ervoor pleit kunstenaars "back at the centre" te plaatsen van zowel auteursrechten als andere beleidsvoering.
Ondertussen werken bedrijven wereldwijd zich in het zweet om grip te krijgen op downloadpraktijken. Google lanceerde deze maand Google Music als alternatief op iTunes, Spotify nodigde de Amerikaanse pers uit om op 30 november bij een ‘grote onthulling’ aanwezig te zijn, en in de VS ging Ultraviolet de lucht in, een dienst waarmee je een film kan kopen om legaal te streamen en te delen met vrienden.
Niet al die nieuwe diensten zijn even vernieuwend of bevorderlijk voor de artiest. Ultraviolet, dat met 20 dollar per film duurder is dan een DVD en maar beperkt gedeeld kan worden, is eigenlijk oude wijn in nieuwe vaten. Illegaal downloaden blijft een aantrekkelijker optie. En van Spotify wordt geen artiest rijk: om hier 2900 euro te verdienen moet je zo’n miljoen keer beluisterd worden.
Het bestaande auteursrechtensysteem is al lang achterhaald. Kroes heeft een mooi momentum gevonden om de boel om te gooien, en zet daarbij de artiest centraal. Meno male che Neelie c'è.

Door Kelli van der Waals

Commentaar

Te bont

Je moet van goede huize komen wil je een vrolijke loodgieter met majestueuze snor succesvol afschilderen als een bloeddorstige dierendoder. Heet die loodgieter Mario en speelt hij de hoofdrol in onschuldige computerspelletjes, dan is het helemaal een hopeloze onderneming. Toch probeert PETA precies dat met een onlangs gelanceerde campagne. Het incidenteel dragen van een virtueel pakje van 'bont', schakelt de dierenrechtenorganisatie voor het gemak (en de kijkcijfers) gelijk aan moord. Mario kills Tanooki!
Niet alle boodschappen die de PETA uitdraagt, zijn al bij eerste aanblik ganz absurd. Honden aan een ketting in de Canadese vrieskou, op een vlakte waar de gure wind hard om hen heen slaat, zonder hondenhok om in te schuilen: ja, natuurlijk is dat dierenmishandeling. Ook zonder raar campagnesausje. Snel in de pen te klimmen dus, om de verantwoordelijke fokker een halt toe te roepen. Kunnen we daarna met een schoon geweten slapengaan.
Toch slaat de PETA de plank ook hier mis, maar in plaats van slechts het sausje, is het nu het gehele gerecht dat stinkt. De documentaire The last dogs of winter (Europese première op IDFA), toont namelijk een heel wat gecompliceerdere werkelijkheid. De betreffende honden zijn gebouwd op extreme kou en fokker Brian Ladoon (verweerde kop, golvend wit haar) houdt zijn exemplaren van het met uitsterven bedreigde ras kerngezond.
Hoe discutabel en smakeloos ook, met de campagne rond Super Mario schiet de PETA recht in de mediaroos. In het ventileren van hun verontwaardiging kan de blogosphere weinig anders dan ten minste zijdelings verwijzen naar de schattige, weerloze wasbeerhondjes die worden doodgeknuppeld voor hun vacht. Daarom valt van zo'n mediastunt misschien ook moreel gezien wel chocola te maken. Dat wordt echter anders wanneer je verzet inhoudelijk op losse schroeven staat en de tegenpartij een persoon is met ongekend veel liefde voor zijn dieren. Dan ben je geen strijder voor dierenrechten meer, dan ben je een marketeer die niet verder kijkt dan de eenvoudig te verkopen oppervlakte.

Door Boy van Dijk

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer