Illustratie: Anne Brakema

Deze week geeft de redactie duiding aan de elfstedenkoorts, het Belgische poldermodel, en de klaagzang van De Boer." />

Illustratie: Anne Brakema

Deze week geeft de redactie duiding aan de elfstedenkoorts, het Belgische poldermodel, en de klaagzang van De Boer." />
Asset 14

Elfstedenkoorts

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week vier korte commentaren, in woord en beeld.

Commentaar

Meer duiding, minder populisme

Een paar weken terug las ik in de Volkskrant een stukje waarin een Amerika-deskundige zich opwond over andere Amerika-deskundigen. Hoewel er ook inhoudelijk wel wat op het artikel aan te merken viel, bleef mijn hoofd vooral struikelen over deze opmerking: “Van een als deskundige opgevoerde wetenschapper verwacht je minder populisme en meer duiding, want de waarheid ligt genuanceerder.”
Even was ik geneigd mee te gaan in deze gedachte, mede omdat het beschuldigende ‘populisme’ gemakshalve ongedefinieerd blijft. Maar toen sloeg de twijfel toe: wat verwacht ik van een “als deskundige opgevoerde wetenschapper”? Van een wetenschapper verwacht ik wetenschappelijk onderzoek. Maar wanneer diezelfde persoon wordt opgevoerd? Wat verwacht ik überhaupt van iemand met een stel hersens in de media? Inderdaad: duiding. Maar moet ik daar blij mee zijn?
Duiding, dat is waar Matthijs ‘Felix’, ‘Joost’ of zelfs ‘Prem’ voor vraagt. Het is wat bijvoorbeeld Thierry Baudet in de NRC tweewekelijks doet: met een zekere vrijblijvendheid iets uitleggen, waarbij het gelijk (of vooroordeel) van de duider eigenlijk altijd wordt bevestigd. Af en toe veroorzaakt het wat ophef, maar het is nooit echt verrassend.
Het is een modewoordje, maar het verhult een breder verschijnsel: ‘infotainment’ vermomd als diepgang. Zelfs Hyves doet vrolijk mee.
Toen dacht ik ineens aan Diederik Stapel. Stapel was een fantastische duider: nooit beroerd om te worden opgevoerd. Maar hij ging het geouwehoer dat op tv voor serieuze discussie doorgaat, verwarren met zijn werk. Het is maar een klein stapje: je vooroordelen niet alleen ondersteunen met loze beweringen, maar ook met loze cijfertjes. De fraude was deze week weer in het nieuws. De NWO, die 2,2 miljoen euro in Stapels duiding investeerde, waste zijn handen in onschuld. Voorzitter Jos Engelen deed dat middels een bewonderenswaardig bondige drogredenering (en een totale ontkenning van het Agency-Structuredebat): "De gevallen van fraude zijn voor de NWO geen reden het financieringssysteem te veranderen. Het systeem werkt. Het zijn de mensen die soms niet deugen", aldus Engelen. De NWO selecteert volgens hem excellente onderzoekers. "En excellente onderzoekers zijn 100 procent betrouwbaar. Excellente onderzoekers frauderen niet."
Juist: ook bij de NWO wordt er vrolijk op los geduid. Eigen straatje eerst schoonvegen en alles naar hartenlust inpassen. Zoals het wetenschappelijk bureau van het Simplisties Verbond zou zeggen: “Daar moet de mattenklopper overheen.”

Door Jan Postma

Ver weg

Belgisch polderen

België heeft geen poldermodel. Als de regering en de vakbonden het niet met elkaar eens zijn wordt er niet onderhandeld totdat er een akkoord is, zoals in Nederland. De vakbonden doen eenvoudigweg waar ze voor zijn opgericht: ze delen rode, blauwe of groene jasjes uit aan hun leden en gaan staken, ‘militeren’, actievoeren en protesteren.
Vorige week was het weer zover. Een algemene staking legde een groot deel van het land plat. Verbolgen over pensioenshervormingen en loonbeleid, reden er geen treinen of bussen, bleven scholen leeg, werkte overheidsdiensten op halve kracht en boden werkgevers werkpremies aan, voor de moedige werknemers die de staakoproep durfden te negeren.
De media voerden intussen een oorlog uit over het beeld van de staking: hoe linkser het medium, des te succesvoller de staking; hoe rechtser het medium, des te meer was de staking een mislukking, en des te laagbijdegrondser waren de stakers. Één dagblad publiceerde een foto van een droevig meisje met een onderschrift waarin de oudere generatie werd bedankt voor het werk aan haar toekomst. De boodschap: wie vandaag niet werkt, is een onverantwoordelijk stuk onbenul.
Maar uiteindelijk is zo’n stuk syndicaal spierballenvertoon (kosten voor de economie: enkele honderden miljoenen euro’s) hetzelfde als het sociaal overleg met koekje en koffie tussen kabinet en vakbondsafgevaardigden in Nederland: er moet overeenstemming komen. Met de aankondiging voor een volgende algemene staking eind februari besluiten Di Rupo cum suis eieren voor hun geld te kiezen en de scherpe kantjes van de aangekondigde pensioenhervormingen af te schaven. Natuurlijk beweren ze dat ze dit ál lang in overweging hadden, om niet de indruk te wekken te zijn gezwicht voor de vakbondsdruk.
En dat is dan ook het grootste verschil tussen het Nederlandse en het Belgische sociaal overlegmodel. In Nederland zijn jullie best trots op het feit dat we allemaal zo goed door één deur kunnen, terwijl jullie elkaar feitelijk wel kunnen afschieten. In België wekt iedereen de indruk dat het land in permanente staat van burgeroorlog verkeert, terwijl ze na hun met zekere regelmaat terugkerende protestfeestjes weer prima kunnen samenleven. Noem het een verschil in perspectief.

Door Daan Oostveen

Nieuws in beeld

Zodra het kwik daalt, stijgt de Elfstedenkoorts.

Illustratie: Anne Brakema

Post Scriptum

Nasaal geklaag

“Normaal neem je misschien een of twee van die jongetjes – jongens – mee. Maar nu moet je ze bijna allemaal opstellen,” zo klaagde trainer Frank de Boer na Ajax - FC Utrecht, de vierde wedstrijd na de winterstop die zijn club niet wist te winnen. Omdat De Boer net als zijn tweelingbroer Ronald van nature al een nasale, klagerige stem heeft, zijn ze de laatste jaren ter compensatie erg positief in hun bewoordingen. Nu herinnert niemand zich meer hoe de broertjes in 2000 zeurden dat ze geen uitdaging meer zagen in ‘NEC-uit’, en via allemaal gezever van Ronalds schoonvader en louche zaakwaarnemer Rob Cohen een transfer naar FC Barcelona probeerden te forceren.
Als trainer van Ajax is Frank de Boer tot nu toe streng, maar optimistisch gebleven. Hij liet zich niet meeslepen door de sensatiegeile voetbaljournalisten die hem de excuses voor de voeten wierpen. “Nu heb je de beelden gezien. Het was geen buitenspel. Hoe sta je hier dan, als verliezend coach?” “Dat gesteggel in de bestuurskamer, gaat dat niet in de koppies zitten?” De Boer bleef steeds rustig en concentreerde zich op zijn visie voor het eerste elftal, waarvan het succes niet van omstandigheden mag afhangen. Tot afgelopen zondag, toen zijn stem een octaaf zakte en het even weer leek alsof radio-DJ Edwin Evers hem imiteerde. Hij zocht een excuus, en vond die gemakkelijk in de afwezigheid van vele basisspelers.
Ajax’ grote voorbeeld is De Boers oude club FC Barcelona. Zelden heeft de wereld een stijlvollere trainer gezien dan Pep Guardiola, die vol passie langs de lijn coacht, maar zich nooit laat gaan op een persconferentie. Zelfs als een Real Madrid-verdediger overduidelijk op de hand van zijn sterspeler Messi gaat staan, onthoudt hij zich van commentaar. Afgelopen zaterdag miste zijn elftal ook een hoop basiskrachten en moest Guardiola net als zijn collega een groot aantal jeugdspelers opstellen. FC Barcelona won met 2-1, de twintigjarige Tello scoorde. Maar als hij had verloren, had Guardiola niet geklaagd.
Het geduld van Frank de Boer is op, en dat is begrijpelijk. Zonder een goede organisatie kunnen we nooit zien of hij een goede trainer is. Er zullen altijd excuses voorhanden zijn, begrijpelijke excuses, verleidelijke excuses. Het gesteggel rond de niet-transfer van Mounir El Hamdoui laat zien dat het woord ‘organisatie’ al te veel eer is voor de voetbalclub Ajax. Daar kan de proleet Johan Cruijff ook geen verandering in aanbrengen.
Konden ze maar opnieuw beginnen.

Door Rutger Lemm

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer