Asset 14

Gebruik vaker een gezegde

Er passeert zo nu en dan een avond waarop mijn metgezellen en ik onszelf de uitdaging stellen enkel in gezegdes te spreken. Onze conversatie neemt vervolgens vreemde vormen aan, met cryptische dialogen als gevolg:

Persoon A: ‘Och, persoon B, wat een rotstreek van persoon X. Dat is geen klein bier.’ [Dat is een belangrijke zaak, red]
Persoon B: ‘Ik had niet anders verwacht want hé, als het varken zat is, gooit het de bak om.’ [Iemand die zijn doel bereikt heeft, toont vaak weinig dankbaarheid, red]
A: ‘Hij is inderdaad een beetje een vreemde eend in de bijt.’ [Iemand hoort niet thuis in de groep, red]
B: ‘Ach, ik kweek bij dezen weer wat eelt op m’n ziel.’ [Niet gevoelig zijn voor opmerkingen, red]
A: ‘Laten we de zot met ‘m scheren!’ [Iemand beetnemen, red]
B: ‘Dan lijkt het alsof ik me er met kwinkslag van afmaak.’ [Met een grapje de schuld proberen te laten vergeten, red]
A: ‘Enfin, we zetten er een streep onder. Laten we dan nu proosten, want een glas op zijn tijd, houdt de mot uit de maag.’ [Het is goed om af en toe eens een glaasje te drinken, red]
Persoon C [mengt zich vanaf een volgende barkruk in het gesprek, red]: ‘Maar onthoud, wie zijn zorgen probeert te verdrinken, merkt dat ze goed kunnen zwemmen.’ [ Drinken helpt niet bij problemen, red]

16076453080_5cacc7cb22_k

Vaak raken we elkaar volledig kwijt tijdens deze krachtmetingen, niet wetende waar persoon A het over heeft, aangezien persoon B wel de klok heeft horen luiden, maar niet weet waar de klepel hangt [hij weet er wel iets over, maar kent de exacte toedracht niet, red].

In een zoektocht nieuwe gezegdes te vergaren, haastte ik mij onlangs naar de bibliotheek. Waar ik, tot mijn stomme verbazing, een goed gevulde kast trof, vol lectuur gewijd aan spreekwoorden en gezegdes. En het was daar, op het mottige tapijt van het plaatselijke filiaal, dat mijn pad de weg van wijlen Prof. dr G.P. Hoefnagels kruiste. Hij was een gelauwerd hoogleraar criminologie en kinderrecht en D66-senator in de Eerste Kamer. In de jaren ’80 schreef hij vanuit ‘zijn bewondering voor de fantasie der taal’ een tweetal boeken over onbekende spreekwoorden en zegswijzen.

Hoefnagels’ vergeelde pagina’s bleken een goudmijn te herbergen. Hij had het over oude hoeren gezeten op de trappen van de preekstoel [Wie zich van het kwade bekeert, moraliseert meer dan wie aan het kwaad niet toekwam, red], je hebt het varken gekocht, je zal het opvreten ook [Je bent eraan begonnen, nu moet je het voltooien, red] of de poëtische, van oorsprong Antilliaanse uitspraak een aap heeft diepe ogen en daarom huilt hij van tevoren [Wie iets voorziet, kan voorzorgsmaatregelen nemen, red].

De auteur heeft ook zo zijn favorieten: ‘Vleugels hebben haar niet geraakt, zo’n mooi spreekwoord wordt niet verzonnen, maar geslepen door het gebruik van de taal van een volk.’

Gezegdes laten sporen achter, van een andere tijd, een ander leven. Ze openen deuren naar vergane glorie en liefdevolle banaliteiten die door de tand des tijd [Uiteindelijk vergaat alles, red] bijna verloren gingen. Hoefnagels’ oeuvre is een tijdmachine en biedt handvaten voor het nageslacht dat met onbegrijpelijkheden en vragen zit als: waarom barst een kruik die te water gaat [Vroeger haalden mensen water uit een put, en dat gebeurde vaak met een kruik. Dat ging vroeg of laat mis: uiteindelijk was het haast onvermijdelijk dat de kruik een keer hard tegen de stenen muur van de put zou slaan en dus zou barsten of breken, red] en waarom is éénoog koning? [De betekenis hiervan is mij nog altijd onbekend, red].

Mail

Bien Borren Bien Borren is Hard//hoofd-redactielid en journalist.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Column: Tot op het bot

Tot op het bot

Een oude brief van een vriendin voert Eva terug naar een periode waarin het wat minder lekker met haar ging. Lees meer

Framer geframed

Framer geframed

Marthe van Bronkhorst ziet haar angst onder ogen en besluit haar ervaring als psycholoog te verrijken door zelf de patiënt te worden. De belangrijkste les? Ook therapeuten weten niet alles. Lees meer

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Hoe goedgelovig mag een mens eigenlijk zijn? Waar Eva van den Boogaard soms dwangmatig eerlijk is, blijkt haar neef F. regelmatig informatie aan haar te verstrekken die niet klopt. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Column: More is more

More is more

Eva reflecteert op haar ambivalente relatie met matigheid. Lees meer

Neem je ouders mee naar het museum

Neem je ouders mee naar het museum

De idealen van ouders en hun kinderen komen niet altijd overeen. Schrijver Michael ter Maat legt zich daar niet bij neer en neemt zijn vader mee naar het Krölller Müller. Een tip om het niet bij 'ok, boomer' te laten.  Lees meer

Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

Stukje

Stukje

Marthe van Bronkhorst gelooft het niet: Al die schrijfadviezen van grote namen die beweren hun muze gevonden te hebben. Een oude Griekse visie op inspiratie was dat je zelf niet de inspiratie op moest zoeken, maar dat de muze jóú moest vinden. Ach, wat je maar vooruit brengt. En anders ga je gewoon net zolang boodschappen doen totdat je een ''stukje'' gevonden hebt? Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer