Asset 14

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Sociale media moedigen ‘seksuele objectificatie’ aan zodat we langer van hun diensten gebruik maken. Des te interessanter is daarom het recente tegengeluid vanuit de traditionele ‘tempels’ van seksuele objectificatie: de pop-, mode- en pornoindustrie.

Laatst miste ik de pont naar Amsterdam Noord vanuit Oost. Samen met twee jongens van rond de dertien jaar oud, die beiden tegen hun glinsterende Van Moof fietsen leunden gekluisterd aan hun telefoons, wachtte ik op de volgende.

“Hoeveel chickies heb jij dan?” vroeg de ene jongen aan de ander. “Sowieso die ene van vorige week, en die andere. Laat me je berichten lezen.”

Gebogen over hun schermen spraken ze over hoe ze het beste konden “hosselen”. Verderop stonden intussen vier jonge vrouwen ook op de pont te wachten. De jongens keken op en vroegen zich af: “Er zit toch wel een mooie voor ons bij? Het kan toch niet dat ze allemaal lelijk zijn?”

Op het eerste gezicht is het verwerpelijk hoe deze nog jonge jongens vrouwen willen bezitten, beoordelen en objectiveren, en dit is allesbehalve een geïsoleerd voorval. Nederlandse cijfers ontbreken, maar op Engelse middelbare scholen rapporteert 29% van de leraren op een dagelijkse basis seksistisch taalgebruik onder leerlingen.

Tuurlijk, die jongens zijn verantwoordelijk voor wat ze zeggen. Maar het grotere probleem is dat dit soort gedrag nog vaak oogluikend wordt toegestaan onder het mom van ‘jongens blijven nu eenmaal jongens’. Specifiek deze uitspraak is de afgelopen jaren onder steeds meer kritiek komen te staan als voedingsbodem voor het structurele seksisme dat is ingebed in onze omgangsvormen en instituties. Met ons taalgebruik houden we genderongelijkheid in stand, schreef Naomi Combrink, want taal “stuurt onze perceptie” en “wat we als ‘normaal’ beschouwen”.

De effecten hiervan worden bovendien versterkt door sociale media. Rond de tweede Nederlandse lockdown toonde de Netflix-hit The Social Dilemma eenduidig hoe sociale media ontworpen zijn om jongeren aan hen verslaafd te maken. Ze spelen in op de gevoeligheid die jongeren hebben voor groepsdruk, en stimuleren zo obsessief denken over lichamen, status en populariteit. Dit verlaagt het zelfbeeld en vergroot depressie en angstige gevoelens onder jongeren, vooral onder jonge vrouwen (Facebook is zich hiervan bewust).

De rol die sociale media - en taal in het algemeen - spelen in het objectificeren van vrouwen, bevestigd bovendien dat het niet gaat om ‘natuurlijk’ of ‘hormoon-gedreven’ gedrag, maar ons integendeel wordt aangeleerd door familie, vrienden, school, sociale media en collega’s. Hierom vroeg popster Dua Lipa zich vorig jaar in haar nummer Boys Will Be Boys af wanneer we zullen stoppen met het seksistisch opvoeden van onze kinderen (When will we stop saying things/’Cause they’re all listening/No, the kids ain’t alright).
Dua Lipa’s antwoord? Boys Will Be Boys/But Girls Will Be Women. Ook Emily Ratajkowski (@emrata) - met 28,6 miljoen Instagram volgers een van ‘s werelds bekendste modellen - bespreekt in haar vorige maand verschenen boek (My Body) de ambiguïteit van het verkocht worden, en jezelf verkopen, als product. Ratajkowski beschrijft in detail de kapitalistische industrie van het modellenwerk, die haar dwingt om op een dagelijkse basis te “dissociëren” van haar lichaam. Ratajkowski’s feminisme wordt doorgetrokken in de nieuwe speelfilm Pleasure, waarvan bijna de volledige cast bestaat uit mensen uit de pornoindustrie. “Doordat ze zichzelf seksualiseren,” zegt regisseur Thyberg tegen De Morgen, “nemen ze die macht net weg bij mannen. Als je ze ‘hoer’ of ‘slet’ noemt, zeggen zij: jij bent degene die op beelden van mij masturbeert.”

Terwijl sociale media seksuele objectificatie aanmoedigen, kunnen ze tegelijkertijd een podium bieden voor een subjectiverend tegengeluid. Met Boys Will Be Boys, My Body en Pleasure creëren Dua Lipa, Ratajkowski en Thyberg klikbare content voor de platforms die hun ervaringen en die van anderen gewoonlijk uit beeld houden. Ja, deze voorbeelden gaan vooral over witte vrouwen; er blijven talloze perspectieven ongezien en onbesproken. En ja, het roept de vraag op wat vrouwen opschieten met hun eigen exploitatie, in plaats van bijvoorbeeld de mode-, pop- en pornoindustrie te boycotten. Maar juist deze recente tegengeluiden uit de traditionele ‘tempels’ van seksuele objectificatie tonen hoe sociale media ook tégen zichzelf gebruikt kunnen worden.

 

Beeld: MarieEly via Flickr

Mail

Jonathan Luger (1996) studeerde milieuwetenschappen en filosofie in Amsterdam. Eerder werkte hij als programmamaker, nu vraagt hij zich als onderzoeker af hoe sociale rechtvaardigheid past in een duurzame samenleving. Ook schrijft hij voor Het Actiefonds.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

Na twee jaar af en aan wel en geen onderwijs op school te hebben gehad, ervaren leerlingen dat er 'hiaten in hun kennis' zijn ontstaan. Lees meer

Automatische concepten 73

Engeland is gesloten

Maar liefst 28.000 vluchtelingen staken in 2021 het Engelse Kanaal over, met gevaar voor eigen leven. Lees meer

Op elk potje past een probleempje

Op elk potje past een probleempje

Waarom moeten lesbische relaties in films altijd zo tragisch afgelopen? Esther Lamberigts pleit voor een positiever beeld van queer levens in hedendaagse media. Lees meer

Nieuws in beeld: Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Vond de Chinese maanlander een hutje, een kleine triomfboog, of toch maar gewoon een grote rots? Lees meer

Nieuws in beeld: Weg met het kerstpakket!

Weg met het kerstpakket!

Er zit zelden iets in waar je op zit te wachten, laat staan iets van kwaliteit. Lees meer

Over geluk is het moeilijk praten 2

Over geluk is het moeilijk praten

Filmmaker Agnès Varda was een uitgesproken feminist. Julia de Dreu zag in haar een geestdriftige, politiek geëngageerde vrouw. Maar Varda's film 'Le bonheur' lijkt een ode aan het traditionele huwelijksgeluk. Wat wilde ze ons vertellen met dit onuitgesproken drama? Lees meer

Stemmen op je zestiende voor een sterkere democratie

Het is goed voor Nederland als zestienjarigen mochten stemmen, zegt Jazz Komproe. Lees meer

Ik sla een praatje op het Godenpad

Shimanto Reza gaat tegen zijn achterhoofdstem in en ontdekt de waarde van taboes. Lees meer

Als het spuug ons aan de lippen staat 1

Als het spuug ons aan de lippen staat

Kun je bang worden van het water bij de Lauwersdijk dat ieder jaar een páár milimeter stijgt? Filosoof Tjesse Riemersma schrijft over nonchalance, paniek en of het mogelijk is om goed bang te zijn in tijden van klimaatverandering. Lees meer

Nieuws in beeld: De schone schijn van shein

Je nieuw bloesje heeft een louche verleden

Achter het succes van retailapp Shein zou 'moderne slavernij' schuilgaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Genoeg van het ongenoegen

Genoeg van het ongenoegen

Slopen, slopen, slopen - volgden de relzoekers van vorige maand niet gewoon het voorbeeld van de regering? Lees meer

Fenomenologie van de moshpit

Fenomenologie van de moshpit

Wat is de aantrekkingskracht van de moshpit? Volgens Wout Nordbeck, essayprijswinnaar van Wijsgerig Festival DRIFT, kan enkel de fenomenologie ons helpen deze vraag te beantwoorden. Lees meer

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Geweld kent vele vormen: uit je huis gedreven worden, een politieknuppel op je kaak krijgen, en een beschaafd gesprek moeten houden met de mensen die je huizen slopen en je zojuist tegen de grond werkten. Al deze vormen passeerden de revue tijdens de Woonopstand. Lees meer

Daten en rouw

Daten als de dood nog naklinkt

Rouw laat geen enkel deel van het leven onberoerd, merkt Babet te Winkel na het overlijden van haar moeder. In dit persoonlijke essay onderzoekt ze de relatie tussen daten en de dood. Lees meer

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Van de Nederlanders met autisme krijgt ongeveer de helft ooit medicijnen voorgeschreven, maar veel opties zijn daar niet in. Lees meer

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Max Urai heeft in zijn jonge jaren veel voorbeelden gehad van mannelijkheden die niet draaien om auto's herkennen en gewichtheffen. Toch merkt hij nu dat een mens zich maar tot zoverre kan pushen om anders te worden dan hij/zij/hen is. Lees meer

Nieuws in beeld: 17

Gevaccineerde Big Bird vogelvrij voor conservatieve Amerikanen

Big Bird kreeg een vaccin en nu zijn conservatieve Amerikanen boos. Lees meer

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Dyslexie is alleen een handicap omdat we het belang van foutloos Nederlands overschatten. In ons professionele en persoonlijke leven zou spelling niet bepalend moeten zijn, stelt Vivian Mac Gillavry, zelf dyslectisch. Lees meer

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

De millennial beweegt zich in een wereld vol problemen, waar niets zeker lijkt te zijn. Waarom blijven zoeken naar vaste betekenis, vraagt Aisha Mansaray zich af. Kunnen we niet beter een vrolijk soort nihilisme omarmen? Lees meer

KIRAC loopt achter op John de Mol

KIRAC loopt achter op John de Mol

Achter de façade van KIRACs kunstkritiek gaat vooral getreiter schuil. Volgens Julius Koetsier kunnen ze nog veel leren van populaire tv shows. Lees meer