Asset 14

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Sociale media moedigen ‘seksuele objectificatie’ aan zodat we langer van hun diensten gebruik maken. Des te interessanter is daarom het recente tegengeluid vanuit de traditionele ‘tempels’ van seksuele objectificatie: de pop-, mode- en pornoindustrie.

Laatst miste ik de pont naar Amsterdam Noord vanuit Oost. Samen met twee jongens van rond de dertien jaar oud, die beiden tegen hun glinsterende Van Moof fietsen leunden gekluisterd aan hun telefoons, wachtte ik op de volgende.

“Hoeveel chickies heb jij dan?” vroeg de ene jongen aan de ander. “Sowieso die ene van vorige week, en die andere. Laat me je berichten lezen.”

Gebogen over hun schermen spraken ze over hoe ze het beste konden “hosselen”. Verderop stonden intussen vier jonge vrouwen ook op de pont te wachten. De jongens keken op en vroegen zich af: “Er zit toch wel een mooie voor ons bij? Het kan toch niet dat ze allemaal lelijk zijn?”

Op het eerste gezicht is het verwerpelijk hoe deze nog jonge jongens vrouwen willen bezitten, beoordelen en objectiveren, en dit is allesbehalve een geïsoleerd voorval. Nederlandse cijfers ontbreken, maar op Engelse middelbare scholen rapporteert 29% van de leraren op een dagelijkse basis seksistisch taalgebruik onder leerlingen.

Tuurlijk, die jongens zijn verantwoordelijk voor wat ze zeggen. Maar het grotere probleem is dat dit soort gedrag nog vaak oogluikend wordt toegestaan onder het mom van ‘jongens blijven nu eenmaal jongens’. Specifiek deze uitspraak is de afgelopen jaren onder steeds meer kritiek komen te staan als voedingsbodem voor het structurele seksisme dat is ingebed in onze omgangsvormen en instituties. Met ons taalgebruik houden we genderongelijkheid in stand, schreef Naomi Combrink, want taal “stuurt onze perceptie” en “wat we als ‘normaal’ beschouwen”.

De effecten hiervan worden bovendien versterkt door sociale media. Rond de tweede Nederlandse lockdown toonde de Netflix-hit The Social Dilemma eenduidig hoe sociale media ontworpen zijn om jongeren aan hen verslaafd te maken. Ze spelen in op de gevoeligheid die jongeren hebben voor groepsdruk, en stimuleren zo obsessief denken over lichamen, status en populariteit. Dit verlaagt het zelfbeeld en vergroot depressie en angstige gevoelens onder jongeren, vooral onder jonge vrouwen (Facebook is zich hiervan bewust).

De rol die sociale media - en taal in het algemeen - spelen in het objectificeren van vrouwen, bevestigd bovendien dat het niet gaat om ‘natuurlijk’ of ‘hormoon-gedreven’ gedrag, maar ons integendeel wordt aangeleerd door familie, vrienden, school, sociale media en collega’s. Hierom vroeg popster Dua Lipa zich vorig jaar in haar nummer Boys Will Be Boys af wanneer we zullen stoppen met het seksistisch opvoeden van onze kinderen (When will we stop saying things/’Cause they’re all listening/No, the kids ain’t alright).
Dua Lipa’s antwoord? Boys Will Be Boys/But Girls Will Be Women. Ook Emily Ratajkowski (@emrata) - met 28,6 miljoen Instagram volgers een van ‘s werelds bekendste modellen - bespreekt in haar vorige maand verschenen boek (My Body) de ambiguïteit van het verkocht worden, en jezelf verkopen, als product. Ratajkowski beschrijft in detail de kapitalistische industrie van het modellenwerk, die haar dwingt om op een dagelijkse basis te “dissociëren” van haar lichaam. Ratajkowski’s feminisme wordt doorgetrokken in de nieuwe speelfilm Pleasure, waarvan bijna de volledige cast bestaat uit mensen uit de pornoindustrie. “Doordat ze zichzelf seksualiseren,” zegt regisseur Thyberg tegen De Morgen, “nemen ze die macht net weg bij mannen. Als je ze ‘hoer’ of ‘slet’ noemt, zeggen zij: jij bent degene die op beelden van mij masturbeert.”

Terwijl sociale media seksuele objectificatie aanmoedigen, kunnen ze tegelijkertijd een podium bieden voor een subjectiverend tegengeluid. Met Boys Will Be Boys, My Body en Pleasure creëren Dua Lipa, Ratajkowski en Thyberg klikbare content voor de platforms die hun ervaringen en die van anderen gewoonlijk uit beeld houden. Ja, deze voorbeelden gaan vooral over witte vrouwen; er blijven talloze perspectieven ongezien en onbesproken. En ja, het roept de vraag op wat vrouwen opschieten met hun eigen exploitatie, in plaats van bijvoorbeeld de mode-, pop- en pornoindustrie te boycotten. Maar juist deze recente tegengeluiden uit de traditionele ‘tempels’ van seksuele objectificatie tonen hoe sociale media ook tégen zichzelf gebruikt kunnen worden.

 

Beeld: MarieEly via Flickr

Mail

Jonathan Luger (1996) studeerde milieuwetenschappen en filosofie in Amsterdam. Eerder werkte hij als programmamaker, nu vraagt hij zich als onderzoeker af hoe sociale rechtvaardigheid past in een duurzame samenleving. Ook schrijft hij voor Het Actiefonds.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
De schipperende kameleon: zomergast Van der Burg is sociaal voor de mensen, maar liberaal in het beleid

De schipperende kameleon: Zomergast Van der Burg is sociaal voor de mensen, maar liberaal in het beleid

Eric van der Burg was op bezoek bij Zomergasten. Marthe van Bronkhorst geeft in dit artikel haar scherpe analyse op de aflevering. Lees meer

Briefwisseling Ettie en Jochum - Brief 2

Wie wil nou een slachtoffer zijn?

Jochum ontving een brief van Ettie over zijn nooit-verstuurde brief aan zijn jeugdliefde. Ettie vindt dat Jochum de vrijheid van de queeridenteit niet goed beschrijft. Hij besluit Ettie een brief terug te sturen en op haar kritiek in te gaan. Lees meer

Briefwisseling Ettie en Jochum - brief 1

Het privilege van lesbisch-zijn

Een nooit verstuurde brief die door Jochum Veenstra op Hard//Hoofd gepubliceerd werd, begon een eigen leven te krijgen in het hoofd van Ettie, die niet zo goed wist wat ze ervan moest vinden en er toen maar over besloot te schrijven. Het resultaat is een niet-verstuurde brief die ze toch besloot op te sturen. Lees meer

Een kus van een beer

Een kus van een beer

Nick Sens ontmoet een beer in de dierentuin en raakt gefascineerd door deze dieren. Wie of wat ervaren we als we oog in oog met een beer staan? Aan alle wezens van de metamorfose, hier en daarginds (Nastassja Martin) De bruine beer zet twee zware stappen in mijn richting en ik bevries. Het gegil en... Lees meer

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Wie zie jij als je in de spiegel kijkt? Voldoe je aan het beeld van ‘de gemiddelde mens’, of niet? Tom Kniesmeijer vraagt zich af waarom afwijken van het gemiddelde zoveel weerzin oproept en of hét gemiddelde wel bestaat. ‘Precies op het gemiddelde past niemand’. Ik sluit mijn ogen en ben terug in de Leidsestraat.... Lees meer

Nieuwe Barbaren 1

Nieuwe Barbaren

Met het essay 'Nieuwe barbaren' over de Kafkaëske, sci-fi serie Severance won Jacob Koolstra in 2024 de Drift Essaywedstrijd. Lees meer

Dubbelleven

Dubbelleven

Hoe kenmerkt het interieur van een multicultureel gezin zich? Emerald Liu onderzoekt hoe huiselijke voorwerpen een metaforische brug vormen met haar overzeese familieleden. ‘Het proces van achterlaten maakt alles wat je in je handen hebt extra betekenisvol, overgoten met een glazuur van kostbaarheid.’ Lees meer

:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Hard//hoofd zoekt vóór 28 juli 2.000 trouwe lezers!

Hard//hoofd verschijnt weer op papier! In ‘Lief kutland’ klinken de begintonen van waaruit vrije utopieën werkelijkheid worden, of waarmee we ongelimiteerd verdriet en woede botvieren op alles wat er misgaat. Fantaseer je met ons mee? Schrijf je vóór 28 juli in voor slechts €2,50 per maand en ontvang ‘Lief kutland’ in september in de brievenbus, inclusief drie Lief kutland-stickers. Veel lees- en plakplezier!

Word trouwe lezer