nieuwsbrief
Asset 14

Expertpositie in zwijgzaamheid

De assertiviteit van de verlegen mens

Julia de Dreu heeft een ingewikkelde relatie met haar eigen verlegenheid. In een driedelig essay onderzoekt ze de weg naar een succesvol verlegen leven. In dit eerste deel schrijft ze een brief aan de schrijver van een zelfhulpboek over verlegenheid.

Mail

Ik zit op de fiets naar huis, uitgeteld na een intensieve tekstbespreking waarin ik niets heb gezegd. De volgende keer moet ik meteen bij binnenkomst mijn mond opentrekken, dan voelt de stap niet zo groot als ik dat later nog eens wil doen. Halverwege het gesprek nieste ik wel een keer, waarna de groep me gezondheid wenste en ik mijn best deed de orde zo snel mogelijk weer te herstellen (door mijn mond te houden).

Met tweeëntwintig jaar ervaring in het zwijgen bekleed ik een expertpositie, en die laat ik moeilijk los. In een poging mijn verlegenheid te begrijpen lees ik het zelfhulpboek Verlegen, nou en! van Bernardo Carducci. Ik hoop dat het zal opluchten meer over mijzelf te weten.

Ik schreef de Amerikaanse psycholoog een brief:

'Beste Bernardo,

De bibliotheek had je boek weggestopt in het magazijn. Dat doen ze alleen met boeken die niet vaak geleend worden, volgens mij. Daarmee wil ik niet zeggen dat je boek faalt, maar dat het onderwerp waarover je schrijft gewoon niet zo populair is.

De reden dat ik je boek nu uit het magazijn heb laten plukken, is dat ik van de artikelen op het internet niet gelukkig word. Ze zijn ofwel buitensporig positief over verlegenheid (want we zijn superinlevend en creatief en trouwens, extraverte mensen overschatten hun eigen populariteit) of ze zetten verlegenheid weg als een psychische ziekte die, als je niet acuut naar de psycholoog rent, zal uitgroeien tot een sociale angststoornis.

Om eerlijk te zijn vind ik zelfhulpboeken een beetje vies, vooral als er zinnen in staan als ‘Laat mij de weg voor je uitstippelen en je gids zijn.’ Toch heb ik ook bewondering voor het schaamteloos omarmen van clichés. Jij hebt oprecht het beste met me voor. Als er clichés voor nodig zijn om dat te onderstrepen, dan moet dat maar zo zijn.

In de trein sloeg ik je boek open op het hoofdstuk ‘Succesvol verlegen’. Naast mij zat een man verveeld door zijn Spotify-afspeellijst te scrollen. Hij luisterde Radiohead. Ik wilde niet dat iemand die naar Radiohead luistert erachter komt dat ik een zelfhulpboek over verlegenheid lees. Ik sloeg meteen de eerste bladzijde om, verhulde zo de titelpagina en las in vals gewaarborgde privacy verder. Daar schreef jij dat verlegen mensen in extreme mate bezig zijn met wat anderen van hen vinden, terwijl zij vaak helemaal geen mening hebben over de verlegene in kwestie. Hoe heb je zo snel een plek in mijn zelfbewustzijn verworven?

Aan de meeste van je tips heb ik niets. Ik voel niet de behoefte om in de supermarkt mijn sociale vaardigheden te toetsen (en uiteindelijk verbeteren!). De kunst van het converseren interesseert me niet. Je schrijft dat verlegenheid niet hetzelfde is als sociale angst. ‘Dat laatste is een ongerust, nerveus gevoel voorafgaand aan een sociale situatie, wanneer je onvoldoende vertrouwen hebt in de afloop van de situatie. Verlegenheid wordt ook vaak verward met introversie, maar introverte mensen hoeven niet altijd verlegen te zijn.’ Volgens de Britse hoogleraar Joe Moran, schrijver van het boek Shrinking Violets, is het verschil dat verlegenen wel sociaal zouden willen zijn, maar het ze niet lukt, terwijl introverten de behoefte simpelweg niet voelen.

‘Wat het wel is,’ schrijf jij, ‘kan worden omschreven als een onbehaaglijk gevoel en de geremdheid die zich voordoen in aanwezigheid van anderen. Het uit zich het duidelijkst in stilte. Bedeesdheid. Blozen. Stotteren. De term geremdheid heeft betrekking op openlijk verlegen gedrag dat je kunt zien: niets zeggen, je terugtrekken van mensen en situaties die verlegenheid oproepen.’

Zelf ervaar ik verlegenheid als een verlammend zelfbewustzijn dat opspeelt in het bijzijn van anderen – vooral in groepen – en nieuwe situaties, als het onbeholpen compenseren voor lichamelijke aanwezigheid. Als ik praat ben ik bang dat ik door de mand val, want over woorden kun je oordelen. In stilte verschuilt zich de illusie van rake observaties en diepzinnige gedachten. Mijn verlegenheid is kortsluiting: ik wil niet door de mand vallen, maar ik wil wel gezien worden.

Je schrijft dat verlegenheid resulteert in een diepe kloof tussen het ideale zelf en het ware zelf. Het dichten van die kloof zit ‘m volgens jou niet in het veranderen van de identiteit, maar in het maken van andere keuzes. De verlegene zou uit zijn zelfbeschermende rol moeten stappen en in volle overtuiging buiten de comfortzone treden, om te kunnen concluderen dat het eigenlijk wel meevalt. Al heb ik moeite met het begrip comfortzone – heb ik er wel een? En zo wel: is mijn comfortzone niet zeer fluïde? – ik begrijp wat je bedoelt.

Bernardo, ik zal mijzelf die comfortzone uit sleuren.'

Julia de Dreu (1996) studeert Writing for Performance aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Ze schrijft voornamelijk absurde familiedrama’s, ter compensatie van haar eigen onbezonnen jeugd.

Joëlle de Ruiter (1994) is een illustrator uit Groningen met een stevig zwak voor vorm en vlak.

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

 China trekt zich er niets van aan

China trekt zich er niets van aan

China gaat zijn eigen gang, terwijl de internationale gemeenschap niet veel meer doet dan waarschuwingen uitdelen. Lees meer

Hard//talk: Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd 4

Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd

Diederik Samsom stelde onlangs dat welvaart uit meer bestaat dan inkomen. Wolter de Boer ziet dat geld en tijd wel noodzakelijk zijn om je als burger te engageren met de problemen van deze tijd. Lees meer

800 meter jezelf behouden

800 meter jezelf behouden

'In de sportwereld ben je enkel een held als je wint. Semenya’s zwarte, te mannelijke lichaam heeft in de ogen van de atletiekfederatie gefaald.' Lees meer

Nieuws in Beeld: Kamikazeplastics

Kamikaze­plastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen

We laten ons niet sussen

De 35.000 klimaatdemonstranten konden rekenen op een stuk minder steun dan 2500 boeren. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen? Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5