Wat is er zo kwalijk aan zogenaamde self made men die prediken dat succes, als je maar de juiste stappen zet, voor iedereen binnen handbereik ligt? Bas van Weegberg, die al eerder over het rookgordijn van de meritocratie schreef, neemt de online succescursussen van Ali B en consorten onder de loep.
Laat me je uit je droom helpen. Een online cursus van Ali B gaat je leven niet veranderen. Ik zag je wel loeren naar dat exclusieve abonnement. Ruim honderd euro per maand voor een besloten groep met Ali lijkt ook geen geld. Zeker niet als hij je daar zijn ultrageheime succesformule leert. En nee, dan bedoel ik niet de formule om je krullen zo weelderig te houden - eerlijk, daar zou ik ook voor betalen. Het gaat om zijn formule voor persoonlijke groei.
Zal ik de formule verklappen? Komt ‘ie: investeer in jezelf, dan ligt de weg naar de top open. Jij bent de kapitein van je eigen levensboot. Oftewel: succes is een keuze. Met wat doorzettingsvermogen word je al gauw de snelste rat in de race. Zo simpel is het. Scheelt je een boel dukaten, bedank me later maar.
Ali heeft laatst nog twintig huizen gekocht om ze te verhuren. Hij leeft zijn droom. En als hij het kan, dan jij ook.
Ik snap het, je zoekt een uitweg. Wie niet? Je werkt hard en verdient weinig. Vanuit je veel te kleine slaapkamer droom je van een groots en meeslepend leven. Ali B daarentegen is rapper, comedian, jurylid en ondernemer tegelijk. Ali heeft laatst nog twintig huizen gekocht om ze te verhuren. Hij leeft zijn droom. En als hij het kan, dan jij ook.
Ali B is niet de enige die dit type cursus aanbiedt. Ook zijn vakbroeders Boef en Lil Kleine staan te popelen je hun geheimen te verklappen. Zelf zijn deze rappers zogenaamd de belichaming van de self-made man. Ze prediken, al dan niet bewust, de mythe van de meritocratie. Hun grote succes schijnt het onvermijdelijke gevolg van hard werk en rauw talent, geluk en toeval spelen slechts een minieme rol. Volgens deze logica kan jij dat dus ook, maar is de andere kant van de munt dat jij zelf schuldig bent bij uitblijven van succes.
Overal om je heen zie je de uitschieters: mensen die het ogenschijnlijk altijd voor de wind gaat. Jij doet duidelijk iets fout, zo lijkt het, gezien het bij jou niet echt wil vlotten.
Deze nieuwe generatie zelfhulpgoeroes verkoopt een fata morgana van snel succes aan wie zich gevangen voelt in het hamsterrad van het leven. Dat gevoel is niet verwonderlijk in een samenleving geobsedeerd door individueel succes. Overal om je heen zie je de uitschieters: mensen die het ogenschijnlijk altijd voor de wind gaat. Jij doet duidelijk iets fout, zo lijkt het, gezien het bij jou niet echt wil vlotten. Daar spelen Ali B en co handig op in.
Die paar euro’s extra gun ik deze handige jongens van harte. Dankzij de grote C zijn het immers lastige tijden voor de entertainmentbranche. Toch blijft één vraag door mijn hoofd spelen: gaat het alleen om makkelijk geld verdienen of geloven ze écht in hun eigen praatjes? Als zij denken dat ‘investeren in jezelf’ de voornaamste oplossing is voor de dagelijkse problemen van mensen, dan is hun zicht op de werkelijkheid ernstig vertroebeld. Dat is extra zorgelijk gezien de invloed hiervan op hun enorme volgertal.
Decennia aan neoliberaal beleid vallen niet ongedaan te maken met een cursusje hier en daar. De gigantische vermogensongelijkheid en het gebrek aan betaalbare woningen zijn niet toe te rekenen aan individuele imperfectie maar aan een collectief defect. Dat vraagt dan ook een collectieve fix.
Mensen helpen aan een beter leven, dat is naar eigen zeggen de motivatie van deze rappers. Als die motivatie oprecht is, gooien ze de inhoud van hun cursussen radicaal om. Dan stoppen ze met doen alsof collectieve problemen individuele oplossingen vergen. Dan vertellen ze hun volgers in actie te komen voor een eerlijke samenleving die werkt voor iedereen. Ik droom nog even verder.
Beeld via Pexels.
