Asset 14

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Een oproep tot een breder perspectief.

Een paar maanden geleden begon ik met veel enthousiasme aan het vak politieke filosofie aan de universiteit. Na een paar weken viel het me op dat mijn professor, die op een zelfverzekerde manier over de belangrijkste theorieën van de afgelopen eeuwen spreekt (theorieën bedacht en erkend door mannen) in zijn leerprogramma niet één keer verwees naar vrouwelijke en niet-westerse politieke filosofen. Vreemd, vond ik, want vrouwen en niet-westerse politieke filosofen hebben dan dus niks bijgedragen aan het vormgeven van deze wereld? En Mary Wollstonecraft, Rosa Luxemburg, Audre Lorde en bell hooks dan? Dankzij hun strijd voor gelijke rechten volg ik als vrouw toch dit vak?

Ik begreep het niet en vroeg me ook af wat de reden is dat mijn professor hier geen enkele keer naar verwees. Toen ik navraag ging doen, antwoordde hij simpelweg dat het aan ons, vrouwen in het bijzonder, is onderzoek te doen naar de positie van vrouwen in de geschiedenis en welke rol zij speelden omtrent politieke kwesties. Blijkbaar had hij tijdens zijn langdurige carrière nooit de intentie om zijn leerprogramma te verruimen.

Vanaf dat moment kon ik alleen nog troost vinden in feministische boeken en artikelen die mij op een andere manier leerden kijken naar de wereld waarin we leven, om te weten waar ik als vrouw in deze samenleving sta en hoe andere vrouwen en mannen de zich manifesterende problemen in een samenleving onderzoeken en oplossen. Lang wist ik niet hoe ik op een overtuigende manier kon spreken over feminisme en de strijd voor meer gendergelijkheid en intersectioneel denken. Het is niet altijd even gemakkelijk om jezelf een feminist te noemen in publieke ruimtes, want je weet tenslotte nooit wat voor reacties je kunt krijgen. Ik had altijd gerekend op steun van het onderwijs bij het vinden van de juiste kennis over deze belangrijkste thema’s, maar dat was dus niet wat het mij daadwerkelijk bood.

'Perez verwijst in haar boek op een indrukwekkende wijze naar verschillende scheve verhoudingen tussen vrouwen en mannen.'

Ik besloot zelf op zoek te gaan naar antwoorden en ontdekte het boek Invisible Women (2019) van Caroline Criado Perez. In dit boek beschrijft zij de wereld als een door mannen gedomineerde cultuur, waarin de mannelijke ervaring als universeel wordt beschouwd, terwijl de vrouwelijke ervaring – die van de helft van de wereldbevolking! – wordt gezien als een afgebakend deel in het systeem. Perez kijkt terug naar de achttiende eeuw, de eeuw van de zogeheten verlichting en hoe door deze periode de rechten van de mens zijn uitgebreid, maar de rechten van vrouwen werden beperkt. Hierdoor werd vrouwen namelijk de controle over de eigendommen en inkomsten ontzegd en werden zij uitgesloten van hoger onderwijs en beroepsopleiding. Het is Mary Wollstonecraft die in deze periode opkwam voor onderdrukte vrouwen.

Anno 2019, zo blijkt uit het onderzoek van Perez, beschouwen we de mannelijke ervaring nog steeds grotendeels als universeel. Waarom is dit nog steeds zo? Perez verwijst in haar boek op een indrukwekkende wijze naar verschillende scheve verhoudingen tussen vrouwen en mannen. Deze worden niet altijd opgemerkt, maar zijn wel aanwezig in onze hedendaagse samenlevingen. Zo ervaren vrouwen pijn op een andere manier, hebben zij last van postnatale depressies en komen vaker in contact met schadelijke huishoudelijke producten en cosmetica.

Daarnaast blijkt uit onderzoek dat de meeste mensen aan een man denken wanneer ze het woord ‘genie’ horen. Hieraan had ik nog nooit eerder gedacht, terwijl het vanzelfsprekend is dat iedereen een ‘genie’ kan zijn. Perez spreekt in haar boek over een informatie-genderkloof die nog steeds in de wereld aanwezig is. Zij beaamt dat de cultuur waarin wij leven uit kleine seksistische handelingen bestaat die je gewoon kunt negeren, maar als je er collectief aan denkt, zie je al snel een patroon; het zijn nog steeds voornamelijk vrouwen en niet-dominante groepen die extra denkwerk moeten verrichten binnen het educatief systeem om hun positie in deze wereld te begrijpen.

Op het einde van haar boek wijdt Perez ongeveer zeventig pagina’s aan voetnoten, voornamelijk nieuwsartikelen en wetenschappelijk onderzoek. Tijdens het lezen zag ik in hoe belangrijk het is de juiste gegevens mee te nemen in een onderzoek. Want alleen uitgebreid onderzoek met behulp van de juiste gegevens kan uiteindelijk tot oplossingen leiden. Deze informatie bracht mij terug naar de woorden van de professor, die blijkbaar niet de intentie had om meer gendergelijkheid te bereiken door middel van zijn leerprogramma, maar ons wel aanmoedigde om zelf onderzoek te doen. Wat hij hiermee leek te zeggen is: wat te maken heeft met vrouwen, moet door vrouwen onderzocht worden.

'Als we een andere lens gebruiken, zoals Perez doet, ontdekken we patronen die nog nooit eerder zichtbaar waren.'

Het lijkt mij, net als Perez, in ieder geval haalbaar om de verschillende vakgebieden op een positieve manier te verruimen, namelijk door het behalen van gendergelijkheid en intersectionaliteit in alle vakgebieden en tegenwoordig gebeurt dit gelukkig ook al. Daarvoor moet wel voldoende ruimte vrijgemaakt worden om dit te bereiken. Mijn doel is uiteindelijk niet de bestaande theorieën van de afgelopen eeuwen aan de kant te schuiven, maar eerder deze theorieën vanuit verschillende perspectieven en groepen te onderzoeken, want het is nu de hoogste tijd voor perspectiefverandering.

Om cultureel en maatschappelijk relevant te blijven, moeten we verschillende vakgebieden actualiseren en hun oorspronkelijke vorm aanpassen aan de vragen en kwesties die nu in onze samenleving spelen, maar als we de redenering blijven volgen dat we de bestaande theorieën, grotendeels door mannen bedacht en erkend, moeten blijven omhelzen, dan kan er geen verandering plaatsvinden. Sommige mensen en groepen vinden dat we slechts door één lens naar de geschiedenis kunnen kijken, maar als we een andere lens gebruiken, zoals Perez doet, ontdekken we patronen die nog nooit eerder zichtbaar waren. Bovendien: alleen door ons een verandering voor te stellen, kunnen we die daadwerkelijk tot stand brengen.

Beeld: Riccardo Romano via Flickr.

Mail

Stefanie Gordin (zij/haar) is een filosoof (in wording), een zelfzekere cinefiel die duizend-en-één-films wil kijken, én een vrolijk mens.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Een kus van een beer

Een kus van een beer

Nick Sens ontmoet een beer in de dierentuin en raakt gefascineerd door deze dieren. Wie of wat ervaren we als we oog in oog met een beer staan? Aan alle wezens van de metamorfose, hier en daarginds (Nastassja Martin) De bruine beer zet twee zware stappen in mijn richting en ik bevries. Het gegil en... Lees meer

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Wie zie jij als je in de spiegel kijkt? Voldoe je aan het beeld van ‘de gemiddelde mens’, of niet? Tom Kniesmeijer vraagt zich af waarom afwijken van het gemiddelde zoveel weerzin oproept en of hét gemiddelde wel bestaat. ‘Precies op het gemiddelde past niemand’. Ik sluit mijn ogen en ben terug in de Leidsestraat.... Lees meer

Nieuwe Barbaren 1

Nieuwe Barbaren

Met het essay 'Nieuwe barbaren' over de Kafkaëske, sci-fi serie Severance won Jacob Koolstra in 2024 de Drift Essaywedstrijd. Lees meer

Dubbelleven

Dubbelleven

Hoe kenmerkt het interieur van een multicultureel gezin zich? Emerald Liu onderzoekt hoe huiselijke voorwerpen een metaforische brug vormen met haar overzeese familieleden. ‘Het proces van achterlaten maakt alles wat je in je handen hebt extra betekenisvol, overgoten met een glazuur van kostbaarheid.’ Lees meer

:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Hard//hoofd zoekt vóór 28 juli 2.000 trouwe lezers!

Hard//hoofd verschijnt weer op papier! In ‘Lief kutland’ klinken de begintonen van waaruit vrije utopieën werkelijkheid worden, of waarmee we ongelimiteerd verdriet en woede botvieren op alles wat er misgaat. Fantaseer je met ons mee? Schrijf je vóór 28 juli in voor slechts €2,50 per maand en ontvang ‘Lief kutland’ in september in de brievenbus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer