Asset 14

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Een oproep tot een breder perspectief.

Een paar maanden geleden begon ik met veel enthousiasme aan het vak politieke filosofie aan de universiteit. Na een paar weken viel het me op dat mijn professor, die op een zelfverzekerde manier over de belangrijkste theorieën van de afgelopen eeuwen spreekt (theorieën bedacht en erkend door mannen) in zijn leerprogramma niet één keer verwees naar vrouwelijke en niet-westerse politieke filosofen. Vreemd, vond ik, want vrouwen en niet-westerse politieke filosofen hebben dan dus niks bijgedragen aan het vormgeven van deze wereld? En Mary Wollstonecraft, Rosa Luxemburg, Audre Lorde en bell hooks dan? Dankzij hun strijd voor gelijke rechten volg ik als vrouw toch dit vak?

Ik begreep het niet en vroeg me ook af wat de reden is dat mijn professor hier geen enkele keer naar verwees. Toen ik navraag ging doen, antwoordde hij simpelweg dat het aan ons, vrouwen in het bijzonder, is onderzoek te doen naar de positie van vrouwen in de geschiedenis en welke rol zij speelden omtrent politieke kwesties. Blijkbaar had hij tijdens zijn langdurige carrière nooit de intentie om zijn leerprogramma te verruimen.

Vanaf dat moment kon ik alleen nog troost vinden in feministische boeken en artikelen die mij op een andere manier leerden kijken naar de wereld waarin we leven, om te weten waar ik als vrouw in deze samenleving sta en hoe andere vrouwen en mannen de zich manifesterende problemen in een samenleving onderzoeken en oplossen. Lang wist ik niet hoe ik op een overtuigende manier kon spreken over feminisme en de strijd voor meer gendergelijkheid en intersectioneel denken. Het is niet altijd even gemakkelijk om jezelf een feminist te noemen in publieke ruimtes, want je weet tenslotte nooit wat voor reacties je kunt krijgen. Ik had altijd gerekend op steun van het onderwijs bij het vinden van de juiste kennis over deze belangrijkste thema’s, maar dat was dus niet wat het mij daadwerkelijk bood.

'Perez verwijst in haar boek op een indrukwekkende wijze naar verschillende scheve verhoudingen tussen vrouwen en mannen.'

Ik besloot zelf op zoek te gaan naar antwoorden en ontdekte het boek Invisible Women (2019) van Caroline Criado Perez. In dit boek beschrijft zij de wereld als een door mannen gedomineerde cultuur, waarin de mannelijke ervaring als universeel wordt beschouwd, terwijl de vrouwelijke ervaring – die van de helft van de wereldbevolking! – wordt gezien als een afgebakend deel in het systeem. Perez kijkt terug naar de achttiende eeuw, de eeuw van de zogeheten verlichting en hoe door deze periode de rechten van de mens zijn uitgebreid, maar de rechten van vrouwen werden beperkt. Hierdoor werd vrouwen namelijk de controle over de eigendommen en inkomsten ontzegd en werden zij uitgesloten van hoger onderwijs en beroepsopleiding. Het is Mary Wollstonecraft die in deze periode opkwam voor onderdrukte vrouwen.

Anno 2019, zo blijkt uit het onderzoek van Perez, beschouwen we de mannelijke ervaring nog steeds grotendeels als universeel. Waarom is dit nog steeds zo? Perez verwijst in haar boek op een indrukwekkende wijze naar verschillende scheve verhoudingen tussen vrouwen en mannen. Deze worden niet altijd opgemerkt, maar zijn wel aanwezig in onze hedendaagse samenlevingen. Zo ervaren vrouwen pijn op een andere manier, hebben zij last van postnatale depressies en komen vaker in contact met schadelijke huishoudelijke producten en cosmetica.

Daarnaast blijkt uit onderzoek dat de meeste mensen aan een man denken wanneer ze het woord ‘genie’ horen. Hieraan had ik nog nooit eerder gedacht, terwijl het vanzelfsprekend is dat iedereen een ‘genie’ kan zijn. Perez spreekt in haar boek over een informatie-genderkloof die nog steeds in de wereld aanwezig is. Zij beaamt dat de cultuur waarin wij leven uit kleine seksistische handelingen bestaat die je gewoon kunt negeren, maar als je er collectief aan denkt, zie je al snel een patroon; het zijn nog steeds voornamelijk vrouwen en niet-dominante groepen die extra denkwerk moeten verrichten binnen het educatief systeem om hun positie in deze wereld te begrijpen.

Op het einde van haar boek wijdt Perez ongeveer zeventig pagina’s aan voetnoten, voornamelijk nieuwsartikelen en wetenschappelijk onderzoek. Tijdens het lezen zag ik in hoe belangrijk het is de juiste gegevens mee te nemen in een onderzoek. Want alleen uitgebreid onderzoek met behulp van de juiste gegevens kan uiteindelijk tot oplossingen leiden. Deze informatie bracht mij terug naar de woorden van de professor, die blijkbaar niet de intentie had om meer gendergelijkheid te bereiken door middel van zijn leerprogramma, maar ons wel aanmoedigde om zelf onderzoek te doen. Wat hij hiermee leek te zeggen is: wat te maken heeft met vrouwen, moet door vrouwen onderzocht worden.

'Als we een andere lens gebruiken, zoals Perez doet, ontdekken we patronen die nog nooit eerder zichtbaar waren.'

Het lijkt mij, net als Perez, in ieder geval haalbaar om de verschillende vakgebieden op een positieve manier te verruimen, namelijk door het behalen van gendergelijkheid en intersectionaliteit in alle vakgebieden en tegenwoordig gebeurt dit gelukkig ook al. Daarvoor moet wel voldoende ruimte vrijgemaakt worden om dit te bereiken. Mijn doel is uiteindelijk niet de bestaande theorieën van de afgelopen eeuwen aan de kant te schuiven, maar eerder deze theorieën vanuit verschillende perspectieven en groepen te onderzoeken, want het is nu de hoogste tijd voor perspectiefverandering.

Om cultureel en maatschappelijk relevant te blijven, moeten we verschillende vakgebieden actualiseren en hun oorspronkelijke vorm aanpassen aan de vragen en kwesties die nu in onze samenleving spelen, maar als we de redenering blijven volgen dat we de bestaande theorieën, grotendeels door mannen bedacht en erkend, moeten blijven omhelzen, dan kan er geen verandering plaatsvinden. Sommige mensen en groepen vinden dat we slechts door één lens naar de geschiedenis kunnen kijken, maar als we een andere lens gebruiken, zoals Perez doet, ontdekken we patronen die nog nooit eerder zichtbaar waren. Bovendien: alleen door ons een verandering voor te stellen, kunnen we die daadwerkelijk tot stand brengen.

Beeld: Riccardo Romano via Flickr.

Mail

Stefanie Gordin is een filosoof (in wording), een zelfzekere cinefiel die duizend-en-één-films wil kijken, én een vrolijk mens. // stefanie.gordin@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling kreeg het afgelopen jaar duizend gezichten. Rijk Kistemaker vraagt zich af: hoe herinneren we ons die gezichten, zodra de coronacrisis (min of meer) voorbij is? Lees meer

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Wanneer grote bedrijven landen uit het Globale Zuiden in een economische wurggreep houden, knijpt Nederland een oogje toe. Maar ons land is evengoed overgeleverd aan de wensen van grote bedrijven. Lees meer

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Evangeline Agape ontdekte tijdens een zomer in het ziekenhuis de kracht van vriendschap en gedeeld leed. "De coronacrisis heeft voor de hele wereld duidelijk gemaakt: isolatie maakt je ongelukkig. En depressie isoleert je. Doet je voelen alsof je de enige in de wereld bent met een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt." Lees meer

Nieuws in beeld: 'Waarde Nederlanders'

'Waarde Nederlanders'

Immigranten moeten zich ‘de Nederlandse waarden’ aanleren, roept onder andere de ChristenUnie tijdens de verkiezingsstrijd. Illustrator Rueben Millenaar vraagt zich af wat hij zich daarbij voor moet stellen. Lees meer

Nieuws in beeld: Onder de (geluids)golven

Onder de (geluids)golven

Je staat er misschien niet bij stil, maar de mensheid maakt enórm veel herrie in zee. We boren naar gas en olie, heien voor windmolens en boorplatforms en onze schepen zijn ook niet bepaald stil. Terwijl water ontzettend goed en ver geluidsgolven doorgeeft - veel beter dan lucht. Lees meer

Filmtrialoog: Cold War

Cold War

De film Cold War is een verhaal over een onmogelijke liefde in Polen ten tijde van de Koude Oorlog. Onze redacteuren bespreken deze veelgeprezen film en beraden zich op de esthetiek, de diepgang van de liefdesrelatie en de raakvlakken met hun eigen leven. Lees meer

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoe komt het toch dat we onze pleziertjes niet willen opgeven, zelfs al weten we dat ze aan de andere kant van de wereld levens kosten? Dennis Faase werd getroffen door een simpele manier om deze mensenlevens niet uit het oog te verliezen. Lees meer

Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer

Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer