Asset 14

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Een oproep tot een breder perspectief.

Een paar maanden geleden begon ik met veel enthousiasme aan het vak politieke filosofie aan de universiteit. Na een paar weken viel het me op dat mijn professor, die op een zelfverzekerde manier over de belangrijkste theorieën van de afgelopen eeuwen spreekt (theorieën bedacht en erkend door mannen) in zijn leerprogramma niet één keer verwees naar vrouwelijke en niet-westerse politieke filosofen. Vreemd, vond ik, want vrouwen en niet-westerse politieke filosofen hebben dan dus niks bijgedragen aan het vormgeven van deze wereld? En Mary Wollstonecraft, Rosa Luxemburg, Audre Lorde en bell hooks dan? Dankzij hun strijd voor gelijke rechten volg ik als vrouw toch dit vak?

Ik begreep het niet en vroeg me ook af wat de reden is dat mijn professor hier geen enkele keer naar verwees. Toen ik navraag ging doen, antwoordde hij simpelweg dat het aan ons, vrouwen in het bijzonder, is onderzoek te doen naar de positie van vrouwen in de geschiedenis en welke rol zij speelden omtrent politieke kwesties. Blijkbaar had hij tijdens zijn langdurige carrière nooit de intentie om zijn leerprogramma te verruimen.

Vanaf dat moment kon ik alleen nog troost vinden in feministische boeken en artikelen die mij op een andere manier leerden kijken naar de wereld waarin we leven, om te weten waar ik als vrouw in deze samenleving sta en hoe andere vrouwen en mannen de zich manifesterende problemen in een samenleving onderzoeken en oplossen. Lang wist ik niet hoe ik op een overtuigende manier kon spreken over feminisme en de strijd voor meer gendergelijkheid en intersectioneel denken. Het is niet altijd even gemakkelijk om jezelf een feminist te noemen in publieke ruimtes, want je weet tenslotte nooit wat voor reacties je kunt krijgen. Ik had altijd gerekend op steun van het onderwijs bij het vinden van de juiste kennis over deze belangrijkste thema’s, maar dat was dus niet wat het mij daadwerkelijk bood.

'Perez verwijst in haar boek op een indrukwekkende wijze naar verschillende scheve verhoudingen tussen vrouwen en mannen.'

Ik besloot zelf op zoek te gaan naar antwoorden en ontdekte het boek Invisible Women (2019) van Caroline Criado Perez. In dit boek beschrijft zij de wereld als een door mannen gedomineerde cultuur, waarin de mannelijke ervaring als universeel wordt beschouwd, terwijl de vrouwelijke ervaring – die van de helft van de wereldbevolking! – wordt gezien als een afgebakend deel in het systeem. Perez kijkt terug naar de achttiende eeuw, de eeuw van de zogeheten verlichting en hoe door deze periode de rechten van de mens zijn uitgebreid, maar de rechten van vrouwen werden beperkt. Hierdoor werd vrouwen namelijk de controle over de eigendommen en inkomsten ontzegd en werden zij uitgesloten van hoger onderwijs en beroepsopleiding. Het is Mary Wollstonecraft die in deze periode opkwam voor onderdrukte vrouwen.

Anno 2019, zo blijkt uit het onderzoek van Perez, beschouwen we de mannelijke ervaring nog steeds grotendeels als universeel. Waarom is dit nog steeds zo? Perez verwijst in haar boek op een indrukwekkende wijze naar verschillende scheve verhoudingen tussen vrouwen en mannen. Deze worden niet altijd opgemerkt, maar zijn wel aanwezig in onze hedendaagse samenlevingen. Zo ervaren vrouwen pijn op een andere manier, hebben zij last van postnatale depressies en komen vaker in contact met schadelijke huishoudelijke producten en cosmetica.

Daarnaast blijkt uit onderzoek dat de meeste mensen aan een man denken wanneer ze het woord ‘genie’ horen. Hieraan had ik nog nooit eerder gedacht, terwijl het vanzelfsprekend is dat iedereen een ‘genie’ kan zijn. Perez spreekt in haar boek over een informatie-genderkloof die nog steeds in de wereld aanwezig is. Zij beaamt dat de cultuur waarin wij leven uit kleine seksistische handelingen bestaat die je gewoon kunt negeren, maar als je er collectief aan denkt, zie je al snel een patroon; het zijn nog steeds voornamelijk vrouwen en niet-dominante groepen die extra denkwerk moeten verrichten binnen het educatief systeem om hun positie in deze wereld te begrijpen.

Op het einde van haar boek wijdt Perez ongeveer zeventig pagina’s aan voetnoten, voornamelijk nieuwsartikelen en wetenschappelijk onderzoek. Tijdens het lezen zag ik in hoe belangrijk het is de juiste gegevens mee te nemen in een onderzoek. Want alleen uitgebreid onderzoek met behulp van de juiste gegevens kan uiteindelijk tot oplossingen leiden. Deze informatie bracht mij terug naar de woorden van de professor, die blijkbaar niet de intentie had om meer gendergelijkheid te bereiken door middel van zijn leerprogramma, maar ons wel aanmoedigde om zelf onderzoek te doen. Wat hij hiermee leek te zeggen is: wat te maken heeft met vrouwen, moet door vrouwen onderzocht worden.

'Als we een andere lens gebruiken, zoals Perez doet, ontdekken we patronen die nog nooit eerder zichtbaar waren.'

Het lijkt mij, net als Perez, in ieder geval haalbaar om de verschillende vakgebieden op een positieve manier te verruimen, namelijk door het behalen van gendergelijkheid en intersectionaliteit in alle vakgebieden en tegenwoordig gebeurt dit gelukkig ook al. Daarvoor moet wel voldoende ruimte vrijgemaakt worden om dit te bereiken. Mijn doel is uiteindelijk niet de bestaande theorieën van de afgelopen eeuwen aan de kant te schuiven, maar eerder deze theorieën vanuit verschillende perspectieven en groepen te onderzoeken, want het is nu de hoogste tijd voor perspectiefverandering.

Om cultureel en maatschappelijk relevant te blijven, moeten we verschillende vakgebieden actualiseren en hun oorspronkelijke vorm aanpassen aan de vragen en kwesties die nu in onze samenleving spelen, maar als we de redenering blijven volgen dat we de bestaande theorieën, grotendeels door mannen bedacht en erkend, moeten blijven omhelzen, dan kan er geen verandering plaatsvinden. Sommige mensen en groepen vinden dat we slechts door één lens naar de geschiedenis kunnen kijken, maar als we een andere lens gebruiken, zoals Perez doet, ontdekken we patronen die nog nooit eerder zichtbaar waren. Bovendien: alleen door ons een verandering voor te stellen, kunnen we die daadwerkelijk tot stand brengen.

Beeld: Riccardo Romano via Flickr.

Mail

Stefanie Gordin is een filosoof (in wording), een zelfzekere cinefiel die duizend-en-één-films wil kijken, én een vrolijk mens. // stefanie.gordin@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

Vergeet het lichaam van de ander niet 1

Vergeet het lichaam van de ander niet

Juist in een tijd waarin gezondheid als een individuele verplichting wordt gezien, dwingt een pandemie ons om over onze lichamelijkheid na te denken, merkt Rijk Kistemaker. En over die van de ander. Lees meer

Nieuws in beeld: Met afstand de raarste kerst

Met afstand de raarste kerst

Illustrator Loes van Gils blikt vooruit op een afstandelijke kerst. Lees meer

Diversiteit in het academisch curriculum

De 'pure gaze' van de witte wetenschapper

Grâce Ndjako neemt ons mee langs schrijvers en denkers uit alle tijdperken die de academische wereld probeerden te dekoloniseren. Lees meer

Filmtrialoog: King of the Belgians

King of the Belgians

Een documentairemaker volgt de Belgische koning Nicolaas III op staatsbezoek in Turkije. Ondertussen splitst Wallonië zich in afwezigheid van de koning af van Vlaanderen. Lees meer

 Minister Kaag houdt het bij een kledingadvies

Minister Kaag houdt het bij een kledingadvies

Minister Kaag (Buitenlandse Handel) hield deze week twee Kamermoties tegen, die ons in staat hadden moeten stellen de import te beperken van kleding die onder dwang is gemaakt door Oeigoeren. Lees meer

Een cruciaal EU-wetsvoorstel over Big Tech laten we zomaar aan onze aandacht ontglippen

Waarom laten we een cruciaal EU-wetsvoorstel over Big Tech zomaar vallen?

Na jaren van kritiek en waarschuwingen van klokkenluiders komt de Europese Commissie eindelijk met een wetsvoorstel over de macht en invloed van Big Tech. En wat gebeurt er? De grootste bedrijven lobbyen het voorstel gewoon van de baan. Kom op, media: reageer! Lees meer

 Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met name kleine webshops zijn vaak genoodzaakt om (veel) groter verpakkingsmateriaal te gebruiken. Illustrator Chloé Pérès-Labourdette brengt het nieuws in beeld. Lees meer

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Moeten we een minister-president die Thatcher-fan is verwelkomen, alleen omdat ze een vrouw is? Lees meer

 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

De schrijver van deze brief ging tegelijkertijd en naar dezelfde school als de kinderen van minister Arie Slob, en leeft nog altijd met de wonden van de homofobie op die school. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan