Asset 14

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Een oproep tot een breder perspectief.

Een paar maanden geleden begon ik met veel enthousiasme aan het vak politieke filosofie aan de universiteit. Na een paar weken viel het me op dat mijn professor, die op een zelfverzekerde manier over de belangrijkste theorieën van de afgelopen eeuwen spreekt (theorieën bedacht en erkend door mannen) in zijn leerprogramma niet één keer verwees naar vrouwelijke en niet-westerse politieke filosofen. Vreemd, vond ik, want vrouwen en niet-westerse politieke filosofen hebben dan dus niks bijgedragen aan het vormgeven van deze wereld? En Mary Wollstonecraft, Rosa Luxemburg, Audre Lorde en bell hooks dan? Dankzij hun strijd voor gelijke rechten volg ik als vrouw toch dit vak?

Ik begreep het niet en vroeg me ook af wat de reden is dat mijn professor hier geen enkele keer naar verwees. Toen ik navraag ging doen, antwoordde hij simpelweg dat het aan ons, vrouwen in het bijzonder, is onderzoek te doen naar de positie van vrouwen in de geschiedenis en welke rol zij speelden omtrent politieke kwesties. Blijkbaar had hij tijdens zijn langdurige carrière nooit de intentie om zijn leerprogramma te verruimen.

Vanaf dat moment kon ik alleen nog troost vinden in feministische boeken en artikelen die mij op een andere manier leerden kijken naar de wereld waarin we leven, om te weten waar ik als vrouw in deze samenleving sta en hoe andere vrouwen en mannen de zich manifesterende problemen in een samenleving onderzoeken en oplossen. Lang wist ik niet hoe ik op een overtuigende manier kon spreken over feminisme en de strijd voor meer gendergelijkheid en intersectioneel denken. Het is niet altijd even gemakkelijk om jezelf een feminist te noemen in publieke ruimtes, want je weet tenslotte nooit wat voor reacties je kunt krijgen. Ik had altijd gerekend op steun van het onderwijs bij het vinden van de juiste kennis over deze belangrijkste thema’s, maar dat was dus niet wat het mij daadwerkelijk bood.

'Perez verwijst in haar boek op een indrukwekkende wijze naar verschillende scheve verhoudingen tussen vrouwen en mannen.'

Ik besloot zelf op zoek te gaan naar antwoorden en ontdekte het boek Invisible Women (2019) van Caroline Criado Perez. In dit boek beschrijft zij de wereld als een door mannen gedomineerde cultuur, waarin de mannelijke ervaring als universeel wordt beschouwd, terwijl de vrouwelijke ervaring – die van de helft van de wereldbevolking! – wordt gezien als een afgebakend deel in het systeem. Perez kijkt terug naar de achttiende eeuw, de eeuw van de zogeheten verlichting en hoe door deze periode de rechten van de mens zijn uitgebreid, maar de rechten van vrouwen werden beperkt. Hierdoor werd vrouwen namelijk de controle over de eigendommen en inkomsten ontzegd en werden zij uitgesloten van hoger onderwijs en beroepsopleiding. Het is Mary Wollstonecraft die in deze periode opkwam voor onderdrukte vrouwen.

Anno 2019, zo blijkt uit het onderzoek van Perez, beschouwen we de mannelijke ervaring nog steeds grotendeels als universeel. Waarom is dit nog steeds zo? Perez verwijst in haar boek op een indrukwekkende wijze naar verschillende scheve verhoudingen tussen vrouwen en mannen. Deze worden niet altijd opgemerkt, maar zijn wel aanwezig in onze hedendaagse samenlevingen. Zo ervaren vrouwen pijn op een andere manier, hebben zij last van postnatale depressies en komen vaker in contact met schadelijke huishoudelijke producten en cosmetica.

Daarnaast blijkt uit onderzoek dat de meeste mensen aan een man denken wanneer ze het woord ‘genie’ horen. Hieraan had ik nog nooit eerder gedacht, terwijl het vanzelfsprekend is dat iedereen een ‘genie’ kan zijn. Perez spreekt in haar boek over een informatie-genderkloof die nog steeds in de wereld aanwezig is. Zij beaamt dat de cultuur waarin wij leven uit kleine seksistische handelingen bestaat die je gewoon kunt negeren, maar als je er collectief aan denkt, zie je al snel een patroon; het zijn nog steeds voornamelijk vrouwen en niet-dominante groepen die extra denkwerk moeten verrichten binnen het educatief systeem om hun positie in deze wereld te begrijpen.

Op het einde van haar boek wijdt Perez ongeveer zeventig pagina’s aan voetnoten, voornamelijk nieuwsartikelen en wetenschappelijk onderzoek. Tijdens het lezen zag ik in hoe belangrijk het is de juiste gegevens mee te nemen in een onderzoek. Want alleen uitgebreid onderzoek met behulp van de juiste gegevens kan uiteindelijk tot oplossingen leiden. Deze informatie bracht mij terug naar de woorden van de professor, die blijkbaar niet de intentie had om meer gendergelijkheid te bereiken door middel van zijn leerprogramma, maar ons wel aanmoedigde om zelf onderzoek te doen. Wat hij hiermee leek te zeggen is: wat te maken heeft met vrouwen, moet door vrouwen onderzocht worden.

'Als we een andere lens gebruiken, zoals Perez doet, ontdekken we patronen die nog nooit eerder zichtbaar waren.'

Het lijkt mij, net als Perez, in ieder geval haalbaar om de verschillende vakgebieden op een positieve manier te verruimen, namelijk door het behalen van gendergelijkheid en intersectionaliteit in alle vakgebieden en tegenwoordig gebeurt dit gelukkig ook al. Daarvoor moet wel voldoende ruimte vrijgemaakt worden om dit te bereiken. Mijn doel is uiteindelijk niet de bestaande theorieën van de afgelopen eeuwen aan de kant te schuiven, maar eerder deze theorieën vanuit verschillende perspectieven en groepen te onderzoeken, want het is nu de hoogste tijd voor perspectiefverandering.

Om cultureel en maatschappelijk relevant te blijven, moeten we verschillende vakgebieden actualiseren en hun oorspronkelijke vorm aanpassen aan de vragen en kwesties die nu in onze samenleving spelen, maar als we de redenering blijven volgen dat we de bestaande theorieën, grotendeels door mannen bedacht en erkend, moeten blijven omhelzen, dan kan er geen verandering plaatsvinden. Sommige mensen en groepen vinden dat we slechts door één lens naar de geschiedenis kunnen kijken, maar als we een andere lens gebruiken, zoals Perez doet, ontdekken we patronen die nog nooit eerder zichtbaar waren. Bovendien: alleen door ons een verandering voor te stellen, kunnen we die daadwerkelijk tot stand brengen.

Beeld: Riccardo Romano via Flickr.

Mail

Stefanie Gordin is een filosoof (in wording), een zelfzekere cinefiel die duizend-en-één-films wil kijken, én een vrolijk mens. // stefanie.gordin@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer