Asset 14

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Inclusiviteit

Gerben Willers is artistiek directeur van kunstcentrum Roodkapje in Rotterdam. Hij las over inclusiviteit en diversiteit in de culturele sector, maar vond de hervormingsplannen nog niet ver genoeg gaan.

Mail

Recent verschenen veel artikelen over de belangrijke discussie over inclusiviteit en diversiteit in de culturele sector. Vooral de afgelopen jaren heeft het debat aan kracht en stemmen gewonnen. Zo stond in het NRC Handelsblad een artikel van Clayde Menso en Melle Daamen (Stop met opdringen witte cultuur) en op Hard//hoofd het artikel ‘Biculturele jongeren creëren zelf cultureel aanbod’. Deze artikelen zijn van grote meerwaarde in de discussie en ik ben het eens met waar zij voor staan. Echter, de nood voor meer ruimte voor een inclusief cultuuraanbod is hoog en daarom pleit ik ervoor om de punten van Gatool Katawazi, Melle Daamen en Clayde Menso nog verder door te voeren.

Het valt mij op dat het debat heel scherp wordt gevoerd op een tegenstelling tussen gesubsidieerde, of gevestigde, instellingen enerzijds en een groot, jong, divers bicultureel cultuuraanbod anderzijds. Als gevolg lijkt het debat zich in die zin vooral toe te spitsen op ‘diversiteit’, een meetbare beleidsvorm van beleid. Zo is ook de ‘Code Culturele Diversiteit’ (CCD) vormgegeven die instellingen op weg wil helpen om een diversiteitsbeleid te ontwikkelen. In de CCD wordt in cijfers weergegeven hoe de diversiteit in Nederland ervoor staat.

Melle Daamen en Clayde Menso pleiten in plaats voor het meten van diversiteit in cijfers, voor het opheffen van de hegemonie van een huidige generatie leiders in de culturele sector. De generatie bestuurders van gesubsidieerde musea, schouwburgen en concertzalen die zij schetsen is verantwoordelijk voor een cultuuraanbod dat voornamelijk een 'overwegend wit

Verschillende vormen van sociale uitsluiting moeten gezamenlijk worden aangepakt

en vergrijzend publiek bereikt, incidenteel aangevuld met een selectief groepje welwillenden van kleur’. Daamen en Menso willen nieuwe bestuurders aanstellen om mensen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond binnen de muren van de culturele instellingen te krijgen. Dit is hun voorgestelde tactiek om het aanbod en het publiek van de traditionele podia veranderen. Aanvullend pleit Katawazi’s artikel voor hard ingrijpen tegen de verregaande segregatie van het cultuuraanbod door onder andere af te stappen van de verouderde kwaliteitseisen aan kunst en cultuur.

Mijn belangrijkste aanvulling op de standpunten van Daamen, Menso en Katawazi komt voort uit dat deze auteurs de definitie van een divers, of inclusief, cultuurbeleid langs een etnisch-culturele scheidslijn laten lopen. Ik ben het er niet mee eens dat het probleem van diversiteit in de culturele sector enkel cultureel-etnisch geduid wordt. Rajae el Mouhandiz constateerde vorig jaar (5 maart 2018 De Nieuwe Maan) terecht een gelijkwaardig probleem dat voorbijgaat aan identiteit of religie: uitsluiting op basis van klasse. Armoede creëert uitsluiting. “Of je nu Karim heet of Wim, Anna of Noura, je zit in hetzelfde schuitje. Uitsluiting is uitsluiting,” schrijft Rajae el Mouhandiz. Het pleit er niet voor om de cultureel etnische achtergrond van cultuurbezoekers weg te cijferen uit verschillende studies blijkt dat ook hoogopgeleide of financieel welgestelde niet-witte Nederlanders alsnog significant minder bezoeken brengen aan de traditionele cultuurhuizen.

Het dubbele van elke discussie rond diversiteit is dat ze al snel uitmondt in een discussie over 'klasse' versus 'culturele achtergrond'. Daamen, Menso en Katawazi focussen zich op culturele achtergrond en Mouhandiz op sociale achtergrond. Beiden lijken het debat van diversiteit op hun beurt alsnog toe te spitsen op het benoemen van specifieke subgroepen,

Een inclusief aanbod is noodzakelijk

terwijl ze tegelijkertijd illustreren dat dat cultuur in verschillende opzichten niet toegankelijk is. De belangrijkste vraag lijkt mij hoe we de gehele culturele sector met elkaar ‘inclusief’ kunnen maken. Er is een kwalitatieve herstructurering nodig van het gehele culturele veld. Hoe kunnen we verschillende soorten mensen betrekken en ze allemaal eerlijk en gelijk behandelen? Deze herstructurering moet zo ver reiken dat zowel het facilitaire gedeelte als het werk van de hoogste bestuursorganen er mee te maken krijgen.

Een van de instrumenten om een inclusieve cultuursector te krijgen is door culturele instellingen van binnenuit representatiever te maken. Een inclusief aanbod is noodzakelijk en kan nieuwe groepen naar musea, schouwburgen en concertzalen halen, zoals bij MAMA in Rotterdam en het Bijlmerparktheater. Maar een doelgroepsbenadering alleen lost niet voldoende op: er zijn verschillende vormen van sociale uitsluiting die gezamenlijk moeten worden aangepakt. Cultuur kent vele uitingsvormen en we hebben makers, curatoren, programmeurs en bestuurders nodig die nieuwsgierig zijn, kwaliteit herkennen en continue de toegankelijkheid, waardesystemen en taal waarmee we cultuur beschouwen analyseren, bevragen en bediscussiëren. Nederland kent vele minderheden en is toe aan een generatie bestuurders die de complexiteit van onze samenleving en van culturele productie onderkent.

Gerben Willers (1982) is artistiek directeur van Roodkapje Rotterdam. Zijn professionele drijfveer is om jonge getalenteerde kunstenaars beter te maken en te begeleiden.

Cheyenne Goudswaard (1996) is een illustrator en animator. Haar beelden ontstaan bij woorden en uitspraken die ze in boeken, artikelen op internet, in gesprekken of onderweg tegenkomt.

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al tien jaar een vrije ruimte voor talentvolle makers. Elke dag verschijnen op onze site artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties. Zonder advertenties en helemaal gratis.

Maar zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons
het laatste
Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

 China trekt zich er niets van aan

China trekt zich er niets van aan

China gaat zijn eigen gang, terwijl de internationale gemeenschap niet veel meer doet dan waarschuwingen uitdelen. Lees meer

Hard//talk: Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd 4

Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd

Diederik Samsom stelde onlangs dat welvaart uit meer bestaat dan inkomen. Wolter de Boer ziet dat geld en tijd wel noodzakelijk zijn om je als burger te engageren met de problemen van deze tijd. Lees meer

Steun ons en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor talentvolle makers. Zonder advertenties en helemaal gratis. Dankzij onze kunstverzamelaars. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons