Beeld: Kathrin Klingner

Onze cultuur schijnt er door geregeerd te worden, maar wat is 'angst' eigenlijk? Bekijk de video, lees de tekst en zie het beeld. " />

Beeld: Kathrin Klingner

Onze cultuur schijnt er door geregeerd te worden, maar wat is 'angst' eigenlijk? Bekijk de video, lees de tekst en zie het beeld. " />
tickets
Asset 14

video/tekst/beeld over angst

Drie disciplines benaderen hetzelfde onderwerp: angst. Bekijk eerst de indrukwekkende korte film van Bram Schouw over een toevallige ontmoeting in de trein, lees daarna de filosofische reflecties van Merel Kamp en zie dan Kathrin Klingner's portretten van angstige horror-actrices.


Impasse. Bram Schouw, 2008

------

Angst

Ik kan niet zeggen dat ik werkelijk geloof dat er monsters bestaan - ik ben zelfs overtuigd van het tegenovergestelde - maar zo nu en dan gedraag ik me wel zo. Dan snel ik door trappenhuizen en schrik ik van deuren die achter me dicht vallen. Zelfs nu ik 27 jaar oud ben, word ik nog regelmatig bevangen door onverklaarbare gevoelens van angst. Bij daglicht zul je me niet zien rennen, noch verstijven, maar dat wil niet zeggen dat ik tussen de rozenvingerige dagenraad en zonsondergang geen angst ken.

Angst is onlosmakelijk verbonden met zowel menselijk als dierlijk leven. Hoewel ze vaak een slechte raadgever wordt genoemd, is zij toch van oudsher, evolutionair gezien, juist een goede raadgever. In het kader van zelfbehoud is het gezond om angst te voelen als je wordt achterna gezeten door een grizzly - of een jihadstrijder, dat schijnt immers het schrikbeeld van het moment. Ik herinner me een college Chinese filosofie waarin een discussie werd gevoerd over wat de eigenschappen zijn van een moedige persoon: moet zij geen angst kennen en haast blind op het gevaar afstormen of onderkent zij juist haar angst en handelt ze ondanks die angst moedig? De consensus was dat het laatste het geval moet zijn. Wie geen angst kent, vinden we weinig menselijk en kunnen we dus ook niet met recht een moedig mens noemen.

Maar angst maakt ons ook tot onmensen. Gary, een personage uit The Corrections van Jonathan Franzen, is doodsbang om te onderkennen dat hij misschien wel klinisch depressief is. Hij negeert hardnekkig de symptomen van zijn depressie en klampt zich vast aan zijn geliefde zelfbeeld van een succesvol en geslaagd man in de kracht van zijn leven. Zijn angst maakt hem tot een ondraaglijk persoon voor zijn vrouw en voor zichzelf. Pas als hij die angst laat varen, volgt een toenadering tussen hem en zijn vrouw. Hij mag dan depressief zijn, hij is nu niet meer bang; de angst was ondraaglijker dan de depressie.

De discrepantie tussen wie we feitelijk zijn en wie we dachten dat we zouden worden of volgens anderen zouden moeten zijn, is voor veel mensen een bron van angst. Het ideaal van maakbaarheid - zowel die van de samenleving als van haar burgers - houdt ons voor dat we iedereen kunnen worden die we maar willen. Als jij een succesvol bankier wilt zijn op IJsland, dan kan dat morgen, als je maar de keuze maakt; als die je dan niet bevalt, dan kun je altijd nóg eens kiezen en word je walvisvaarder, of gewoon een 'freelance creative', dat doet het ook altijd goed. Ons zal het lukken, om precies dat te worden wat we willen zijn en precies dat te willen wat we worden. We worden om de oren geslagen met succesverhalen die bij bulk worden gepubliceerd en voor 11,95 aan het volk worden gepresenteerd op vrolijke roodwitte tafels bij Bruna en AKO in stationshallen. Dit alles om de angst te maskeren. Wij zijn niet bang, wij zijn vol vertrouwen.

Onlangs zijn we ontmaskerd als een angstig volk, want alleen een angstig volk geeft zijn stem aan Wilders en consorten. Wilders bracht ons - hij is hier uiteraard niet individueel verantwoordelijk voor, dat is te veel eer - de angst voor de islam, voor de jihad, voor immigranten en probleemjongeren. Kortom, voor alles wat niet één op één gelijk is aan onszelf of het ons bekende. Velen slikten het als koek. Want als je moet kiezen tussen de angst voor jezelf en de angst voor iets buiten jezelf, is de keuze snel gemaakt. Biedt ons een identificeerbare externe vijand en wij zullen dankbaar onze frustratie en woede op hem botvieren. Omdat ons maakbaarheid beloofd was en wij het niet maakten.

Merel Kamp, 2010

------

Fear. Kathrin Klingner, 2010
------

N.B. Op 16 december 2010 is er in De Balie een Kamermans Kermis over het onderwerp Angst.

Mail

Videoredactie

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

Op de eerste lentedag van dit decennium viert Hard//hoofd haar 10-jarig bestaan in Het HEM. Samen met de alchemisten van deze tijd toveren we Het HEM om tot nachtlaboratorium. Vier met ons mee! Lees meer

Tip: Wees een exoot

Wees een exoot

Eva van den Boogaard ontwaakt in een onbekend huis. Is zij hier de vreemdeling? Of is het vooral vreemd dat haar gastheer haar dat laat denken? Een tip om je niet neer te leggen bij xenofobie. Lees meer

 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Trotse mixtape

Trotse mixtape

Als je buren aan de deur komen bonzen, is dat om de link naar deze playlist te vragen. Lees meer

Automatische concepten 32

Het glas had jouw vorm

Thijs Joores bespreekt in zijn gedichten een donkere kant van trots: over het Imposter Syndrome en thuiskomen bij je ouders waar je kindertekeningen nog op het toilet hangen. Lees meer

Alles vijf sterren: 19

Trots op onze menselijkheid

Deze week worden we blij (en trots) van burlesque, zwart-witfoto's in elke kleur van de regenboog en het tweede seizoen van Sex Education. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan