Asset 14

Luisteren

Zo’n twee jaar geleden belandde ik, na een periode van aanhoudende rusteloosheid, bij een eerstelijnspsycholoog. Een eerstelijnspsycholoog kan je slechts enkele sessies aanbieden, dus een grondige analyse van mijn jeugd zat er niet in. In plaats daarvan probeerde ze mij de basisprincipes van mindfulness bij te brengen. Het idee van mindfulness – alleen het woord al doet mijn tenen krommen – is dat je aandachtig waarneemt. Als huiswerkoefening moet je tien minuten naar een appel staren voordat je er een hap van neemt. Vervolgens moet je die hap enorm gaan zitten proeven.

Ik kon hier eerlijk gezegd weinig mee. Kijken en proeven zijn voor mij bezigheden die het denken absoluut niet uitsluiten, terwijl de bedoeling van de oefeningen juist was om alleen maar te ‘zijn’ in plaats van te denken. Wat echter wel hielp, was de opdracht goed te gaan luisteren naar de omgeving. Terwijl ik van het kantoortje naar huis liep, ging ik erop letten wat er allemaal te horen was. Vogelgefluit, om te beginnen, de wind die langs bladeren blaast. Geratel van fietsen en gebrom van auto’s, gejoel twee straten verderop, pianoklanken uit een huiskamer. Even had ik geen gedachten. Ik luisterde.

We sluiten voortdurend geluiden buiten, er is nu eenmaal veel herrie. Als je aandachtig gaat luisteren is dat bijna te overweldigend. Er is zo ontzettend veel te horen. Het is niet iets om te vaak te doen, maar zo af en toe is het geweldig. Stel je voor dat je die keuze niet hebt, dat er niets meer te horen is. Mensen zijn van minder gek geworden. Misschien is het wel erger doof te zijn dan blind.

Ook in de documentaire Hoe luidt het land van Stella van Voorst van Beest staat het horen centraal. Zonder een woord commentaar laat Van Voorst van Beest op band horen hoe Nederland klinkt. Van het ruisen van een snelweg tot het sterven van een ster, van een gezellig klagende kletskous tot de verschillende liedjes van de koolmees. De meest fascinerende figuren komen voorbij. Een geluidskunstenaar die stad en land afzoekt naar “interessante geluiden” zegt dat hij altijd uitkomt bij de zee omdat die “je oren schoonmaakt”. Een breed lachende meneer in een paarse trui vindt zijn ‘bungawall’ (bungalow in een geluidswal) “de ideale plek om te wonen”: “Ik was vroeger bermtoerist, dus ik heb geen last van het geluid.” De salesmanager van een bedrijf in achtergrondmuziek laat trots zien hoe ze muziek verzamelen en in ‘programma’s’ onderbrengen om op de juiste doelgroep af te kunnen vuren: “Stilte is eigenlijk onze grootste concurrent.” De man die het geluid van stervende sterren in kaart brengt, wordt filosofisch: “Dit geluid is 2643 jaar onderweg geweest naar hier. (…) Dat relativeert het bestaan een beetje.”

Hoe luidt het land is kalm, associatief en humoristisch – al moet je voor dat laatste je ogen wel openhouden. Dan zie je, bijvoorbeeld, hoe een vliegtuig pal langs een begraafplaats rijdt, terwijl de vliegtuigspotters zich iets verderop staan te verkneukelen met friet en verrekijkers. Als je je ogen sluit, mis je die stille grapjes, maar de geluiden komen dan extra hard binnen. Je bent ineens in een andere wereld, waarin elk moment van alles kan gebeuren. Je wordt geleid.

En even, heel even, hoef je niets te denken...

-

Hoe luidt het land wordt 22 mei uitgezonden, om 23:00u, op Nederland 2.

Mail

Emy Koopman was jarenlang Hard//hoofd-redactielid en is literatuurwetenschapper, psycholoog en schrijver. Ze debuteerde in 2016 met de roman Orewoet. Haar meest recente boek Tekenen van het universum verscheen in januari 2022 bij uitgeverij Prometheus.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
De buschauffeur

De buschauffeur

'Kijk door me heen als door de voorruit'. In deze gedichtenreeks van Angelika Geronymaki probeert een buschauffeur krampachtig de kortstondigheid - in tijd, plaats, interactie - te behouden die eigen is aan zijn baan. Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Vacature Lid Raad van Toezicht

Vacature Lid Raad van Toezicht

Hard//hoofd wil per 1 juni de driekoppige Raad van Toezicht uitbreiden met twee nieuwe leden waaronder een voorzitter. Mocht je willen reageren dan ontvangen wij graag voor 1 mei een reactie. Lees meer

:Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

De Stoute Stift is de gloednieuwe illustratiewedstrijd van deBuren, Stripgids, Hard//hoofd en Stichting Nieuwe Helden. Meedoen? De deadline is 1 mei 2024 (10:00). Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Fatma Shanan: de lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn 1

Fatma Shanan | De lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn

Een oase van rust midden in Berlijn. De kleine geschilderde landschappen en zelfportretten in de natuur van Fatma Shanan (1986, Israël) komen goed tot hun recht in de expositieruimte van Dittriech en Schlechtriem. De tentoonstelling ‘The Inn River’ bestaat uit een bescheiden aantal van negen schilderijen. Aucke Paulusma laat zien dat een aandachtige observatie loont, maar dat de schilderijen laten niet per se een vrolijke indruk achterlaten. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Kür op muziek

Kür op muziek

”Onlangs las ik over wezentjes die alleen bestaan in de droom van een slapende vrouw.” Nelson Morus schreef een kort verhaal over geforceerde gezelligheid, chatbotgesprekken over lievelingsgerechten, hectiek en de alledaagse sleur. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer