tickets
Asset 14

De vloeibare postmoderniteit

“Jongens, weten jullie wat Zygmunt Bauman hierover zou zeggen?”
Inmiddels werpen mijn huisgenoten elkaar zuchtend veelbetekenende blikken toe wanneer ik aan de ontbijttafel weer eens opgewonden met de krant zwaai en de zogenoemde profeet van de liquide moderniteit bij de actualiteit betrek. Ik kan het hen niet kwalijk nemen; te pas en te onpas strooide ik afgelopen maanden met opmerkingen als: “Dit is zo postmodern” en “Alles is vloeibaar geworden”. Vage uitspraken op het eerste gezicht, maar meestal waren ze wel degelijk van toepassing. De postmoderniteit is wat we krijgen in ruil voor religie en ideologie: alle zekerheden op losse schroeven.

Ik raakte helemaal in de ban van postmoderne denkers sinds ik afgelopen semester het sociologische keuzevak Cultuurkritiek volgde. Hoe meer ik las, hoe meer mijn zorgvuldig onderdrukte ongemak groeide: bindingsangst, stress en anti-depressiva zijn namelijk erg goed vertegenwoordigd in mijn omgeving. De postmoderniteit is geen vrolijk sprookje.

Halverwege het semester besloot één van mijn studiegenootjes ermee te kappen. Nadenken over zulke zware onderwerpen maakte haar ongelukkig; ze werd banketbakker. Een begrijpelijke keuze, maar omdat piekeren één van mijn beter ontwikkelde vaardigheden is, besloot ik zelf de cultuurkritiek tot onderwerp van mijn eindverhandeling te promoveren en nog verder te verdwalen in de krochten van de postmoderniteit.

Uiteindelijk is het best leerrijk om eens stil te staan bij de postmoderne invloed op je eigen gedragingen en gedachten. Zo kan ik iedereen aanraden om eens een boek van Zygmunt Bauman ter hand te nemen. Toegegeven, het kost wat moeite om je in te werken in Baumans vreemde taaltje vol verwijzingen en metaforen. Gelukkig bestaat er het gemakkelijke postmoderne alternatief dat YouTube heet. Alleen al de figuur van Zygmunt is het kijken waard: dat Poolse accent, die indrukwekkende wenkbrauwen, die handgebaren! Reken hierbij zijn hoge leeftijd en retorische kwaliteiten en je kan bijna niet anders dan instemmend knikken bij alles wat hij zegt. Zijn filmpjes hebben intrigerende titels zoals ‘The Ambiance of Uncertainty', 'No one is in control. That is the major source of contemporary fear' en 'The Global Factory of Wasted Humans'.

Zygmunt Bauman. Foto door M. Oliva Soto via Narodowy Instytut Audiowizualny

Baumans bespiegelingen vonden hun praktische toepassing in mijn dagelijkse leven. Een voorbeeld: vriendin H belt me licht wanhopig op: “Oh help, ik bevind me nu in de COS en al die prachtige afgeprijsde kledingstukken schreeuwen gewoon om mijn aandacht!”. Waarop ik behendig antwoord: “Weet je nog wat Zygmunt zei over de werking van de consumptiemaatschappij? Al koop jij nu die afgeprijsde prachttrui, dan nog zal je verlangen niet gestild zijn”. Mijn wijze woorden worden dan wel met hoongelach ontvangen, ze missen hun effect niet: H verlaat de COS zonder ook maar één kledingstuk aangeraakt te hebben.

Ik vat mijn vergaarde inzichten even kort voor je samen. Altijd handig om zoveel wijsheid in je achterhoofd te hebben wanneer je je weer eens in een vervelende postmoderne situatie bevindt.

1) Wees je ervan bewust dat de markt van de consumptiemaatschappij zich uitstrekt over alle aspecten en activiteiten van het leven. Laat de wegwerpcultuur zich niet installeren in je relationele leven.

2) Ik hield eerder al een pleidooi voor melancholie: het is hoog tijd voor een herwaardering van een gezonde dosis zwaarmoedigheid om de tirannie van Het Genot omver te werpen. Genieten is geen plicht.

3) Er is niks mis mee om af en toe eens lekker afhankelijk van iemand te zijn; gemakkelijk voor jou en de ander stelt een altruïstische daad. Twee vliegen in één klap.

4) Niemand weet ‘wie hij is’ of ‘waar hij naartoe gaat’; identiteit is – ja, hoor – vloeibaar. Staak dus die ‘zoektocht naar jezelf’; wie individuele zelfontplooiing te hoog in het vaandel draagt, is vooral erg eenzaam.

Ik ben benieuwd hoe Bauman zou reageren op de reductie van zijn uitvoerige gedachtegoed tot vier simpele tips. Hij vindt het vast erg postmodern.

Mail

Jana Antonissen Jana Antonissen (1992) schrijft sinds twee jaar voor De Morgen over alles dat binnen het breed rekbare begrip cultuur past.

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

Op de eerste lentedag van dit decennium viert Hard//hoofd haar 10-jarig bestaan in Het HEM. Samen met de alchemisten van deze tijd toveren we Het HEM om tot nachtlaboratorium. Vier met ons mee! Lees meer

Alles vijf sterren: 19

Trots op onze menselijkheid

Deze week worden we blij (en trots) van burlesque, zwart-witfoto's in elke kleur van de regenboog en het tweede seizoen van Sex Education. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Petrov zit

Petrov zit

Maria draaide zich om en liep de kamer uit. Petrov staarde naar het bruine plastic, de hoorn, de zwart met witte cijfers. Zijn starre billen raakten het leer en zijn ogen werden naar het tafeltje naast het raam getrokken. Het tafeltje met de telefoon, ver buiten zijn bereik. Zijn gedachtes vormden woorden die hij niet... Lees meer

Ga zweven

Ga zweven

Ooit had ze er weinig mee, maar tegenwoordig staat Jihane Chaara open voor het zweverige. Ze maakt plezier met tarotkaarten en voelt de vibes van mensen op een feestje. Een tip om ‘de’ waarheid wat minder te serieus te nemen. Lees meer

Column: En zo is het goed?

En zo is het goed?

‘De toekomst ligt niet vast, ze ligt open,’ concludeert Iduna Paalman tijdens een intergalactische reis op 1 januari. 'Meer verantwoordelijkheid in 2020, en meer sterren zien.' Lees meer

 2020, tijd om te spelen met eten!

2020, tijd om te spelen met eten!

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. Deze keer met Marc Elisabeth, die tegen de 30 loopt, maar het spelen met eten nooit verleerd is! Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan